Androclus (slaaf)
Androclus is de naam van een Romeinse slaaf uit een verhaal dat bekend staat als ‘Androclus en de leeuw’. Het verhaal is bekend uit de Attische Nachten van de tweede-eeuwse Romeinse schrijver Aulus Gellius (5, 14), maar hij zegt zelf het te hebben overgenomen uit het 5e boek van de Aegyptiaca van Apion Plistonices, een Alexandrijnse historicus uit het begin van de keizertijd. Deze beweert met nadruk dat hij de geschiedenis niet elders gelezen of gehoord heeft, maar er zelf getuige van was.
Inhoud |
[bewerken] Het verhaal
In de woestijn in Noord-Afrika ontmoet de weggelopen Androclus een klaaglijk jammerende leeuw, die hij van een grote doorn in zijn poot bevrijdt. Daarop leeft hij drie jaren samen met de leeuw in dezelfde grot. Uit dankbaarheid brengt deze hem steeds een deel van zijn jachtbuit. Nadat Androclus gevangen is genomen en in het Circus Maximus in Rome voor de wilde dieren wordt gegooid, komt hij oog in oog te staan met diezelfde leeuw. Deze herkent hem meteen en komt liefkozend op hem af. Na het vernemen van de toedracht verzoekt het enthousiaste publiek de vrijlating van Androclus. Bovendien wordt de leeuw aan hem geschonken.
[bewerken]
Het verhaal werd in de 2e eeuw ook verteld door Aelianus (Historia animalium 7, 48), die het uit dezelfde bron had als Aulus Gellius. Latere navolgingen echter volgden de versie van de veel bekendere Gellius. De 12e-eeuwse Engelse auteur Johannes van Salisbury nam het op in zijn Policraticus als illustratie van de dankbaarheid die dieren kunnen tonen. In de 16e eeuw vertaalde Michel de Montaigne het verhaal in zijn Essais in het Frans. George Bernard Shaw gebruikte het verhaal voor zijn toneelstuk Androcles And The Lion (1912). Hij plaatste het in de tijd van de christenvervolgingen en liet in een brede uitwerking zijn eigen ideeën de vrije loop.
[bewerken] Symboliek
Androclus die de doorn uit de poot van de leeuw haalt is afgebeeld op de Nederlandse Erkentelijkheidsmedaille 1940-1945. Het is ook het zinnebeeldige logo van de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht.
