Annie M.G. Schmidt

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Annie M.G. Schmidt
Annie MG Schmidt (1984)
Annie MG Schmidt (1984)
Algemene informatie
Volledige naam Anna Maria Geertruida Schmidt
Geboren Kapelle, 20 mei 1911
Overleden Amsterdam, 21 mei 1995
Land Vlag van Nederland Nederland
Handtekening Handtekening
Werk
Jaren actief 1950-1991
Bekende werken Ja zuster, nee zuster
Jip en Janneke
Pluk van de Petteflet
Dbnl-profiel
Website
Portaal  Portaalicoon   Literatuur

Anna Maria Geertruida Schmidt[1] (Kapelle, 20 mei 1911Amsterdam, 21 mei 1995) was een Nederlands dichteres en schrijfster van verzen, liedjes, boeken, toneelstukken, musicals en radio- en televisiedrama.

Annie M.G. Schmidt werd in Nederland en België beroemd met kinderboeken als Jip en Janneke, Pluk van de Petteflet en Abeltje en kinderversjes als Dikkertje Dap en Het Beertje Pippeloentje. Generaties Nederlanders zijn met haar poëzie en verhalen opgegroeid, waardoor haar werk tot het collectieve geheugen van naoorlogs Nederland is gaan behoren.

Levensloop[bewerken]

Graf van Annie M.G. Schmidt

Schmidt was de dochter van Johannes Daniël Schmidt, sinds 1909 predikant in Kapelle, en Geertruida Maria Bouhuijs. Ze werkte aanvankelijk als bibliothecaresse in Amsterdam en Vlissingen. Na de Tweede Wereldoorlog werkte ze in 1946 als documentaliste en later, tot 1958, als redactrice bij de Amsterdamse krant Het Parool.

Schmidt had vanaf 1950 een relatie met de chemicus Dick van Duijn, die al getrouwd was en niet is gescheiden.[2][3][4] Met hem kreeg ze een zoon Flip, die in haar latere werk regelmatig zou meespelen. Met Van Duijn woonde ze vanaf 1954[5] beurtelings aan de Côte d'Azur en in Berkel en Rodenrijs. Voor haar bleef Amsterdam de plek waar ze het liefste was. Na Dicks zelfgekozen levenseinde in 1981 ging ze in 1982 wonen aan de Vossiusstraat in Amsterdam.

In 1991 stopte ze met schrijven na haar laatste, slecht ontvangen, toneelstuk We hebben samen een paard. Ze was inmiddels vrijwel blind. Na een val in januari 1994 en als gevolg daarvan een heupoperatie en revalidatie, besloot ze een aantal zaken rondom haar levenseinde zelf in de hand te nemen. Ze maakte afspraken met haar huisarts die op de hoogte was van haar ideeën over euthanasie. Schmidt verzocht Harry Bannink de begrafenismuziek te schrijven: "Harry moet een mooie medley maken, met liedjes van hem en mij zoals In een rijtuigie en Op een mooie pinksterdag en dat moet dan in iets klassieks overgaan. Toen ik alles had besproken dacht ik: ik had eigenlijk nu wel een feestje verdiend waar ik wel bij was." In de vroege ochtend na haar 84ste verjaardag maakte ze een einde aan haar leven. Ze is begraven op de Amsterdamse begraafplaats Zorgvlied.

Werk[bewerken]

Het Schaap Veronica door Frank Rosen. Beeld in Egmond aan den Hoef (Hanswijk) ter ere van Wim Bijmoer, illustrator van Schmidts gedichten over Het Schaap Veronica. Bijmoer woonde vanaf 1954 in Egmond aan den Hoef.

In haar periode bij Het Parool werd ze lid van de cabaretgroep De Inktvis, waaraan ook andere Parool-coryfeeën meededen. Annie Schmidt - de tussenletters M.G. waren nodig ter onderscheiding van een andere schrijfster A. Schmidt - schreef in de beginjaren cabaretteksten en -liedjes voor onder anderen Wim Kan, Wim Sonneveld en Conny Stuart.

Bekendheid als schrijfster kreeg ze met de hoorspelserie In Holland staat een huis over de Familie Doorsnee. Daarvan werden 91 afleveringen gemaakt in de periode 1952 - 1958. Een bekend liedje hieruit is Ali Cyaankali met muziek van Cor Lemaire, die ook voor de televisieserie Pension Hommeles de muziek schreef. Schmidt was voor die tijd zonder meer een vrije geest, die door de toenmalige volksgeest in Nederland niet altijd begrepen werd. Door de kwaliteit van haar werk had ze daarvan niet veel last. Zo schrok ze er niet voor terug om (voor die tijd) pittige taal te gebruiken. In een hoorspel liet ze iemand zeggen "dat hij die ander een schop onder zijn achterwerk zou geven". De volgende dag regende het opzeggingen en verontwaardigde reacties bij de VARA die het hoorspel had uitgezonden. Schmidt werd te verstaan gegeven dat dit echt niet kon. Door de blijmoedigheid van haar werk bleef ze een publiekslieveling.

In 1965 schreef Annie M.G. Schmidt de tekst van de eerste oorspronkelijk Nederlandstalige musical Heerlijk duurt het langst, die 534 voorstellingen zou beleven. Harry Bannink componeerde de muziek. In 1968 volgde de inmiddels legendarische televisieserie Ja zuster, nee zuster, weer in nauwe samenwerking met Bannink. Veel meer musicals zouden volgen, waaronder En nu naar bed (1971), Wat een planeet (1973), Foxtrot (1977) en Madam (1981). Tussendoor vestigde Er valt een traan op de tompoes (1980) haar naam als toneelschrijver. Ook de 12-delige televisieserie Pleisterkade 17 had tussen 1975 en 1977 veel succes. Ze was goed bevriend met Fiep Westendorp, die ook al haar Jip en Jannekeboekjes illustreerde.

Biografieën[bewerken]

Al tijdens haar leven verschenen boeken over haar en maakten biografen plannen voor biografieën. Schmidt hield die aandacht zo veel mogelijk af. Biograaf Hans Vogel kreeg te horen dat hij maar moest wachten tot ze dood was. Niet lang na Schmidt overleed Vogel zelf, waarna zijn boek werd voltooid door Hans van den Bergh. Het kreeg de titel Wacht maar tot ik dood ben en belicht vooral het theaterwerk van Schmidt.

Joke Linders, die het boek Doe nooit wat je moeder zegt schreef (over de jeugdliteratuur van Schmidt), kreeg geen medewerking van de erven Schmidt.

In 2002 verscheen Anna, een biografie door Annejet van der Zijl. Van der Zijl kreeg volledige medewerking van de erfgenamen Schmidt en haar boek wordt voorlopig dan ook beschouwd als de definitieve biografie. Een zevendelige televisieserie getiteld Annie M.G. is gebaseerd op dit boek en was in 2010 te zien bij de Vlaamse en Nederlandse publieke omroep.

Bibliografie[bewerken]

In maart 2009 verscheen met medewerking van de zoon van Annie M.G. Schmidt, Flip van Duyn, de geïllustreerde bibliografie Ik krijg zo'n drang van binnen van Marcel Raadgeep. Naast haar zelfstandige publicaties komen ook de bibliofiele uitgaven, de luisterboeken, haar vertalingen, de bladmuziek en de bijdragen aan kranten en tijdschriften aan de orde. Alle beschrijvingen zijn voorzien van illustratiemateriaal in kleur. Ook is er een overzicht van publicaties over de auteur opgenomen.

Bekende boeken/series (selectie)[bewerken]

Beeld van Dikkertje Dap door Hans Bayens in Schmidts geboorteplaats Kapelle
1rightarrow blue.svg Zie Oeuvre van Annie M.G. Schmidt voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In 2004 werden de resterende Pluk-verhalen met illustraties van Fiep Westendorp, reeds eerder uitgekomen in het tijdschrift Margriet, gebundeld in een nieuw boek: Pluk redt de dieren.

Bekende liedjes en gedichten[bewerken]

Ali Cyaankali – Het fluitketeltje – De poedelman – De leeuw is los! – Mr. Van Zoeten – Dikkertje Dap – Ik heb een tante en een oom – De dappere ridder van Vogelenzang – De brievenbus wou niet meer – spin Sebastiaan – Het Stoute kinderenhuisDe tandarts houdt een winterslaap – de Lange familie Pijpestang – De lapjeskat – Zeven motten – Wat is dat, mevrouw van Gelder? (Houdt u beren in de kelder?) – Ik ben lekker stout – Isabella Caramella – De graaf van Weet-ik-veel – De koningin van Lombardije – Het beertje Pippeloentje – Bello – Hendrik Haan – M'n opa – De kat van ome Willem – In een rijtuigie – Ja zuster, nee zuster – Wilt u een stekkie? – Dit is pater zwierelier.

Veel liedjes zijn op muziek gezet door Harry Bannink, Cor Lemaire en anderen. Een aantal van haar gedichten is door VOF de Kunst tot liedjes bewerkt. In 2013 maakten popzangers een cd met nummers van Annie M.G. Schmidt en Harry Bannink onder de titel De Supersonische Boem (naar de tekst van 'Vluchten kan niet meer'). Alle 347 kinderversjes werden verzameld in het boek Ziezo (1987) (uitgegeven door Querido).

Theater[bewerken]

Prijzen[bewerken]

Postuum[bewerken]

Naar Schmidt is de Annie M.G. Schmidt-prijs genoemd, een onderscheiding voor het beste theaterlied.

Trivia[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Literatuur[bewerken]

  • Annejet van der Zijl : Anna. Het leven van Annie M.G. Schmidt. Nijgh en van Ditmar , Amsterdam, 2002. ISBN 9038887523
  • Themanummer BZZLLETIN 149, oktober 1987: Annie M.G. Schmidt. Den Haag: BZZTôH.
  • Tom Lanoye: Anna. Waar ben je

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. "Wacht maar tot ik dood ben" Hans Vogel ISBN 90-5860-014-9; Digitale bibliotheek
  2. Vaderlandse laatbloeier NRC Boeken, vrijdag 15 september 2000
  3. Altijd iedereen behagen de Volkskrant, 7 november 2002
  4. In de dramaserie "Annie M.G.", op basis van de biografie van Annejet van der Zijl, trouwt ze niet met Dick, maar met Dicks vader, zodat hun zoon Flip toch de achternaam van Duyn heeft. Website van de dramaserie Annie M.G. Op verschillende andere plaatsen blijkt deze onduidelijkheid, bijvoorbeeld op tv bij Kaaskoppen & Waterlanders, aflevering 4
  5. De Amsterdamse persoonskaart van Annie M.G. Schmidt