Aquatint

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De slaap van de rede brengt monsters voort (El sueño de la razón produce monstruos) door Francisco Goya (1799)

Aquatint is een diepdruk-etstechniek, alsmede de benaming voor een afdruk daarvan. Het is een variant op traditioneel etsen, waarbij geen lijnen maar egale vlakken ontstaan. Zodoende kan men een egale toon verkrijgen. Deze techniek werd door François Philippe Charpentier en Jean Baptiste Leprince in 1768 ontwikkeld en is onder anderen door Caspar Wolf en Ambroise Louis Garneray gebruikt.

Methode[bewerken]

Voor aquatint wordt een koperen of zinkplaat gebruikt. Deze plaat wordt traditioneel (als bij een lijn ets) volledig opgepoetst en ontdaan van zijn scherpe randen. Daar waar bij etsen een naald wordt gebruikt om lijnen in de vernislaag op de plaat te maken, maakt aquatint gebruik van een harslaag die de plaat beschermt al dan niet open laat. Dit hars worden in korrels of poeder op de plaat aangebracht in een stuifkast en vervolgens egaal verwarmd waardoor het hars aan de plaat vast smelt. Door het gebruik van meer of minder hars ontstaat de gewenste dikte van de afdeklaag. De hars is bestand tegen het zuur dat gebruikt wordt om de tekening in te bijten. Als alternatief kan asfalt worden gebruikt. Op de plaatsen waar de hars de plaat niet beschermt kan het etszuur de plaat 'aantasten' oftewel inbijten. Wanneer men volledig witte vlakken wil verkrijgen, kan men ook delen van de plaat bedekken met een materiaal (vb. etsvernis) dat het zuur volledig tegenhoudt.

Wanneer de bestoven of bespoten etsplaat in een etsbad gelegd wordt, bijt het etszuur rond de hars- of acrylpuntjes, want deze zijn resistent voor het etszuur. Hoe langer de plaat in het bad blijft liggen, hoe dieper de plaat ingebeten word. Door tussentijds delen van de plaat af te dekken met afdekvernis en de overige delen langer te laten inbijten, kan men verschillende nuances verkrijgen. Bij het afslaan van de plaat tijdens het drukprocedé blijft de inkt in de inbijting zitten en wordt deze overgezet op het papier.

Bij een alternatieve aquatintmethode legt men de met hars of acryl bespoten plaat niet in een bad, maar schildert men rechtstreeks op de plaat met sterk salpeterzuur, of ijzerchloride. Zinkplaten kunnen ook met kopersulfaat worden beschilderd. De beschilderde delen worden bij het afdrukken donkerder dan de niet-beschilderde partijen.


Variaties[bewerken]

Aquatint kent een aantal variaties waaronder:

Suikeraquatint
deze methode is vooral voor het verkrijgen van vlakken met een lichte toon. De inkt wordt voor deze techniek vermengt met suiker en Arabische gom. De suiker wordt naderhand weer opgelost in een waterbad.
Kleurenaquatint
Dit zijn aquatinten die met gekleurde inkt worden gedrukt en dus direct vanaf het begin al gekleurd zijn. Dit in tegenstelling tot aquatinten die naderhand worden ingekleurd.
Ingekleurde aquatint
Een aquatint die naderhand is ingekleurd met bijvoorbeeld krijt of grafiet.

Bekende voorbeelden[bewerken]

Francisco Goya maakte volop gebruik van aquatint voor zijn Los Caprichos-serie (1799); Los Desastres de la Guerra (1810–19); La Tauromaquia (1816); en Disparates (ca. 1816–23).

Graveur Robert Havell gebruikte aquatint voor John James Audubons boek Birds of America (1826–38).

Bronnen, noten en/of referenties