Antoine Laurent de Jussieu

Antoine Laurent de Jussieu
Beeld van Antoine-Laurent de Jussieu in de Jardin des Plantes, door Jean-François Legendre-Héral (1842)
Geboren	12 april 1748
Overleden	17 september 1836
Geboorteland	Frankrijk
Standaardafkorting	Juss.
Toelichting
De bovenaangeduide standaardaanduiding, conform de database bij IPNI, kan gebruikt worden om Antoine Laurent de Jussieu aan te duiden bij het citeren van een botanische naam. In de Index Kewensis is een lijst te vinden van door deze persoon (mede) gepubliceerde namen.
Portaal    Biologie

Antoine Laurent de Jussieu (Lyon, 12 april 1748 – Parijs, 17 september 1836) was een Frans botanicus.

Jussieu studeert geneeskunde in Parijs waar hij in 1770 afstudeert. Hij bekleedt een leerstoel in de botanie aan de Koninklijke Plantentuin, later Jardin des Plantes van Parijs van 1770 tot 1826. Zijn zoon Adrien Henri Laurent de Jussieu (1797-1853) wordt ook botanicus en volgt hem op in zijn leerstoel aan het Muséum national d'histoire naturelle. De botanici Antoine de Jussieu (1686-1758), Bernard de Jussieu (1699-1777) en Joseph de Jussieu (1704-1779) zijn zijn ooms. Zijn vader Christophe de Jussieu, de oudste broer van Antoine en Bernard, is apotheker maar ook hij heeft een botanische standaardafkorting (C. Juss.).

Biografie

Antoine Laurent volgt zijn middelbare schoolopleiding in Lyon maar vervolgt zijn studie vanaf 1765 in Parijs wanneer zijn oom Bernard hem naar die stad laten komen. Hij studeert in 1770 af op een these over de vergelijking van levensprocessen tussen planten en dieren. Van dat werk is Louis-Guillaume le Monnier (1717-1799), de opvolger van zijn oom Antoine in de leerstoel "demonstrator van planten" aan de Koninklijke Plantentuin, en lijfarts van de koning, zo onder de indruk dat hij in hem een goede kandidaat ziet om hem op te volgen in zijn leerstoel, waar hij zelf, door zijn drukke bezigheden aan het hof, geen tijd meer voor kan maken. Hij stelt Antoine Laurent voor aan Buffon als opvolger en die geeft zijn fiat voor de benoeming. In 1773 presenteert Antoine Laurent zijn Examen de la famille des Renoncules (beschouwing over de Ranonkelfamilie) aan de Académie des Sciences, waarmee hij voldoet aan de eisen om als lid toegelaten te worden.

Hij bouwt de ideeën van zijn oom Bernard verder uit over de indeling van de planten volgens een systeem dat op de morfologie is gebaseerd. In 1774 verschijnt zijn Exposition d'un nouvel ordre des plantes, adopté dans les démonstrations du Jardin royal [Uiteenzetting over een nieuwe indeling van de planten, toegepast in de demonstraties aan de Koninklijke Plantentuin] in de Mémoires de l'Académie des Sciences.

Belangrijkste werk

Jussieu is het bekendst geworden door zijn Genera plantarum (1789). Dit werk, gepubliceerd op 4 augustus 1789, is nu het officiële beginpunt voor de nomenclatuur van taxa boven de rang van geslacht. Het beginpunt van de botanische nomenclatuur is de publicatie, op 1 mei 1753, van Species plantarum van Carl Linnaeus, maar zijn classificatie in natuurlijke groepen gaat niet hoger dan die van geslacht. Boven de rang van geslachten is Linnaeus' indeling gebaseerd op de aantallen meeldraden en stampers in de bloemen, een kunstmatige indeling, waarbij veel niet aan elkaar verwante planten samen in een groep worden geplaatst. Jussieus classificatie van planten vormt een natuurlijk systeem. Omdat zijn boek als beginpunt is aangewezen worden veel van de namen die hij aan families geeft vandaag de dag nog gebruikt. Jussieu gebruikt overigens niet de term "familie" maar "ordo naturalis" voor de groepen die wij nu als families kennen. Ook gebruikt hij nog niet de gestandaardiseerde uitgangen voor de Latijnse namen waarmee we nu de hogere taxa aanduiden. De familie Magnoliaceae bijvoorbeeld heet bij hem "Ordo Magnoliae".

Belang van zijn Genera

Georges Cuvier is vol lof over Jussieus Genera plantarum en hij neemt de door Antoine Laurent toegepaste methode over in de zoölogie. Jussieus methode wordt enkele decennia later verfijnd en vervolgens geformaliseerd door Augustin Pyramus de Candolle. Pas met de introductie van de evolutietheorie verandert de theoretische basis onder Jussieus werk. De fylogenie die dan zijn intrede doet groepeert organismen niet meer op grond van uiterlijke overeenkomsten maar op grond van afstamming, waarbij ook fossielen een belangrijke rol spelen. Desondanks is een erg groot deel van de geslachten en families die Jussieu onderscheidde ook heden ten dage nog terug te vinden in de moderne classificaties.

Latere carrière

Antoine Laurent wordt in 1794 benoemd tot directeur van het nieuw opgerichte Muséum national d'histoire naturelle, gevestigd op de zelfde locatie als de plantentuin. Eén van zijn eerste besluiten daar is om een bibliotheek tot stand te brengen. In 1804 bezet hij de leerstoel in de botanie aan de medische faculteit van de Universiteit van Parijs. Die post houdt hij tot 1826 (hij is dan 80 jaar oud). In dat jaar doet hij ook afstand van zijn leerstoel aan de Jardin des Plantes, ten gunste van zijn zoon Adrien. In 1829 wordt hij nog lid van de Royal Society in Londen.

Huwelijk en kinderen

Antoine Laurent trouwt op 7 juni 1779 met Marie-Sophie Bellet (overleden 1783). Uit dit huwelijk wordt een dochter geboren: Sophie-Geneviève (1780-1840).

Hij huwt voor de tweede keer op 19 september 1791, met Thérèse Adrienne de Boisneuf (1767-1857), waaruit een dochter Antoinette Thérèse Amélie (geboren 1794) en een zoon Adrien (1797-1853) worden geboren.

Werken

• An aeconomiam animalem inter et vegetalem analogiae of Comparaison de la structure et des fonctions des organes végétaux avec les phénomènes de la vie animale (These die hij verdedigt voor de faculteit der geneeskunde van Parijs), Parijs, 1770. [Vergelijking van structuur en functie van organen van planten met de levensprocessen van dieren].
• Exposition d'un nouvel ordre des plantes, adopté dans les démonstrations du Jardin royal in de Mémoires de l'Académie des Sciences. Parijs, 1774. [Uiteenzetting over een nieuwe indeling van de planten, toegepast in de demonstraties aan de Koninklijke Plantentuin].
• Genera Plantarum, secundum ordines naturales disposita juxta methodum in Horto Regio Parisiensi exaratam, anno MDCCLXXIV. Parijs, 1789. [Geslachten der planten, ingedeeld in natuurlijke ordes volgens de methode zoals die in de Koninklijke Tuin van Parijs in het jaar 1774 is opgetekend].

Eponiemie

In de familie Malpighiaceae is een aantal soorten naar hem vernoemd:

• Casimira jussieuana Nied.
• Heteropterys jussieui Hook.f.
• Hiraea jussieuana Miq.
• Peixotoa jussieuana A.Juss.

Referenties

Dit artikel of een eerdere versie ervan is (gedeeltelijk) vertaald vanaf de Franstalige Wikipedia, die onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie deze pagina voor de bewerkingsgeschiedenis.