Apocriefen van het Nieuwe Testament
 Zie ook Apocriefen van het Oude Testament |
Apocriefen van het Nieuwe Testament zijn boeken, waarvan sommige kerken wel en andere niet vinden dat deze deel uitmaken van de canon van het Nieuwe Testament. Deze werken waren al in de oudheid bekend en worden vaak toegeschreven aan een apostel of andere eerste-eeuwse christen. Een voorbeeld is "Handelingen van Paulus", dat door de Ethiopisch-orthodoxe Kerk als canoniek wordt erkend.[1]
Boeken waarvan door sommige kerken wordt beweerd dat deze onderdeel uitmaken van het Nieuwe Testament, maar waarvan niet objectief kon worden vastgesteld dat ze in de oudheid bestaan hebben, worden niet tot de apocriefen gerekend. Voorbeelden hiervan zijn het middeleeuwse Evangelie van Barnabas (hoewel de Brief van Barnabas soms zo werd genoemd) en recentere werken die zich beroepen op goddelijke inspiratie, zoals het Boek van Mormon en de boeken van Jakob Lorber.
Tijdens de Canonvorming van het Nieuwe Testament kwam het tot een scheiding tussen canonieke en apocriefe boeken. Zo waren sommige apocriefen in gebruik bij en bewerkt door volgelingen van gnostische leraren, van andere apocriefen werd de authenticiteit betwist en van weer andere geschriften werd beweerd dat zij ketterijen bevatten. Een groot aantal christelijke en filosofische geschriften werd gevonden in 1945 bij Nag Hammadi, de zogenaamde Nag Hammadi-geschriften, waaronder ook gnostiserende apocriefen. [2]
Inhoud |
[bewerken] Jeugdevangelies
De canonieke evangelies van Matteüs, Markus, Lukas en Johannes vertellen weinig over de jeugd van Jezus. In deze lacune wordt voorzien door een aantal teksten die zich alleen met deze periode uit het leven van Jezus bezighouden:
- Het Proto-Evangelie van Jacobus (ook wel het Evangelie van Jacobus genoemd)
- Het Kindheidsevangelie van Thomas (niet te verwarren met het Evangelie van Thomas)
- Het Evangelie van pseudo-Matteüs (ook wel de Geboorte van Maria en Kindertijd van de Verlosser)
- Het Leven van Johannes de Doper
- De Geschiedenis van Jozef de Timmerman
Soms wordt ook het Arabische kindheidsevangelie tot de apocriefen van het Nieuwe Testament gerekend, hoewel de ontstaansperiode (6e eeuw), daarvoor al te laat is. Het Libellus de Nativitate Sanctae Mariae en het Latijnse Kindheidsevangelie zijn zeer laat ontstaan, zodat deze zonder twijfel niet meer tot de apocriefen kunnen worden gerekend.
Veel van de kindheidsevangelies blijken te zijn gebaseerd op een combinatie van het Kindheidsevangelie van Thomas en het Proto-evangelie van Jacobus.
[bewerken] Joods-christelijke evangelies
De sekte in de vroege kerk, die een sterke verbondenheid met het jodendom kende en de joodse wetten volgde, gebruikte een geheel eigen verzameling evangeliën:
Omdat zij slechts bewaard zijn gebleven als verspreide logia binnen de kritische commentaren van de groepen die hen destijds bestreden, stellen moderne theologen dat zij wellicht verschillende benamingen zijn voor hetzelfde, hoewel de logia die aan het Evangelie van de Ebionieten worden toegeschreven meer onderscheiden zijn dan de overige. Er is ook gesuggereerd dat het Evangelie van de Hebreeërs een vroege versie van het Griekse Evangelie volgens Matteüs kan zijn geweest.
[bewerken] Gezegdenevangelies
Twee teksten hebben de vorm van een korte verzameling logia—gezegdes en korte gelijkenissen, zonder verhaalstructuur:
- Het Evangelie van Thomas (niet te verwarren met het Kindheidsevangelie van Thomas); (kort en het bekendst; het bestaat uit 114 uitspraken die van Jezus zouden zijn)
- Evangelie van Philippus waarschijnlijk geschreven door een leerling van Valentinus
[bewerken] Moraalevangelies
Enkele teksten nemen de vorm aan van discussies over moraliteit, in het bijzonder over seksuele onthouding, meestal in de vorm van een discussie tussen Jezus en een of meerdere discipelen.
- Griekse evangelie van de Egyptenaren
- Boek van Thomas de Rivaal (ook wel het Boek van Thomas, Epistel van de Rivaal of Brief van de rivaal)
[bewerken] Passie-evangelies
Een aantal evangelies houden zich speciaal bezig met de Passie (dat wil zeggen de dood van Jezus en zijn Opstanding):
- Het Evangelie van Petrus
- Het Evangelie van Nikodemus (ook wel Handelingen van Pilatus)
- Het Evangelie van Bartholomeüs
- Het Vragen van Bartholomeüs
- De Wederopstanding van Jezus Christus (dat claimt volgens Bartholomeüs te zijn)
Hoewel er drie teksten zijn die de naam Bartholomeüs dragen, is het mogelijk dat een van de twee teksten Vragen van Bartholomeüs en Wederopstanding van Jezus Christus in feite het onbekende Evangelie van Bartholomeüs is.
[bewerken] Gnostische teksten
Sommige teksten hebben de vorm van een uiteenzetting van de dualistische cosmologie en gnostische ethiek. Dit neemt vaak de vorm aan van een dialoog waarin Jezus esoterische kennis uiteenzet, terwijl zijn discipelen daar vragen over stellen. Er is ook een tekst, bekend als de Epistula Apostolorum, die uit polemiek bestaat tegen de gnostische esoterica, maar die wel in een soortgelijke stijl geschreven is als de gnostische teksten.
[bewerken] Algemeen gnostische teksten
- Gnostische Apocalyps van Petrus (zeer verschillend van de gelijknamige Apocalyps van Petrus
- De Wijsheid van Jezus Christus (ook wel de Sophia van Jezus Christus en de Sophia Jesu Christi)
- De Brief van Eugnostos (ook wel het Epistel van Eugnostos)
- De Dialoog van de Verlosser
- Evangelie van Maria Magdalena, onder de aandacht gekomen door De Da Vinci Code van Dan Brown
(ook wel Evangelie van Maria)
- Evangelie naar Judas in gebruik bij de Kaïnieten
- Interpretatie van Kennis
- Evangelie van de waarheid toegeschreven aan Valentinus
- Geheime Boek van Johannes, met een uitgewerkte gnostische scheppingsmythe
- Pistis Sophia
Hoewel de brief van Eusegius Jezus niet noemt, denkt men dat deze de basis vormt voor de Sophia Jesu Christi. Hij wordt daarom wel tot de apocriefen gerekend.
[bewerken] Sethiaanse gnostische teksten
De Sethianen waren een gnostische groep die aanvankelijk de bijbelse Seth vereerden als messiaanse figuur, maar later Jezus als een reïncarnatie van Seth gingen beschouwen. Ze produceerden een groot aantal teksten waarin hun esoterische kosmologie wordt uiteengezet, meestal in de vorm van visioenen:
[bewerken] Ritualia
- Het Eerste Boek van Jeu en het Tweede Boek van Jeu
[bewerken] Maria
Verscheidene teksten (meer dan 50) bestaan uit beschrijvingen van de gebeurtenissen rond het lot van Maria (de moeder van Jezus).
[bewerken] Handelingen van de Apostelen
Diverse teksten houden zich bezig met de levens van de apostelen:
- De Handelingen van Johannes
- De Handelingen van Petrus (het laatste deel wordt soms apart gevonden en heet dan het Martelaarschap van Petrus)
- De Handelingen van Petrus en Andreas
- De Handelingen van Petrus en de Twaalf
- De Handelingen van Petrus en Paulus
- De Negen boeken van Clemens
- De Handelingen van Philipus
- De Handelingen van Thomas
- De Handelingen van Paulus, waarin tekstdelen die soms apart worden gevonden, waaronder:
[bewerken] Brieven
Er zijn ook niet-canonieke brieven, waaronder enkele die door de vroege kerk zeer hoog gewaardeerd werden:
- De Brief van de Korintiërs aan Paulus
- De Derde brief aan de Thessalonicenzen
- De Brief aan de Ioniërs (brief van Paulus)
- De Brief aan Seneca de Jongere (brief van Paulus)
- De Brieven van Jezus Christus en Abgarus, koning van Edesa
[bewerken] Visioenen
Verscheidene werken worden omkleed als een visioen, vaak handelend over de toekomst, het leven na de dood of beiden.
- Apocalyps van Petrus (heel anders dan de Gnostische Apocalyps van Petrus
- Apocalyps van Thomas (ook wel de Openbaring van Thomas)
- Apocalyps van Stephanus (ook wel de Openbaring van Stephanus)
- Eerste apocalyps van Jacobus (ook wel de Eerste Openbaring van Jacobus)
- Tweede apocalyps van Jacobus (ook wel de Tweede Openbaring van Jacobus)
- Apocalyps van Paulus (met een verandering van degene die het visioen heeft, dan wordt het de Apocalyps van de Maagd)
[bewerken] Allerlei
Er zijn nog teksten die zich met meer uiteenlopende zaken bezighouden:
- De Fundering
- De Schat
- Verhandeling over de Opstanding
- Het Apocryphon van Jacobus (ook wel het Geheime Evangelie van Jacobus)
- Het Gebed van Paulus
- De Preek van Paulus
- De Prediking van Paulus (ook wel Literatuur van Clemens en Pseudo-Clemens)
- De Canons van de Apostelen
- Het Geheime Marcusevangelie
[bewerken] Fragmenten
Er zijn ook nog kleine fragmenten van soms onbekende of onzekere teksten.
Enkele van de belangrijkste fragmenten zijn:
- Het Onbekende Berlijn Evangelie
- Het Naasseense Fragment
- Het Fayum Fragment
- Het Geheime evangelie van Marcus
- De Oxyrhynchus Evangeliën
- Het Egerton Evangelie
[bewerken] Verdwenen werken
Er zijn ook diverse teksten die tot de apocriefen gerekend zouden worden en in vele antieke bronnen worden genoemd, maar waar geen tekst meer van bewaard is gebleven:
- Het Evangelie van Matthias (waarschijnlijk niet te verwarren met het Evangelie volgens Matteüs)
- Het Evangelie van de vier Hemelse Rijken
- Het Evangelie van de Perfectie
- Het Evangelie van Eva
- Het Evangelie van de Twaalf
- Memoria Apostolorum
- Het Evangelie van de Zeventig
- De Grafplaat van de Apostelen
- Het Boek van de slangenbezweringen
- De Lotsbestemming van de Apostelen
[bewerken] Apocriefen binnen de Islam
Ook binnen de islam wordt met respect over de Bijbel gesproken en het wordt gerekend tot de islamitische Heilige Boeken. Moslimgeleerden stellen echter dat in de huidige Heilige Boeken, zoals gebruikt bij de christenen en joden, de betekenis of woorden zijn gewijzigd, dat sommige passages ontbreken en andere passages er later aan zijn toegevoegd. De verschillende opvattingen welke delen wel en niet tot de Bijbel gerekend moeten worden en de discussie daaromtrent versterkt voor moslims het idee dat de Bijbel niet zuiver is overgeleverd. Overigens lijdt, volgens de orthodoxe islam, de Koran niet aan deze 'tahrif' en bevat deze het onfeilbare en authentieke (laatste) woord van God. In de Koran zijn sporen van de apocriefen te vinde. Orthodoxe christenen zijn van mening dat men de Profeet geen goed beeld van het christelijk geloof heeft geschetst.
[bewerken] Zie ook
[bewerken] Externe link
Bronnen, noten en/of referenties
|
