Anna Maria van Schurman

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Anna Maria van Schurman, zelfportret (1633)
Anna Maria van Schurman door Jan Lievens (1649)

Anna Maria van Schurman (Keulen, 5 november 1607Wieuwerd, 4, 5, of 14 mei 1678) was de zeer begaafde dochter van Frederik van Schurman en Eva von Harff de Dreiborn, die zich ontwikkelde tot humaniste, taalkundige, theologe, dichteres, kunstenares en insectenkundige.

Biografie[bewerken]

Jeugd en studie[bewerken]

Toen ze vier jaar oud was kon Van Schurman al lezen en op haar zevende maakte zij al heel fijn knipwerk. Het gezin verhuisde in 1613 naar Utrecht waar ze in 1636 als eerste vrouw aan de universiteit colleges mocht volgen. Omdat vrouwen in die tijd eigenlijk niet aan een universiteit mochten studeren, volgde ze de colleges vanachter een gordijn zodat de mannelijke studenten haar niet konden zien.

Taalkundige en theologe[bewerken]

Ze had belangstelling voor literatuur en allerlei wetenschappen, waaronder vooral theologie. Ze correspondeerde met - en kreeg bezoek van Jacob Cats, Anna Roemers Visscher, Gisbertus Voetius, Daniël Heinsius, Caspar Barlaeus, Constantijn Huygens, Elisabeth van de Palts, René Descartes, Christina van Zweden en Bathsua Makin. Verder blonk zij uit in de studie van vreemde talen; zij leerde Frans, Duits, Engels, en bovendien Latijn, Grieks, Hebreeuws, Chaldeeuws (Oerartees), Aramees, Ethiopisch, Arabisch en Syrisch. Met enig recht kan men haar een polyglot noemen.

Insectenkundige[bewerken]

Van Schurman was ook een beroemde insectenkundige.[1] Een deel van haar verzameling is te zien in het Museum Martena.

Labadiste[bewerken]

Van Schurman sloot zich in 1669 aan bij de door Jean de Labadie (1610-1674) gestichte mystieke sekte van labadisten en vertrok naar Amsterdam. Omdat deze sekte daar niet welkom was, vertrok de groep en kwam na omzwervingen in Altona (destijds Denemarken thans Duitsland) terecht, waar Jean de Labadie in 1674 stierf. Hierna trokken de labadisten naar het Sticht Herford, waar Elisabeth van de Palts abdis was en Wieuwerd in Friesland. De labadisten betrokken een stins Walta State in het bezit van Cornelis van Sommelsdijck, de gouverneur van Suriname en van zijn drie ongetrouwde zusters. Van Schurman overleed hier op 70-jarige leeftijd. In het begin van de 18e eeuw hield het labadisme op te bestaan.

Publicaties[bewerken]

  • Opuscula, Elzevir, Leiden, 1648 (bevat werken van Van Schurman en correspondentie en gedichten van bevriende geleerden). Herdrukt in 1650, 1652 en 1749
  • Dissertatio (Dissertatio de ingenii muliebris ad doctrinam et meliores litteras aptitudine) Utrecht, 1652 (betoog over recht van vrouw op studie). Tekstuitgave met Duitse vertaling: Dissertation....Abhandlung über d. Befähigung d. Geistes von Frauen f.d. Gelehrsamkeit u.d. höheren Wissenschaften. Zweisprachige Textausg. Hrsg., eingel., übers. u. komm. von Michael Spang. Würzburg 2009
  • Eucleria, seu melioris partis electio, 1673

Heruitgaven[bewerken]

  • Anna Maria van Schurman, Eucleria, of uitkiezing van het beste deel [1684], reprografische herdruk, S. van der Linde ed. (Leeuwarden 1978).
  • Verbastert Christendom. Nederlandse gedichten van Anna Maria van Schurman (1607-1678), Pieta van Beek ed. (Houten 1993).
  • Anna Maria van Schurman, Verhandeling over de aanleg van vrouwen voor de wetenschap (Groningen 1996) [oorspr. verschenen in het Latijn in 1641, uit het Latijn vertaald door Renée ter Haar].
  • Anna Maria van Schurman, Whether a christian woman should be educated and other writings from her intellectual circle, Joyce L. Irwin ed. (Chicago/Londen 1998).
  • Anna Maria van Schurman, Opuscula Hebraea, Graeca, Latina, Gallica, prosaica et metrica (Utrecht 1652) op: http://www.uni-mannheim.de/mateo/desbillons/opus.html.
  • Anne Marie de Schurman, femme savante, 1607-1678: correspondance, Constant Venesoen ed. (Parijs 2004).
  • Dissertatio de ingenii muliebris ad doctrinam et meliores litteras aptitudine. Abhandlung über d. Befähigung d. Geistes von Frauen f.d. Gelehrsamkeit u.d. höheren Wissenschaften. Zweisprachige Textausg. Hrsg., eingel., übers. u. komm. von Michael Spang. Würzburg 2009

Vernoemd[bewerken]

Literatuur[bewerken]

  • Mirjam de Baar e.a. red., Anna Maria van Schurman (1607-1678), een uitzonderlijk geleerde vrouw (Zutphen 1992)
  • Pieta van Beek, The First Female University Student: Anna Maria van Schurman (1636), Igitur Utrecht Publishing (2010) (hier te downloaden)

Zie ook[bewerken]

Referenties[bewerken]

  1. Touristische Gids Michelin - Nederland, 1981, p. 99, ISBN 2 06 055 460 8

Externe links[bewerken]

Biografie[bewerken]

Haar werk[bewerken]