Archaïsche Homo sapiens
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
De archaïsche Homo sapiens of Homo sapiens archaicus is een losjes gedefinieerde term, verzamelnaam, die wordt gebruikt om een aantal variëteiten van het genus Homo te beschrijven in de periode vanaf 500.000 jaar geleden, dit ter onderscheiding van de anatomisch moderne mens (Homo sapiens).[1][2] De term wordt meestal gebruikt voor Homo helmei, Homo heidelbergensis, Homo rhodesiensis, Homo neanderthalensis en soms Homo antecessor.[1]
Moderne mensen worden verondersteld te zijn geëvolueerd uit de archaïsche Homo sapiens, die op zijn beurt is ontstaan uit de Homo erectus.[3] Archaïsche Homo sapiens hebben een herseninhoud van gemiddeld 1200 tot 1400 kubieke centimeter, overeenkomende met die van de moderne mens.[3] Ze zijn globaal gezien robuuster gebouwd, hebben nauwelijks een kin en prominente wenkbrauwen.[3]
Volgens Fredemann Schenk kun je de archaïsche Homo sapiens op grond van hun schedelkenmerken in twee groepen indelen[4]:
- Oude archaïsche Homo sapiens (ca. 500.000–200.000 jaar geleden): Kabwe (=Homo rhodesiensis), Saldanha (Zuid-Afrika), Ndutu, Eyasi (Tanzania), Bodo (Ethiopië), Salé (Marokko)
- Jongere archaïsche Homo sapiens (ca. 200.000–100.000 jaar geleden): Florisbad (=Homo helmei) (Zuid-Afrika), Eliye Springs (Lake Turkana, Kenia), Laetoli (Tanzania), Jebel Irhoud (Marokko).
Belangrijkste vindplaatsen archaïsche Homo sapiens [bewerken]
.jpg)
| Belangrijke vroege archaïsche Homo sapiens locaties[2][3] | ||||
|---|---|---|---|---|
| Regio | Locatie | Jaren geleden | Schedelcapaciteit in cm³ | Homo[5] |
| Afrika | Lake Ndutu (bij Olduvai Gorge) | 400.000? | 1100 | Homo rhodesiensis |
| Florisbad, Zuid-Afrika | 260.000 | 1400 | Homo helmei[5] | |
| Singa, Zuid-Soedan | 190-105.000 of 125-90.000 | 1400 | Homo helmei[2] | |
| Middle Awas, Ethiopië | 160-154.000 | 1450 | Homo sapiens idaltu | |
| Broken Hill (Kabwe), Zambia | 130.000+ | 1285 | Homo rhodesiensis | |
| China | Dali, Shaanxi Provincie | 230-180.000 | 1120-1200 | Daliman, Homo sapiens daliensi |
| Jinniushan, Liaoning Provincie | 200.000 | 1260 | Jinniushanman | |
| India | Narmada Vallei, Centraal India | 250.000? | 1155-1421 | Homo erectus narmadensis[6] |
| Europa | Terra Amata, Frankrijk | 400.000 | ----- | Homo heidelbergensis |
| Arago Grot, Frankrijk | 400-300.000? | 1150 | Homo heidelbergensis en Homo neanderthalensis | |
| Bilzingsleben, Duitsland | 425-200.000 | ---- | Homo erectus bilzingslebenensis of Homo heidelbergensis | |
| Atapuerca, Spanje | 320-190.000 | 1125-1390 | Homo heidelbergensis | |
| Petralona Grot, Griekenland | 300-200.000? | 1190-1220 | Homo heidelbergensis | |
| Steinheim, Duitsland | 300-250.000? | 1100 | Homo heidelbergensis of Homo steinheimensis | |
| Swanscombe, Engeland | 300-250.000? | 1325? | Swanscombeman | |
| Ehringsdorf, Duitsland | 245-190.000 | 1450 | Homo heidelbergensis | |
| Vértesszöllös, Hongarije | 210-160.000? | 1115-1434 | Homo heidelbergensis | |
Bronnen en verwijzingen
|
| Voorlopers en oude verwanten van de mens | ||
|---|---|---|
| Fossiel voorkomen | Geslacht(engroep) | Soorten |
| 7 - 4,4 Ma | Hominini | Sahelanthropus tchadensis · Praeanthropus tugenensis · Ardipithecus |
| 4,3 - 2 Ma (Aus) 2,5 - 1 Ma (Par) |
Australopithecus & Paranthropus | Australopithecus: A. anamensis · A. afarensis · A. bahrelghazali · A. africanus · A. garhi · A. sediba · Paranthropus: P. aethiopicus · P. boisei · P. robustus |
| 3,5 Ma (Ken) tot heden (H. sapiens) |
Kenyanthropus & Homo | Kenyanthropus: Kenyanthropus platyops · Homo: H. antecessor · H. cepranensis · Homo erectus (H. erectus · Javamens · Pekingmens) · H. ergaster · H. floresiensis · H. gautengensis · H. georgicus · H. habilis · H. heidelbergensis · H. helmei · H. neanderthalensis · H. rhodesiensis · H. rudolfensis · Homo sapiens (Cro-magnonmens · H. s. idaltu · H. s. sapiens) |
