Anglicisme

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Als anglicisme gelden woorden, zinsconstructies en uitdrukkingen die ontleend zijn aan het Engels en niet stroken met het Nederlandse taaleigen. Bij ontleningen aan het Amerikaans-Engels wordt ook wel gesproken van een amerikanisme.

Leenvertaling[bewerken]

Een anglicisme wordt, zoals wel meer barbarismes, door veelvuldig gebruik over het algemeen steeds gewilliger aanvaard. Dan is er sprake van een leenvertaling. Voorbeelden zijn

  • de uitdrukking een glimp opvangen (van to catch a glimpse).[1]
  • "biefstuk" naar beef steak, maar met een andere betekenis dan in het Engels (waar "biefstuk" rump steak is).

Overgangsfase[bewerken]

Een voorbeeld van een uitdrukking in de overgangsfase is de plaats van het woordje 'ooit' (Engels: ever) in zinsdelen als de grootste overwinning ooit (in plaats van tot nog toe, aller tijden). De Nederlandse Taalunie wijst deze constructie nog af als anglicisme, terwijl het eveneens gezaghebbende Onze Taal er maar weinig problemen mee heeft.

Een voorbeeld van een overname van een conventie is het gebruik van een punt voor decimale getallen zoals 9.7 (uitgesproken als 9 punt 7) in plaats van 9,7 (uitgesproken als 9 komma 7), bijvoorbeeld bij de quotering van het kunstschaatsen. Het omgekeerde verschijnsel - het scheiden van duizendtallen met een komma zoals in het Engels - wordt in het Nederlands zelden aangetroffen.

De ergernis over anglicismen kan afhangen van het niveau waarop het voorkomt, zoals uitgelegd in het artikel barbarismen. Het zwaarste niveau in het algemeen is het syntactische.

Voorbeelden[bewerken]

Alfabetisch[bewerken]

Anglicisme Engelse oorsprong Correct Nederlands
aan het eind van de dag in the end of the day uiteindelijk, als puntje bij paaltje komt, op het einde van de rit
administratieve indeling administrative division bestuurlijke indeling
alarm alarm wekker
asteroïde asteroid planetoïde
dat zegt de verpakking It says on the package Dat staat op de verpakking
de bal stoppen stop the ball de bal tegenhouden
de beste tennisster ooit the best tennis player ever de beste tennisster uit de geschiedenis
dood lichaam dead body lijk
de Johnson-administratie the Johnson administration de regering-Johnson
de meest dure schoenen (anglicistische overtreffende trap) the most expensive shoes de duurste schoenen
de snellen en de doden (beruchte vertaalfout over scherpschuttersstraat in Sarajevo) the quick and the dead de levenden en de doden
dramatische veranderingen dramatic changes drastische veranderingen
drankrijden drink-driving rijden onder invloed
drankrijder drink-driver beschonken bestuurder
een 30-jaar-oude man a 30-year-old man een 30-jarige man
een 1957 film a 1957 film een film uit 1957
globale economie global economy mondiale economie of wereldeconomie
het derde hoogste gebouw the third highest building het op twee na hoogste gebouw
het kan ... beter (sneller enz.) dan dat it can ..be done.. better..than that het kan beter (sneller enz.)
Het zit in de pijplijn. It's in the pipeline. Het is in de plannen opgenomen, staat op stapel.
Hij heeft een punt. He's got a point. Hij zegt iets belangrijks, steekhoudends.
Hij leeft in Rotterdam He lives in Rotterdam Hij woont in Rotterdam
Hij was de eerste om op de maan te landen. He was the first person to land on the moon. Hij was de eerste die op de maan landde.
Ik weet het verhaal. I know the story. Ik ken het verhaal.
ingezworen sworn in beëdigd
Ik ga naar centraal station. I go to central station" Ik ga naar het centraal station.
karakter character personage
machtsontplooiing deployment of forces opstellen van troepen
anglicistisch meervoud:
mensen die hun huizen moeten verlaten
de zon scheen op onze gezichten
we zaten beiden in onze auto's
 
people forced to leave their homes
the sun was shining on our faces
we were both sitting in our cars
 
mensen die hun huis moeten verlaten
de zon scheen op ons gezicht
we zaten beiden in onze auto
Onder constructie Under construction In aanbouw
punt (.) in bijvoorbeeld 3.2 3.2 3,2 (komma)
serieuze verwondingen serious injuries ernstige verwondingen
5000 troepen 5000 troops 5000 manschappen
verbannen ban verbieden
verschil maken make a difference de doorslag geven

(verschil maken betekent in het Nederlands onder meer discrimineren)

volledig gecontroleerd entirely controlled volledig beheerd
vroeger of later sooner or later vroeg of laat
Wat denk je van hem? What do you think of him? Wat vind je van hem?
We gaan ervoor! Let's go for it! Dat is ons doel!

Onjuist leestekengebruik[bewerken]

Ook bepaalde leestekens worden soms onder invloed van het Engels verkeerd gebruikt. Een bekend voorbeeld is de komma voor en in een opsomming: hij houdt van appels, peren, en sinaasappels (he likes apples, pears, and oranges). Ook dit kan als anglicisme worden beschouwd. Correct Nederlands is: hij houdt van appels, peren en sinaasappels (zonder komma voor en).

Onjuist spatiegebruik[bewerken]

Ook onjuist spatiegebruik kan in veel gevallen onder Engelse invloed ontstaan. Het kan echter ook andere oorzaken hebben, zoals de invloed van spellingcontrolesoftware.

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Noten
Wikibooks Wikibooks heeft een studieboek over dit onderwerp: Vruchtbrengend woordenboek.