Anglo-Iers Verdrag

Het Anglo-Iers Verdrag (Iers: An Conradh Angla-Éireannach), officieel voluit Articles of Agreement for a Treaty Between Great Britain and Ireland, is een verdrag dat op op 6 december 1921 werd gesloten tussen de Britse regering en vertegenwoordigers van de de facto Ierse Republiek. Het verdrag maakte een einde aan de Ierse onafhankelijkheidsoorlog.

Verdragsbepalingen

De handtekeningen onder het Anglo-Iers Verdrag.

De Britse regering en de Ierse gevolmachtigden kwamen overeen dat de 26 zuidelijke Ierse graafschappen feitelijk onafhankelijk zouden worden. De tekst was duidelijk: Ierland zou eenzelfde status genieten als bijvoorbeeld Canada of Australië, namelijk die van een dominion, een onafhankelijk land dat echter de Britse koning als staatshoofd erkent. Een Gouverneur-Generaal zou als Hoge Vertegenwoordiger van de Kroon de formele band met de Britse Kroon in stand houden.

Onderhandelaars

Kladbladzijde van het Verdrag, met aantekeningen van Arthur Griffith.

Aan de onderhandelingen namen deel:

Britse afvaardiging

• David Lloyd George, Prime Minister.
• Lord Birkenhead, Lord Chancellor.
• Winston Churchill, Secretary of State for the Colonies.
• Austen Chamberlain, Lord Privy Seal.
• Gordon Hewart, Attorney General for England and Wales.

Ierse afvaardiging

• Arthur Griffith (voorzitter), Minister for Foreign Affairs.
• Michael Collins, Minister for Finance.
• Robert Barton, Minister for Economic Affairs.
• Eamonn Duggan
• George Gavan Duffy

Gevolgen

Alle ondertekenaars beseften zeer goed de historische betekenis. De Zes Graafschappen (Noord-Ierland) waren er (nog) niet bij, en dat was jammer, maar voor de Zesentwintig Graafschappen was er veel meer dan men ooit had kunnen verwachten: na eeuwenlange Engelse onderdrukking nu feitelijke onafhankelijkheid voor (het grootste deel van) Ierland.

Zou De Valera aanvaarden dat de gevolmachtigden (plenipotentaries) een heuse doorbraak was gelukt en dat hij zo dreigde door Collins in de schaduw te worden gesteld? Collins doorzag wat er voor de geschiedenis van Ierland was bereikt, maar ook de spanning. Dezelfde dag van de ondertekening schreef hij een vertrouweling: "Today, I Signed My Death Warrant" — "Vandaag heb ik mijn doodvonnis getekend."

Het verdrag leidde tot de stichting van de Ierse Vrijstaat in 1922. Maar het veroorzaakte ook een scheuring in Sinn Féin, en leidde tot de Ierse Burgeroorlog die een jaar zou duren.

Literatuur

• Michael Collins, Arguments for the Treaty (1922), Dublin, s.d. (1922?), pamflet, 32 p.
• Michael Collins, Free State or chaos (1922), Dublin, 1922.
• Michael Collins, The Path to Freedom (1922), Dublin: Talbot Press, 1922, 153 p.; herdrukken: Cork, 1968, 127 p.; (w. introd. by Tim Pat Coogan) Cork: Mercier Press, 1996, xx, 133 p. ISBN 1-85635-148-3; etc.; elektronisch: Corpus of Electronic Texts Edition.
• T. Ryle Dwyer, 'I Signed My Death Warrant' : Michael Collins & the Treaty, Douglas Village, Cork: Mercier Press, s.d. (2006). 288 p., (8) p. pl., ill. ISBN 1-85635-526-8 (pbk.) ISBN 978-1-85635-526-1.

Zie ook

• Ierse Republiek
• Ierse onafhankelijkheidsoorlog
• Ierse Vrijstaat
• Ierse Burgeroorlog

Externe links

• (en) Volledige tekst van het Verdrag bij The National Archives of Ireland