Annie Bos

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Annie Bos
Bos in de film Majoor Frans (1916)
Bos in de film Majoor Frans (1916)
Algemene informatie
Volledige naam Johanna 'Annie' Bos
Geboren 10 december 1886
Overleden 3 augustus 1975
Land Vlag van Nederland Nederland
Werk
Jaren actief 1909-1925
Beroep Actrice
(en) IMDb-profiel
Portaal  Portaalicoon   Film

Johanna (Annie) Bos (Amsterdam, 10 december 1886 - Leiden, 3 augustus 1975) was een Nederlandse actrice in theater en film. Ze werd bekend als de koningin van de Nederlandse zwijgende film, tussen 1912 en 1924. Bos werd bekroond tot "Hollands beroemdste filmactrice" en Nederlands eerste filmdiva.[1]

Biografie[bewerken]

Periode als filmster[bewerken]

Bos werd geboren als dochter van kunstschilder Gerard Jan Bos en zijn vrouw Aletta Gertruda Maria Halberstadt. Haar vader maakte het voor haar mogelijk de toneelopleiding in Antwerpen te volgen. Hier maakte ze ook haar theaterdebuut. Ze keerde echter al snel terug naar Nederland, waar ze in februari 1909 voor het eerst te zien was in het theater. Ze werkte drie jaren lang speelde ze kleine rollen voor de gebroeders Van Lier en later voor het gezelschap van Prot. Ze zou hier weinig kansen hebben gekregen om tot bloei te komen als actrice.

In november 1912 bood regisseur Maurits Binger haar de hoofdrol aan in de film De Levende Ladder (1913). Binger had pas net de filmmaatschappij Filmfabriek Hollandia opgericht en zag in Bos de ideale muze voor de vrouwelijke hoofdrollen in zijn films. Ze behoorde tot de vaste kern van de spelers en kreeg over de jaren heen steeds meer erkenning. Haar populariteit werd nog groter toen de films op een gegeven moment ook in het buitenland werden uitgebracht. Het publiek gaf de voorkeur naar Bos boven andere actrices, omdat zij volgens hen een natuurlijke speelstijl had en niet gebruik maakte van overdreven expressies.[2]

Nadat de film Liefde Waakt (1914) werd uitgebracht, kreeg Bos de bijnaam "de Nederlandse Asta Nielsen". Dit resulteerde er ook in dat ze werd beschouwd als de eerste Nederlandse filmdiva. Meisjes door het hele land probeerden haar te imiteren door hetzelfde kapsel te laten knippen.[3] Ze was voornamelijk te zien in zogeheten society-romans, sensatiefilms en filmbewerkingen van toneelstukken en boeken. Haar grote doorbraak kwam pas in 1916, toen ze de hoofdrol speelde in Majoor Frans. Hoewel ze alle lof kreeg van de critici, was Bos ervan overtuigd dat het overbrengen van haar interpretatie van de hoofdpersonage was mislukt.

Bos groeide vanaf toen al snel uit tot de meestgevraagde actrice. Desondanks bleef ze haar eigen stunts spelen. Voor de bekendste scène uit Het geheim van Delft (1917), liet ze zich vastbinden aan een molenwiek op veertig meter hoogte.[2] Door de jaren heen, kreeg ze meer kansen zich te bewijzen als actrice. Ze begon steeds meer veelzijdigheid te eisen in haar personages. Zo speelde ze een ingetogen jongedame in Op hoop van zegen (1918), een comédienne in Amerikaansche meisjes en een sensuele vrouw in Een Carmen van het Noorden (1919). In 1920 mocht ze een medaille in ontvangst nemen voor haar acteercarrière.

Ondergang[bewerken]

Na het einde van de Eerste Wereldoorlog, werd het maken van films duurder. Hollandia stond in 1919 op het punt failliet te gaan en ging in zee met een Engelse studio om een ondergang te voorkomen. Bos kreeg nog enkele bijrollen in films, waarin ze werd gepromoot onder de naam "Anna Bosilova". Een reorganisatie in de studio vond aan het einde van 1920 plaats, waarbij bazen van de maatschappij tot de conclusie kwam dat Bos moest vertrekken.[4] Ze werd namelijk te oud bevonden door de makers.[2] Ondertussen bleek Bos in de Verenigde Staten een veelgevraagde actrice te zijn, wegens het succes van de film Een Carmen van het Noorden.

Een Amerikaanse verfilming stond in de planning bij een filmstudio en Bos werd een contract aangeboden, met de verzekerde hoofdrol in de remake. Ze vertrok in april 1921 naar New York. Eenmaal aangekomen, kwam ze tot de ontdekking dat de studio was opgeheven. Bos deed verschillende audities om aan bak te komen bij andere filmstudio's, maar had geen succes. Ze kreeg een kleine rol naast de Amerikaanse actrice Pearl White in de film Without Fear (1922). Ze was hiermee de eerste Nederlandse filmactrice om haar geluk in Amerika te zoeken.[5] Ze werd in de aftiteling "Anna Boas" genoemd.

Bos was niet in staat meer filmrollen in Amerika te krijgen. Ze keerde in november 1922 terug naar Europa omwille gezondheidsproblemen en probeerde, na een succesvolle oogoperatie in Berlijn, haar geluk te vinden in Duitsland.[6] Ook dit liep uit tot een teleurstelling. Ze verhuisde uiteindelijk in 1924 terug naar Nederland. Er waren op dat moment slechts twee wankele filmstudio's in het land. Ze kwam in contact met Alex Benno, een regisseur die ze kende uit haar dagen bij Hollandia. Hij was nog een van de weinige filmmakers en gaf haar de titelrol in Mooi Juultje van Volendam (1924). Naar verluidt kostte het Benno veel moeite haar te overtuigen de rol op zich te nemen.[7] Hoewel haar comeback gepaard ging met enige media-aandacht, flopte de film, die al na een week uit de bioscopen werd gehaald.[8]

In november 1924 keerde ze terug naar het toneel en was te zien in het succesvolle toneelstuk Madame Dubarry. In 1925 besloot ze echter voorgoed te stoppen met acteren. Ze trouwde in 1926 met notaris Cornelis Loeff en ruilde haar carrière in om huisvrouw te worden. Bos werd al snel door het publiek vergeten. Haar dood in 1975 werd vermeld in slechts één krant. Vlak voor haar overlijden, vertelde ze haar levensverhaal aan Geoffrey Donaldson, die er een uitgebreid artikel van maakte en dit in 1978 publiceerde in het tijdschrift Skrien. In 1997 droeg hij zijn boek Of Joy and Sorrow: A Filmography of Dutch Silent Fiction aan haar op.[9]

In 2006 bracht actrice Willeke van Ammelrooy haar onder het licht door een theatermonoloog genaamd 'Toen 't licht verdween, die gaat over Bos, op te voeren.[3]

Filmografie[bewerken]

Filmografie als actrice
Jaar Titel Rol Opmerkingen
Films
1913 Twee Zeeuwsche Meisjes in Zandvoort Mijntje
De Levende Ladder Annie
Nederland en Oranje Maria Tesselschade
De Bertha Nelly
1914 Liefde Waakt Jennie
Heilig Recht Leida van Galen
Weergevonden Boerin/Vrouw in restaurant
Luchtkastelen Alice Stanton
Toffe Jongens onder de Mobilisatie Adèle
1915 De Vloek van het Testament Annie van Dalen
De Vrouw Clazina Dochter van de schipper
Ontmaskerd Marfa Darbet
Liefdesstrijd Kate van Marlen
1916 Het Geheim van de Vuurtoren Van der Meulens huishoudster
Vogelvrij Mavis Keeves
Liefdesoffer Margareet Blanker
Majoor Frans Francis Mordaunt alias Majoor Frans
La Renzoni Alda
1917 Het geheim van Delft Annie Vogel
Madame Pinkette & Co Liane Fraser
Gouden ketenen Lona
Ulbo Garvema Jan van Oorts dochter/Jonge Anna
1918 De Kroon der Schande Jess Newton
Toen 't licht verdween Sylvia
Oorlog en Vrede (1914) Anny Godard
Oorlog en Vrede (1916) Anny Godard
Op hoop van zegen Jo
Oorlog en Vrede (1918) Anny Godard
Amerikaansche meisjes Anny
1919 Het Goudvischje Greta Rikkers
Een Carmen van het Noorden Carmen
Zonnetje Gloria Grey
1920 Schakels Marianne
Het Verborgen Leven Rose Arundel
De Vrouw van de Minister Weduwe Clara Headcombe
1921 Rechten der Jeugd Maria
1922 Without Fear - Enige buitenlandse film
1924 Mooi Juultje van Volendam Juultje

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen

Noten

  1. NRC Handelsblad Een afkeer van appelflauwtes; Het raffinement van Annie Bos, Nederlands eerste filmdiva
  2. a b c Nederlands Filmmuseum Annie Bos (jan 2006)
  3. a b Wereldomroep Filmster Annie Bos herleeft
  4. Holland door de Historische Vereniging Holland - Bladzijde 281
  5. Film Totaal Een Carmen van het Noorden - Geschiedenis
  6. "Gemengd nieuws", Het Vaderland, 3 november 1922. p.3
  7. Het Weekblad: Cinema & Theater, #13, 1924
  8. Holland door de Historische Vereniging Holland - Bladzijde 286
  9. NRC Boeken Zwijgend en verloren; De Nederlandse stomme film geïnventariseerd