Anorexia nervosa

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Dit artikel gaat over de eetstoornis. Zie Anorexia Nervosa (band) voor de Franse metalband.
Esculaap Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.
Anorexia nervosa
"Miss A-" afgebeeld in 1866 en in 1870 na de behandeling. Uit de gepubliceerde medische papieren van Sir William Gull
"Miss A-" afgebeeld in 1866 en in 1870 na de behandeling. Uit de gepubliceerde medische papieren van Sir William Gull
Coderingen
ICD-10 F50.0-F50.1
ICD-9 307.1
OMIM 606788
DiseasesDB 749
MedlinePlus 000362
eMedicine emerg/34med/144
MeSH D000856
Portaal  Portaalicoon   Geneeskunde
Ernstige anorexia nervosa rond 1900

Anorexia nervosa is een eetstoornis, waarbij iemand een vervormd beeld van het eigen lichaam heeft, een grote angst heeft om dik te worden en niet probeert een normaal lichaamsgewicht na te streven. De stoornis kan ernstige lichamelijke gevolgen hebben en zelfs tot de dood leiden. De naam is afgeleid van het griekse woord voor eetlust (orexia), "nervosa" slaat op de vermeende neurotische achtergrond. We onderscheiden twee types: het beperkende type, het gewicht wordt streng onder controle gehouden en er wordt weinig gegeten (vaak in combinatie met overmatig lichamelijke activiteiten). Het tweede type is het gemengde type, zij gaan eerst niets eten en als dit tot geen resultaat leidt gaan ze overmatig veel eten en daarna alles uitbraken. Mensen met anorexia hebben een veel te laag gewicht voor hun leeftijd en lengte.


Geschiedenis[bewerken]

Het ziektebeeld is onder de naam "Apepsia hysterica" voor het eerst beschreven door de Engelsman William Gull in 1868. Later veranderde hij de benaming in "Anorexia hysterica" en in 1873 uiteindelijk in "Anorexia nervosa".

Risicogroep[bewerken]

De ziekte heeft een prevalentie van 7 promille. Ze betreft vooral meisjes en vrouwen (85%-95% van de gevallen), maar ze kan ook voorkomen bij jongens en mannen (5%-15% van de gevallen).

Ziektebeeld[bewerken]

De ziekte wordt gekenmerkt door een stoornis van de lichaamsbeleving. De patiënten hebben het idee dik te zijn terwijl hun gewicht vergelijkbaar is met leeftijdgenoten of daaronder ligt. Ze ontlenen zelfbewustzijn aan hun vermogen, het eigen gewicht te controleren en houden zich dwangmatig bezig met het zelfbeeld, het gewicht en hun voedingspatroon. Soms gaat de ziekte gepaard met boulimie, perioden van overmatig eten, gevolgd door zelf opgewekt braken, het gebruik van laxantia en klysma's en overmatige lichaamsbeweging.

Gevolgen van anorexia nervosa[bewerken]

De ernstige ondervoeding leidt tot een breed spectrum van verdere problemen, zoals:

  • Moeheid
  • Vertraagde bloedsomloop; koude handen en voeten
  • Vertraagde maagleging, irritatie van de darm
  • Constipatie
  • Hormonale veranderingen, zoals menstruatiestoornissen
  • Amenorroe
  • Nierstenen
  • Osteoporose
  • Verkleining van het slagvolume van het hart
  • Langzame en onregelmatige hartslag
  • Hartfalen
  • Dood in ca. 15% van de gevallen
  • Misselijkheid
  • Flauwvallen
  • Uitdroging van de huid en haaruitval

signalen van anorexia nervosa[bewerken]

  • maaltijden overslaan, vaak ‘geen trek’ hebben
  • stiekem weggooien van eten
  • stiekem gebruik of bewaren van laxeermiddelen, plas- of dieetpillen
  • niet willen eten waar anderen bij zijn, of het eetgedrag juist aan anderen aanpassen
  • verpakkingen lezen en letten op calorieën, extreem kieskeurig met eten zijn
  • zichzelf lelijk en dik voelen
  • afkeer uiten van ‘dik’ zijn
  • het bezoeken van allerlei websites over eten en lijnen
  • sterke stemmingswisselingen, prikkelbaarheid
  • enorme onzekerheid
  • duizeligheid, flauwte, menstruatieproblemen

Hulp[bewerken]

De behandeling van de ziekte is moeilijk en gewoonlijk langdurig. Verschillende vormen van psychotherapie en psychiatrische behandeling worden ingezet en bij ernstige ondervoeding ook intraveneuze toediening van voeding. De psychotherapie kan ook de familie erbij betrekken. Er zijn in Nederland diverse behandelcentra voor eetstoornissen. Het is zeer belangrijk dat de omgeving anorexia snel ontdekt, zo kan er acute hulp geboden worden. Ook moet de patiënte akkoord zijn met een behandeling, anders zal de kans er in zitten dat ze hervallen.

Hypothesen[bewerken]

Een van de hypothesen over het ontstaan van de aandoening is dat er in die ontwikkelingsfase door de tegenstelling van een reeds gevormde lichamelijke volwassenheid en de nog geestelijke onvolwassenheid een innerlijk conflict kan ontstaan dat tot een ernstige identiteitscrisis kan leiden.[bron?] Populair gezegd kan een jong mens dan eigenlijk gevoelsmatig zo slecht met zijn of haar lichamelijkheid omgaan dat hij of zij daar vanaf wil.[bron?] Een andere hypothese is dat meisjes niet volwassen willen worden en door niet te eten ervoor willen zorgen dat hun lichaam niet volwassen wordt (geen borsten en uitblijven menstruatie). [bron?] Een andere hypothese is dat anorexia nervosa een aangeboren hersenziekte is. De stelling dat jonge mensen anorexia ontwikkelen door de invloed van media en het zien van magere modellen is een mythe. Het ontstaan van anorexia komt niet voort uit een externe prikkel maar vanuit een intern ziekteproces in de hersenen waarmee iemand geboren wordt. Genetische factoren zijn duidelijk aanwezig en ook geboortecomplicaties zouden aanwijzingen zijn voor een aangeboren kwetsbaarheid op het gebied van eetgedrag en de ontwikkeling van een eetstoornis.[1] Zoals de meeste hypothesen over de oorzaken van psychiatrische aandoeningen, zijn ook deze omstreden. Een vierde hypothesen is dat het begint bij jongeren ‘die eens wat willen vermageren’, maar ze kunnen niet stoppen. Als de uiteindelijke eetstoornis wordt ontwikkelt geven zij meestal wel nog andere redenen. Hoe dan ook, door het slechte eten kan het lichaam zo verwaarloosd worden dat er een levensbedreigende situatie ontstaat, maar niet alle mensen met anorexia worden dun. Veelal ontgaat de patiënten dit doordat zij in de obsessie van de lichamelijkheid gevangenzitten. De meeste mensen die niet dunner maar wel lichter worden, merken helemaal niets op. Ze gaan door met niet eten en kúnnen meestal niet meer eten doordat hun lichaam het ontwend is geraakt. Mede daardoor is de motivatie voor een behandeling dan ook vaak zeer gering. Vaak belanden anorexiapatiënten in het ziekenhuis als gevolg van lichamelijke klachten en ondergewicht, soms overlijden ze zelfs aan deze aandoening.


Boeken over anorexia nervosa[bewerken]

  • In het jeugdboek Niet meer dan lucht van Veerle Vrindts schetst de auteur het verloop van de ziekte bij het personage Tine. Voor veel jonge lezers die met anorexia nervosa of boulimia nervosa kampten, bleek het een boek een stimulans om hulp te zoeken. Ook voor ouders en vrienden kan het boek inzicht geven in de leefwereld van een anorexiapatiënte.
  • In het boek Magere jaren (2006) van Natascha van Weezel wordt een 'anorexia-dagboek' bijgehouden, dat de lezer doet begrijpen hoe een obsessie met eten kan ontstaan.
  • In het boek Stuk (2008) van Judith Visser wordt beschreven hoe een onzeker meisje in de puberteit controle over haar leven probeert te krijgen en anorexia ontwikkelt. Ook wordt hier uitgebreid ingegaan op het verschijnsel pro-ana.
  • De biografie "Het kleine meisje dat niet dik wilde worden" van het aan anorexia overleden model Isabelle Caro.
  • In het boek Stille Strijd van Jessica Antonis wordt verteld hoe een meisje het gewicht van haar beste vriendin wil nastreven.
  • Het boek Het meisje in mijn hoofd van Sofie van Gelder gaat over Nette, die erg wordt gepest en dan ontdekt hoe makkelijk het is om af te vallen. Op deze manier kan ze de controle over haar leven behouden, denkt ze.
  • Het boek Mijn allerliefste vijand van Milou van der Horst. Milou beschrijft anorexia nervosa uit eigen ervaring.
  • Het jeugdboek De hemel is geen huis van Gerda Van Erkel gaat over een meisje van 15 jaar met problemen thuis dat last heeft van anorexia nervosa
  • Het boek Ana van Ginny Mooy gaat over een meisje wier leven overhoop wordt gehaald door de scheiding van haar ouders. Haar vader zet haar aan tot afvallen en zo komt ze terecht op pro-ana sites.
  • Het boek Dik in mijn hoofd van Victoria Farkas gaat over een meisje dat onzeker is over zichzelf en wil afvallen. Ze komt terecht op een pro-ana site, en zo krijgt ze anorexia nervosa.
  • Het boek De Ana-files van Rianne Meijer is een autobiografisch boek over hoe zij vocht tegen de ziekte die haar leven 15 jaar lang beheerste. Het verscheen eerst -in andere vorm- als feuilleton op opiniewebsite DeJaap onder de naam "Anna".
  • Het boek "Jongste zegt nee" verhaalt over een veertienjarige jongen die stopt met eten. Zijn moeder heeft een alternatieve visie op de situatie, die zij tegen de stroom in volgt.
  • In het boek Strijd. Robin vs Anorexia (2014) beschrijft Robin Tolenaar (1995) haar eigen ervaring met deze ziekte. Haar beschrijving, samen met de e-mails van haar moeder aan familie, school en vrienden die eraan zijn toegevoegd geeft het boek een zeldzame, persoonlijke kijk op de strijd die een meisje en haar moeder voerden om de ziekte te verslaan.
  • Het boek "Friet in de Kliniek" (2014) van Marit Brugman.

Pro-ana[bewerken]

Pro-ana is de beweging die er naar streeft om op een zeer radicale manier veel gewicht te verliezen. Ze zijn als het ware aanhangers van anorexia. Ze zijn jarenlang actief geweest op het net, maar door een verbod in Amerika op de pro-ana sites verloren ze erg veel aanhang. De laatste jaren zijn ze weer in een opmars.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Dick Swaab, Wij zijn ons brein, Uitgeverij Contact, 2010. ISBN 9789025435226