Andrej Sacharov
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Andrej Dmitrievitsj Sacharov (Андре́й Дми́триевич Са́харов) (21 mei 1921 – 14 december 1989) was een Russisch atoomgeleerde en later dissident. Hij werd tijdens de Tweede Wereldoorlog vrijgesteld van militaire dienst vanwege zijn opvallende talent. Hij geldt als vader van de Russische waterstofbom. Sacharov ontwikkelde zich vanaf eind jaren vijftig belangstelling voor de ethische kanten van de wapenindustrie en werd voorvechter van mensenrechten en hervormingen in de Sovjet-Unie. Voor zijn inspanningen kreeg hij in 1975 de Nobelprijs voor de Vrede. Hij kon die echter niet persoonlijk in ontvangst nemen omdat de Sovjet-autoriteiten hem het land niet wilden laten uitgaan; hij zou namelijk teveel weten van atoomgeheimen, hoewel hij toen allang niet meer actief in nucleair onderzoek betrokken was.
Hij keerde zich ook tegen de Sovjet-invasie in Afghanistan in december 1979. In 1980, aan de vooravond van de Olympische Spelen in Moskou, werd hij gearresteerd en verbannen naar Nizjni Novgorod, destijds nog Gorki geheten. Hier was hij buiten bereik van buitenlandse waarnemers en journalisten. Alle officiële onderscheidingen en eerbetuigingen die hem eerder van staatswege waren toegekend, werden teruggenomen. Dankzij de perestrojka die door Michail Gorbatsjov vanaf 1985 werd ingezet, mocht hij in december 1986 terugkeren naar Moskou en werd in maart 1989 zelfs verkozen tot lid van het parlement. Hij stierf echter datzelfde jaar nog.
Het Europees Parlement reikt jaarlijks de naar hem vernoemde Sacharov-prijs uit, voor verdiensten op het gebied van mensenrechten en vrijheid van meningsuiting.
Sacharov was getrouwd met de dissidente Jelena Bonner.
[bewerk] Bibliografie
Mijn land en de wereld, Elsevier, 1975.
[bewerk] Trivia
- In Leiden, Purmerend, Amsterdam en Rotterdam bestaan straten met de naam Andrej Sacharovstraat. In Assen is een Andrej Sacharovweg.
- De brug van de N325 (Pley-weg) over de Nederrijn in Arnhem heet sinds 1987 officieel de Andrej Sacharovbrug.
- Ook in Hellevoetsluis bestaat er een Sacharovlaan.
- In Amstelveen heet een sneltramhalte Sacharovlaan, naar de nabijgelegen Sacharovlaan.
