Arad (Roemenië)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Arad
Stad in Roemenië Vlag van Roemenië
Steag Municipiul Arad.png Coa Romania Town Arad.svg
Arad (Roemenië)
Arad (Roemenië)
Situering
Status Districtshoofdstad
District (județ) Arad
Historische regio Crișana
Coördinaten 46° 11′ NB, 21° 19′ OL
Algemeen
Inwoners (2011) 147.922
Politiek
Burgemeester Gheorghe Falcă
Overig
Website primariaarad.ro
Foto's
MuresRiver.750pix.jpg
De Mureș in Arad
Arad Rathaus 3689.jpg
Het stadhuis (1876)
Portaal  Portaalicoon   Roemenië

Arad is een stad in het westen van Roemenië, op ongeveer 51 kilometer afstand van de grens met Hongarije. De rivier de Mureș stroomt door deze stad westwaarts naar Hongarije. Het is de hoofdstad van het district Arad en na Timișoara de voornaamste stad van het Banaat, hoewel feitelijk alleen de zuidelijke uitbreidingen van de stad tot die streek behoren. In 2011 had de stad 147.922 inwoners.

Geschiedenis[bewerken]

Al duizenden jaren wordt de omgeving van Arad bewoond. De stad werd in de 11e eeuw voor het eerst genoemd en lag toen in het Hongaarse rijk. Arad en omgeving werden in 1551 door het Ottomaanse Rijk veroverd. Tot de Vrede van Karlowitz van 1699 bleef de stad in Turkse handen, vervolgens was ze Oostenrijks. De stad werd een militair steunpunt op de rechteroever van de Mureș. In 1783 was de nieuwe citadel voltooid. In 1834 kreeg Arad de rang van königliche Freistadt. In 1849 speelde de stad een belangrijke rol in de Hongaarse onafhankelijksheidsstrijd tegen de Habsburgers. In de 20e eeuw werd Arad uitgebreid met Aradu Nou (Újarad, Neuarad), de nederzetting op de linkeroever van de Mureș, die in de 17de eeuw was ontstaan op de puinhopen van de oorspronkelijke burcht van Arad.

Sinds 1920 (Verdrag van Trianon) behoort de stad tot Roemenië. Ruim 85% van de inwoners is inmiddels Roemeens, ca 10% is Hongaars. Daarnaast wonen er Duitsers, Roma, Slowaken en Serven.

Een Grieks-orthodoxe bisschop heeft zijn zetel in de stad, en er is ook een Grieks-orthodox seminarie gevestigd.

Bevolking[bewerken]

De bevolking van Arad is in de geschiedenis vele malen gewisseld van karakter. Voor de komst van de Hongaren in de 10e eeuw werd het gebied waar Arad nu ligt bewoond door een Slavische bevolking. In 1550 kwam het gebied in handen van het Ottomaanse rijk en raakte het gebied haar bevolking grotendeels kwijt. Na de bevrijding door de Habsburgers werd het gebied opnieuw bevolkt met voornamelijk Duitstalige kolonisten. Later voegden Hongaren en Roemenen zich bij de Duitsers en groeide Arad snel. In 1880 woonden er in Arad al 45.199 inwoners waarvan de Hongaren met 47% de grootste groep waren, gevolgd door de Duitsers met 25% en de Roemenen met 21%. Door de industrialisatie trok de stad veel nieuwe inwoners aan en groeide de bevolking door tot circa 65.000 rond 1920. In dat jaar kwam Arad onder Roemeens bestuur. Veel Hongaren verlieten de stad en hun plek werd ingenomen door Roemenen uit alle delen van het nieuwe grote Roemenië. Vanaf dat moment zette zich een grote groei in en verdween het Hongaarse karakter van de stad. Onder Ceaucescu steeg de bevolking tot grote hoogte door zijn bevolkings- en verstedelijkingspolitiek. In 1990 bereikte de bevolking van Arad haar hoogtepunt met ruim 190.000 inwoners. Na de omwenteling neemt de bevolking steeds verder af. Veel stadsbewoners zijn naar het platteland verhuisd of hebben hun heil gezocht in emigratie en ook het aantal geboorten is sterk teruggelopen. Arad had in 2011 nog slechts 147.922 inwoners.

Arad had volgens de volkstelling van 2002 183.939 inwoners. De etnische samenstelling was toen als volgt: Roemenen: 142.968 (82,72%), Hongaren: 22.503 (13,02%), Zigeuners: 3004 (1,73%), Duitsers: 2247 (1,30%) en overig: 2105.

Volgens de volkstelling van 2011 had Arad 147.922 inwoners.

Etnische samenstelling:

Stadsbeeld[bewerken]

De stervormige citadel van Arad werd in 1783 voltooid en is gebouwd naar de inzichten van Vauban. Binnen de muren bevinden zich barokgebouwen.

Veel belangrijke gebouwen in Arad bevinden zich aan de Boulevard van de Revolutie (Bulevardul Revoluției), de noord-zuidas van het langgerekte stadscentrum. Aan deze boulevard staan het neoclassicistische stadhuis (1876, Ferenc Pekár), het eclectische Cenadpaleis (1887, gebouwd voor een spoorwegmaatschappij door architect Lajos Jiraszek op basis van een plan van Miklós Ybl) en het neoclassicistische theater (1874, Andor Halmay), dat de Boulevard van de Revolutie aan de zuidkant afsluit. Het theater werd geopend in aanwezigheid van keizer Frans Jozef en brande 7 jaar later uit. In het gebouw functioneerden een Duits en een Hongaarstalig theatergezelschap en 1945 werd er ook een Roemeens theatergezelschap gestart. In 1949 werd het een staatstheater en werd het Hongaarstalige theatergezelschap opgedoekt.

Ook in het centrum ligt het palatul cultural (1913, Lajos Szantay) dat het stadsmuseum, de stadsbibliotheek en de Filharmonie herbergt. Het gebouw werd opgericht voor het Ferenc Kölcsey cultuurgezelschap en kent een eclectische bouwstijl.

Verkeer[bewerken]

De stad is gelegen aan de autosnelweg A1 die dient als zuidwestelijke rondweg om Arad (gereed in juni 2012) en de stad verbindt met Timisoara. Weg nummer 7 verbindt Arad met Hongarije alwaar de autosnelweg M43 verder voert naar de stad Szeged. De verlenging van de snelweg A1 tussen Arad en Nadlac (Hongaarse grens) is naar verwachting gereed in augustus 2013.

Arad beschikt over een luchthaven, die zich 4 km ten westen van het stadscentrum bevindt. Aeroportul Arad werd in 1937 voor de burgerluchtvaart in gebruik genomen en is sinds de opening van een verbinding met Verona in 1996 een internationale luchthaven.

Het openbaar vervoer in de stad bestaat uit onder andere een tramnetwerk.

Sport[bewerken]

De belangrijkste voetbalclub van Arad is UT Arad, dat sinds het seizoen 2006/2007 weer op het hoogste competitieniveau speelt. De club werd in 1945 opgericht en heet naar de Uzina Textila, de plaatselijke textielfabriek.

Geboren[bewerken]