Antwerpse tram
| Tram van Antwerpen | ||||
 |
||||
| Lagevloertram van het type 'HermeLijn' in het centrum van Antwerpen. | ||||
| Basisgegevens | ||||
| Locatie | Antwerpen, België | |||
| Vervoerssysteem | Tram | |||
| Spoorwijdte | 1.000 mm | |||
| Uitvoerder(s) | De Lijn | |||
| Netwerkkaart | ||||
 |
||||
|
||||
De Antwerpse tram wordt sinds 1991 geëxploiteerd door de Vlaamse Vervoermaatschappij "De Lijn", entiteit "Antwerpen". Het tramnet omvat 12 lijnen verspreid over 7 van de 9 districten en 4 aangrenzende gemeenten van de stad Antwerpen.
Inhoud |
Geschiedenis [bewerken]
De Antwerpse tram startte in 1873 als paardentrambedrijf. De vroegere (paarden)trambedrijven werden overgenomen op 1 januari 1900 door de Compagnie Générale des Tramways d'Anvers (CGTA). De eerste elektrische trams reden in normale dienst vanaf dinsdag 2 september 1902. Na de CGTA hebben de volgende maatschappijen hebben de Antwerpse stadslijnen geëxploiteerd:
- Vanaf maart 1927: Tramways d'Anvers (T.A).
- Vanaf 1945: Tramwegen van Antwerpen en Omgeving(T.A.O.).
- Vanaf 31 december 1962: Maatschappij voor het Intercommunaal Vervoer te Antwerpen (MIVA).
- Vanaf 1 januari 1991: Vlaamse Vervoermaatschappij "De Lijn"
Vroeger reden er veel meer tramlijnen door Antwerpen, zo reed lijn 1 de Leien af van de Noorderplaats tot het toenmalige Zuidstation. Geleidelijk aan werden veel tramlijnen echter geschrapt, of omgevormd tot een busdienst. In 1975 opende men het eerste deel van de westelijke premetrotak (Groenplaats - Centraal Station). Op 1 januari 1991 ging de MIVA samen met de Gentse MIVG en het Vlaamse deel van de NMVB op in de Vlaamse Vervoermaatschappij 'De Lijn'. In 1996 opende men de noordelijke premetrotak (Centraal Station – Sportpaleis).
De eerste lijnen (1913) [bewerken]
In 1913 waren de meeste van de momenteel bestaande lijnen al in gebruik, zij het vaak in een lichtjes andere versie. Een kaart uit dat jaar vermeldt de volgende lijnen:
| Lijn | Traject 1913 | Daarvan nog in gebruik (2013) |
|---|---|---|
| 1 | Entrepot – Bank – Zuidstatie | Vervangen door tram 12 (Rooseveltplaats - Bolivarplaats), tram 24 (Rooseveltplaats - Bres) en bussen 1 en 13 (volledig) |
| 2 | Werf – Statie – Van Rijswijcklaan | Schelde - Plantijn vervangen door premetro, Plantijn – Van Rijswijcklaan nog in gebruik |
| 3 | Zuidstation – Groenplaats – Statie – Schijnpoort (3/: Merksem) | Vervangen door premetro (Groenplaats - Astrid), tram 12 (Bolivarplaats – Groenplaats) en bussen 19 en 23 (Centraal Station - Schijnpoort) |
| 4 | Groenplaats – Brederodestraat – Kiel (4/: Hoboken) | Nog volledig in gebruik |
| 5 | Groenplaats – Lozanastraat – Dikke mee (5/: Wilrijk) | Vervangen door bus 22 |
| 6 | Pothoek – Werf – Zuidstation | Vervangen door bus 30/34 (werd later ook met trolleybussen geëxploiteerd) |
| 7 | Tolhuis – Bank – Berchem (7/: Oude God) | Nog volledig in gebruik |
| 8 | Meir – Bank – Borsbeekpoort (8/: Gitschotel) | Overgenomen door tram 4 |
| 9 | Van Schoonbekeplein – Park – Berchem Statie | Bestaat niet meer (tram 9 gebruikt slechts het stuk tussen Plantin en Zurenborg) |
| 10 | Melkmarkt – Statie – Zoo – Borgerhout (10/: Deurne) | Nog volledig in gebruik |
| 11 | Melkmarkt – Statie – Zoo – Dageraadplaats | Nog volledig in gebruik |
| 12 | Statie Waas – Justitiepaleis | Bestaat niet meer (deels bus 22) |
| 13 | Zuid – Pyrotechnie – Petrooltanks | Bestaat niet meer (werd later ook met trolleybussen geëxploiteerd) |
In tegenstelling tot de latere gewoonte betekenden de doorstreepte nummers dus juist langere ritten, geen verkortingen.
Buurtspoorwegen [bewerken]
De buurtspoorwegen hebben, na de omsporing naar meterspoor omstreeks 1920, dezelfde spoorwijdte als de stadstram. De buurtspoorwegen hebben dan ook op sommige trajecten dezelfde sporen als de stadstram gebruikt. Vanaf 1935 zijn buurtspoortramlijnen doorgetrokken naar Rooseveltplaats. Op de leien, Turnhoutsebaan en andere straten reden er ook buurtspoorwegtrams. Bij de latere verlenging van lijn 3 naar Keizershoek is de middenberm waar de buurtspoorwegtrams reden herbruikt.
Trolleybus [bewerken]
Antwerpen heeft drie trolleybuslijnen gekend. Ze hebben gereden van 1929 tot 1964.[1] Trolleybuslijnen hebben tramlijnen vervangen in de haven.
Premetro [bewerken]
 Zie Antwerpse premetro voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Antwerpen had grote metroplannen en bouwde de eerste "metro" tunnellijn van de Groenplaats tot Plantin, met de stations Meir, Opera, Diamant en Plantin op de toekomstige metrolengte. Eerst moesten de trams in deze tunnel rijden, maar later zouden de stations en tunnels, net als in Brussel verbouwd worden voor metro-exploitatie. Deze plannen voor metro exploitatie zijn vervallen, maar er worden wel nieuwe tramtunnels geboord, met kleinere stations. De tunnels onder de Turnhoutsebaan en de Kerkstraat blijven in ruwbouw en worden niet gebruikt. Later wordt de tunnel van Diamant/Opera naar Schijnpoort en Sport afgebouwd en in dienst genomen voor de tramlijnen 3, 5 en 6.
De grote doorbraak voor het ondergrondse reizigersvervoer kwam met de doortrekking van de tunnel onder de Schelde naar de Linkeroever. Veel bezoekers voor de Antwerpse binnenstad parkeren hun auto bij de grote parkeerplaatsen op Linkeroever en gaan met de tram naar de binnenstad.
Wijzigingen na 2000 [bewerken]
Lijn 3 is in 2002 tweemaal verlengd. Op zaterdag 16 februari 2002 werd het 4,3 km lange nieuwe stuk tussen Antwerpen-Linkeroever en Zwijndrecht-Melsele geopend. Op zondag 1 september 2002 werd lijn 3 nogmaals 1,6 km verlengd van Merksem naar Keizershoek. Bij beide eindpunten is een ruime en gratis parkeergelegenheid aangelegd (Park+Ride).
Op zaterdag 4 maart 2006 is er in Antwerpen een nieuwe tramlijn bijgekomen: lijn 5. Deze rijdt tussen het Wim Saerensplein in Deurne en de Katwilgweg op Linkeroever. Het traject tussen het Sportpaleis en Linkeroever legt de nieuwe tramlijn via de premetro af. Hiermee telt Antwerpen sinds maart 2006 elf tramlijnen, waarvan vier premetrolijnen.
Dit had ook gevolgen voor de tramlijnen 12 en 24. Het traject van lijn 12 werd een stuk ingekort: deze reed tijdelijk tussen het Sportpaleis en de keerlus Montignystraat (Zuidstation), het vroegere eindpunt van tramlijn 24. Tramlijn 24 heeft het traject naar het Schoonselhof in Hoboken van lijn 12 overgenomen.
Op zaterdag 29 april 2006 werd een nieuw traject geopend over de Amerikalei tot het nieuwe eindpunt Bolivarplaats, gelegen aan het nieuwe gerechtsgebouw. Dit eindpunt wordt bediend door lijn 12 Sportpaleis – Bolivarplaats. Volledig nieuw is deze locatie niet: tot in 1965 werd ze bediend door de lijnen 1 en 3, maar vormde het voormalig Zuidstation het decor.
Op woensdag 2 mei 2007 werd ook tramlijn 8 doorgetrokken tot het nieuwe Justitiepaleis aan de Bolivarplaats.
Op zaterdag 27 oktober 2007 werd het net uitgebreid met tramlijn 6 tussen de wijken Luchtbal (Metropolis) en Kiel (Olympiadepoort). Nieuwe infrastructuur werd er voor de lijn niet gebouwd, aangezien deze bijna volledig parallel loopt met andere tramlijnen. Enkel het spoor over de Groenendaallaan was oorspronkelijk slechts in dienst voor in- en uitrukkende trams van en naar de stelplaats "Punt aan de Lijn". Tramlijn 6 maakt tussen de stations Sport en Plantin gebruik van de premetrotunnels.
Sinds vrijdag 15 mei 2009 spoort tramlijn 8 over de Dascottelei en de Herentalsebaan naar Deurne Silsburg en is hiermee doorgetrokken tot de eindhalte van lijn 24.
Op zaterdag 14 april 2012 werd de verlenging naar Wijnegem in gebruik genomen. Lijn 5 en lijn 10 maken van dit traject gebruik.
Op woensdag 2 mei 2012 werd het tramverkeer in de Nationalestraat onderbroken. Lijn 4 en lijn 8 worden hierbij ingekort.
Op maandag 13 augustus 2012 werd ook de uitbreiding naar Boechout door tramlijn 15 in gebruik genomen.
Tramnet (tot 31 augustus 2012) [bewerken]
| lijn | traject | lengte | ritduur* | gemiddelde snelheid* | Reizigers* (2000) | Reizigers* (2005) | Reizigers** (2010) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2 | Linkeroever (P&R) – Hoboken (Kioskplaats) | 12,4 km | 38 min | 20 km/u | 6,07M | 10,27M | 12,8M |
| 3 | Zwijndrecht (Melsele Krijgsbaan) – Merksem (Keizershoek) | 14,5 km | 40 min | 22 km/u | 4,59M | 23,9M | 31,4M |
| 4 | Sint Pietersvliet – Hoboken (Kioskplaats) | 7,6 km | 31 min | 15 km/u | 2,23M | 3,89M | 4,7M |
| 5 | Wijnegem – Linkeroever (P&R) | 13,5 km | 37 min | 26 km/u | n.v.t. | n.v.t. | 9,8M *** |
| 6 | Metropolis – Olympiade | 9,7 km | 35 min | 17 km/u | n.v.t. | n.v.t. | 6,3M *** |
| 7 | Sint Pietersvliet – Mortsel (Gemeenteplein) | 7,7 km | 28 min | 17 km/u | 2,56M | 4,3M | 6,5M |
| 8 | Bolivarplaats – Deurne (Silsburg) | 7,6 km | 31 min | 15 km/u | 3,01M | 5,89M | 8.9M *** |
| 10 | Melkmarkt – Wijnegem | 8,7 km | 30 min | 17 km/u | 2,78M | 4,32M | 5,1M |
| 11 | Melkmarkt – Deurne (Eksterlaar) | 6,1 km | 27 min | 14 km/u | 2,74M | 4,25M | 5,3M |
| 12 | Sportpaleis – Bolivarplaats | 5,8 km | 26 min | 13 km/u | 4,71M | 7,79M | 4,2M *** |
| 15 | Linkeroever (P&R) – Boechout (P&R Capenberg) | 11 km | 39 min | 20 km/u | 5,39M | 9,68M | 13,1M |
| 24 | Hoboken (Schoonselhof) – Deurne (Silsburg) | 12 km | 50 min | 15 km/u | 3,52M | 5,53M | 11,9M *** |
* Ritduur en gemiddelde snelheid volgens dienstregeling. Aantallen reizigers volgens cijfers stad Antwerpen (zie externe links).
** Bron: zie externe links. De Antwerpse trams vervoerden in 2010 120M passagiers (v.d. 547M in Vlaanderen of 208M in de provincie Antwerpen).
*** Trajectverandering tov. cijfers 2005
Trams met een zwarte lijnachtergrond en gele letters voeren een rit uit naar één van de stelplaatsen of keerlussen. Stelplaatsen zijn er bij de wijk Luchtbal ("Punt aan de Lijn") in het noorden van de stad en in Hoboken ("Zwaantjes"). Een nieuwe stelplaats kwam er te Deurne Houtlaan. Keerlussen zijn er aan alle eindpunten van de lijnen, en verder onder het Sportpaleis (in de premetrotunnel), aan het Centraal Station, aan de Koninklijkelaan in Berchem, op de Leopoldplaats (Nationale Bank), de Marnixplaats (op het Zuid), de Lambermontplaats (ook op het Zuid), aan het Zuidstation (Montignystraat), de Stenenbrug (Turnhoutsebaan aan het begin van de E313), Berchem Groenenhoek (Borsbeekbrug) en op de Groenplaats. Momenteel zijn er ook nog keerlussen aan de vorige eindhaltes van lijn 5 (Wim Saerensplein) en lijn 10 (Schotensteenweg).
De lijnen 2, 3, 5, 6 en 15 maken gebruik van de premetrotunnel onder de binnenstad en uitgezonderd lijn 6 ook van de tunnel onder de Schelde. Zie ook Antwerpse premetro.
Tramnet na 1 september 2012 [bewerken]
| lijn | traject | ritduur* | gemiddelde snelheid* |
|---|---|---|---|
| 2 | Merksem (Keizershoek P&R) – Hoboken (Kioskplaats) | 46 min | ? km/u |
| 3 | Zwijndrecht (Melsele Krijgsbaan) – Merksem (Keizershoek P&R) | 40 min | 22 km/u |
| 4 | Hoboken (Kioskplaats) – Silsburg | 16/29 min** | ? km/u |
| 5 | Wijnegem – Linkeroever (P&R) | 37 min | 26 km/u |
| 6 | Metropolis – Olympiade | 35 min | 17 km/u |
| 7 | Sint Pietersvliet – Mortsel (Gemeenteplein) | 28 min | 17 km/u |
| 9 | Linkeroever (P&R) – Deurne (Eksterlaar) | 26 min | ? km/u |
| 10 | Melkmarkt – Wijnegem | 30 min | 17 km/u |
| 11 | Melkmarkt – Berchem Station | 19 min | ? km/u |
| 12 | Sportpaleis – Zuid – Groenplaats | 25 min | ? km/u |
| 15 | Linkeroever (P&R) – Boechout (P+R Capenberg) | 44 min | ? km/u |
| 24 | Hoboken (Schoonselhof) – Deurne (Silsburg) | 50 min | 15 km/u |
Om het overzicht te bewaren zijn de lengtes van de routes raadpleegbaar op de pagina van het lijnnummer.
* Ritduur en gemiddelde snelheid volgens dienstregeling.
**Lijn 4 blijft tot 30 november onderbroken door werken. De reisduur is van de twee aparte delen: Hoboken - Marnixplaats / Groenplaats - Deurne.
Op zaterdag 1 september 2012 werden verschillende tramlijnen verlegd, samengevoegd en/of afgeschaft. Een nieuwe tramlijn 9 zag hierbij het levenslicht. Deze gebruikt de tunnelomleidingsroute van lijn 11 en lijn 11 werd ingekort tot station Berchem. De verkorte lijnen 4 (Hoboken - Marnixplaats) en 8 (Groenplaats – Silsburg) kregen dezelfde nummer 4 in afwachting tot hun samenvoeging in 2013. Lijn 2 rijdt niet meer naar Linkeroever maar naar Merksem. Bij de ondergrondse spoordriehoek bij het Centraal Station rijden nu op elke zijde van de driehoek twee lijnen en op de aansluitende tunneltrajecten vier lijnen.
Tevens was er een reorganisatie van de streeklijnen waarbij de bussen van de Zuidoostelijke wijken van de Antwerpse agglomeratie (Lier, Boechout, etc.) aansluiting geven op de tramlijnen 7 en 15 en eindigen bij Berchem station en niet meer doorrijden naar de centrale Rooseveltplaats. Hierdoor rijden er geen bussen meer langs de hele gezamenlijke route van de tramlijnen 7 en 15. In Merksem volgen de streeklijnen 640, 642 en 650 nu een andere route door Merksem, zodat ze niet meer langs de tramroute van de Bredabaan rijden. Alleen de streekbuslijnen vanuit Schoten rijden nog op hun oude Bredabaanroute tot de Rooseveltplaats in Antwerpen.
Op zaterdag 9 februari 2013 werden via een omweg langs de Leien en de Nationale Bank de zuidelijke lijn 4 (Hoboken - Marnixplaats) en de oostelijke lijn 4 (Groenplaats – Silsburg) samengevoegd tot de lange lijn 4 (Hoboken - Silsburg). De tram 4 vanuit Hoboken naar Silsburg maakt een ommetje langs de Groenplaats terwijl de tram vanuit Silsburg naar Hoboken rechtstreeks vanaf de Nationale Bank via de Leien naar Hoboken rijdt.
Op zaterdag 30 maart 2013 werden na het beëindigen van de werken in de Nationalestraat de zuidelijke lijn 4 (Hoboken - Marnixplaats) en de oostelijke lijn 4 (Groenplaats – Silsburg) via de Nationalestraat samengevoegd tot de lange lijn 4 (Hoboken - Silsburg). De lijn 12 werd van de Bolivarplaats (tijdelijk tot 6 mei 2013) naar de Groenplaats verlengd.
Op maandag 6 mei 2013 werd tram 12 tijdelijk tot eind 2013 tot de Lambermontplaats ingekort.
Eind 2013 gaat tram 4 dan langs de Bolivarplaats en de Brusselstraat rijden en rijdt tram 12 niet meer naar de Lambermontplaats of de Groenplaats.
Toekomstplannen [bewerken]
Reeds uitgevoerd [bewerken]
De genoemde projecten, alsmede de andere projecten hebben de naam "de Brabo-tramprojecten" gekregen.
- Tramlijn Wijnegem: In 2009 begonnen de voorbereidingen voor de werken aan de Turnhoutsebaan (Deurne) om lijn 10 te verlengen naar Wijnegem. Lijn 5 zal daarop aan het kruispunt met de Ruggeveldlaan worden aangesloten (Brabo I - Uitgevoerd en op 14 april 2012 in gebruik genomen).
- 2010-2012: Verlenging van lijn 15 naar Boechout.[2] (Uitgevoerd en op 13 augustus 2012 in gebruik genomen - Brabo I, het eindpunt is een keerlus aan de oostkant van de kruising Liersesteenweg met de Borsbeeksesteenweg)[3][4]
- 2010-2012: Tramremise Deurne, aansluiting op de lijn Deurne – Wijnegem (op 14 april 2012 in gebruik genomen - Brabo I).
-
Verlenging van Mortsel naar Boechout. Hier op de Liersesteenweg (dec 2010).
-
Tramsporen op de Noorderlaan in aanbouw.
-
De nieuwe spoordriehoek bij de halte Ruggeveld waar de lijnen 5 en 10 samenkomen.
-
Nieuwe halte Ruggeveld tijdelijk in gebruik als bushalte.
-
Nieuwe eindlus in gebruik in Boechout.
Masterplan [bewerken]
Het Masterplan voor de mobiliteit in Antwerpen voorziet, naast een aantal investeringen voor het weg- en watervervoer, in een aantal tramlijnverlengingen en nieuwe tramlijnen:
- 2013: Tram in de Brusselstraat (tussen Zuidstation en Bolivarplaats). Uitvoering in het Brabo II-project
- 2013-2014: Voltooiing van het volledige traject Sint-Pietersvliet – Havenhuis, zodat de medewerkers van het pas afgewerkte Havenhuis de tram naar het werk zullen kunnen nemen.
- 2013-2014: Tram naar Beveren Zie artikel Nieuwsblad . Uitvoering wordt gecombineerd met de heraanleg van de N 70.
- 2014-2015: Tramlijn naar grens Ekeren en tram op het Eilandje. Uitvoering in het Brabo II-project.
- 2014-2018: Heraanleg van de Noorderleien, mét vrije trambaan. Uitvoering in het Brabo II-project.
- Na 2015: Verlenging van lijn 24 naar Hemiksem.
- Na 2015: Verlenging van lijn 7 naar Kontich.
- Na 2015: Tramlijn naar het noorden van Linkeroever.
- Na 2015: Verdere verlenging van lijnen 5 en 10 naar grens Schilde.
- Na 2015: Verdere verlenging van lijn 24 naar Ranst.
- Na 2015: Tramlijn door de Jan de Voslei.
- Na 2015: Verlenging van lijn 6 naar Wilrijk.
- Na 2015: Verlenging van lijn 9 naar Borsbeek.
- Na 2015: Verdere verlenging van lijn 24 van Hemiksem naar Schelle.
- Na 2015: Tramlijn van de Bolivarplaats naar de nog te bouwen wijk Nieuw-Zuid.
- Na 2015: Tramlijn naar Ekeren verlengen naar Leugenberg.
Pegasusplan / LIVAN [bewerken]
Het Pegasusplan heeft als belangrijkste onderdeel in Antwerpen de ingebruikname van de ongebruikte premetrotunnels onder de Turnhoutsebaan te Borgerhout. Via een helling op de Herentalsebaan zou deze tunnel worden aangesloten op het huidige traject van lijn 24. De nieuwe lijn zou dan vanaf de huidige terminus Silsburg worden doorgetrokken naar het "rond punt" en P+R Wommelgem. De bovengrondse tramverbinding op de Turnhoutsebaan zou wel worden behouden, aangezien in dit plan enkel de openstelling van Premetrostation Zegel voorzien is. Dit maakt de nieuwe ondergrondse verbinding tot een echte sneltramlijn. Lijn 10 blijft volledig bovengronds. De werken voor deze nieuwe tramverbinding zijn in maart 2013 aangevat en zullen tot 2015 duren.[5]
Materieel [bewerken]
De spoorwijdte van het Antwerpse tramnet bedraagt 1.000 millimeter (meterspoor) en de bovenleidingspanning 600 volt. Het tramnet is alleen geschikt voor eenrichtingstrams door het ontbreken van overloopwissels en tegenspoorseinen in de premetro. Tot aan de komst van de PCC-cars in de jaren zestig, namen Antwerpse trams hun stroom af met een trolleystang. Nadien werd de pantograaf ingevoerd.
Tussen 1960 en 1974 heeft de MIVA 165 vierassige PCC-cars aangeschaft (verdeeld over 5 orders) bij La Brugeoise et Nivelles (BN) in Brugge en ACEC in Charleroi. Een groot deel hiervan is gerenoveerd in de jaren negentig om deze trams geschikter te maken met het premetrosysteem, waarbij nieuwe deuren, een koppelingssysteem, nieuwe banken/stoelen en een chopperinstallatie geplaatst werden. Het was de bedoeling dat dit materieel nog geruime tijd zou meegaan. Van de oudste PCC-serie werden er 20 gesloopt. De eerstafgeleverde (2000) staat in het Vlaams Tram- en Autobusmuseum en is nog rijvaardig. De gerenoveerde PCC-tramstellen in treinschakeling (waarbij twee trams aan elkaar geschakeld worden) rijden soms op de lijnen 2, 4, 7, 10, 11, 15 en bijna altijd op lijnen 6 en 24.
In november 2009 reden er 229 trams, waarvan 155 PCC's en 74 HermeLijn-trams die vooral ingezet worden op de lijnen 2, 3, 5, 8, 11 en 15. Op de lijnen 3, 5 en 15 rijden de nieuwste HermeLijn-stellen, die uitgerust zijn met extra voorzieningen voor rolstoelgebruikers, en een automatische melding van de eerstkomende halte.
Eind 2011 werden nog 13 nieuwe Hermelijntrams geleverd, als laatste optie van het contract.
Bombardier trams [bewerken]
Eerste order [bewerken]
In augustus 2012 maakte De Lijn bekend een order voor 48 trams te hebben geplaatst bij de rollend materieelproducent Bombardier Transportation. 38 trams zijn bestemd voor Antwerpen, de overige 10 voor Gent. Tien van de nieuwe Antwerpse trams krijgen een lengte van meer dan 40 meter, deze worden ingezet op lijn 15 en op lijn 3. Ze bieden plaats aan in totaal 380 personen, waarvan 68 op zitplaatsen. De overige 28, kortere, trams worden aangeschaft voor de tramverlengingen naar Wijnegem, Boechout en Ekeren. Deze bieden plaats aan in totaal 266 personen, waarvan 54 op zitplaatsen. Het gaat vermoedelijk over het FLEXITY2 type. De eerste nieuwe trams zullen begin 2015 in Antwerpen binnenrollen.
Tweede order [bewerken]
Met de bestelling van het eerste order maakte De Lijn ook bekend dat een vervolgorder voor Antwerpen bestaat uit 10 kortere en 14 langere trams. Deze bestelling moet nog geplaatst worden. Bij de levering van het tweede order worden enkele PCC trams buiten dienst gesteld. De PCC's zullen minder worden ingezet, maar zullen nog geruime tijd worden gebruikt.
Zie ook [bewerken]
 |
Portaal Openbaar vervoer |
Externe links [bewerken]
- OV-net Antwerpen 2012 (pdf)
- Cijfermateriaal over het verkeer in Antwerpen. Vanaf pagina 29: reizigersaantallen trams en bussen
- De Lijn (Antwerpen)
- Vermelding aantal tramreizigers in 2010 - Skyscrapercity vermelding van GvA (artikel niet digitaal beschikbaar)
Referentie [bewerken]
- ↑ website "De Trolleybus in België"
- ↑ Alleen lijn 15 wordt doorgetrokken, niet lijn 7, dat is te zien op de rijtijdindicatieborden langs de route.
- ↑ Bord
- ↑ Gemeente Mortsel, Gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan, “Stadsplein”
- ↑ website LIVAN
.svg){kind=small}
 |
Zie de categorie Trams in Antwerpen van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
