Arend (roofvogel)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Arend
Amerikaanse zeearend
Amerikaanse zeearend
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren)
Klasse: Aves (Vogels)
Orde: Falconiformes (Roofvogels)
Familie: Accipitridae (Havikachtigen)
Geslachten
Diversen
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Vogels

Arenden of adelaars zijn dagactieve, midelgrote tot grote roofvogels met meestal brede vleugels, stevige snavel en scherpe klauwen (nagels). Arenden werden en worden veel gebruikt als symbool door landen en organisaties, omdat ze macht, schoonheid en onafhankelijkheid zouden uitstralen.

Biologie[bewerken]

De roofvogels die in het Nederlands met de term 'arend' worden aangeduid behoren alle tot de orde van de Accipitriformes maar niet tot hetzelfde familie of geslacht en de verwantschapsrelaties zijn niet altijd duidelijk. Verreweg de meeste arenden behoren tot de familie Accipitridae (havikachtigen). De visarend behoort echter tot de familie Pandionidae (visarenden).

Soorten met 'arend' in de naam komen onder meer voor bij de volgende geslachten:

Zoals alle roofvogels hebben arenden een grote, krachtige haaksnavel, om vlees van een prooi af te scheuren. Daarnaast sterke poten en krachtige klauwen. Ze beschikken ook over een uitstekend gezichtsvermogen. Het verenkleed van mannetje en vrouwtje is gelijk, maar het vrouwtje is doorgaans groter. Ze verkrijgen hun volwassen verenkleed pas na enkele jaren.

Arenden komen hoofdzakelijk voor in Europa, Azië en Afrika. Wellicht een van de bekendste arenden, de Amerikaanse zeearend, leeft in Noord-Amerika. In Nederland en België komen voor de zeearend (Haliaeetus albicilla) (broedvogel in Nederland), de visarend (Pandion haliaetus) (doortrekker in beide landen) en de steenarend (Aquila chrysaetos) (dwaalgast in België).

De adelaar als symbool[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Adelaar (heraldiek) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De arend wordt in vele landen en door verschillende organisaties gebruikt als symbool, omdat de arend macht, schoonheid en onafhankelijkheid zou uitstralen.

Rijken en volken[bewerken]

De Ptolemaeïsche heersers van Egypte gebruikten de arend op hun zegel, terwijl de Romeinen de vogel gebruikten op de standaarden van hun legioen.

De Verenigde Staten adopteerden de Noord-Amerikaanse "Bald Eagle" als een prominent onderdeel van hun grootzegel. Op de Mexicaanse vlag staat een arend op een cactus met een slang in zijn snavel afgebeeld. Dit is een verwijzing naar de stichtingsmythe van Tenochtitlan, de voorloper van Mexico-Stad. Ook in onder meer Panama (harpij-adelaar), Duitsland, Montenegro, Polen, Servië, Roemenië, Rusland en Albanië heeft de arend hoge symbolische waarde.

De adelaar is het wapendier van het Duitse Rijk en de Bondsrepubliek. In de Nederlandse heraldiek is de adelaar iets zeldzamer maar de adelaar komt veel voor als "Friese adelaar" in Noord-Nederlandse wapens. De tweekoppige adelaar is zowel van het Duitse Rijk (al vanaf het Heilige Roomse Rijk), het Oostenrijkse keizerrijk (en ten tijde van de eerste republiek tijdens de Standenstaat) als Het Russische Rijk. Bij de Russen stond er echter op de borst van de arend een schild met daarop Sint Joris afgebeeld; van oudsher de beschermheilige van de tsaren en het Russische Rijk. In Albanië wordt de adelaar Shqiponje genoemd, en een naam van het Albanese volk voor hun land is Shqiptar, wat het land van de adelaar betekent.

Religie[bewerken]

In de christelijke iconografie is een arend het symbool van de evangelist Johannes, die de Adelaar van Patmos wordt genoemd. Het is tevens het attribuut van Jupiter, in de Romeinse mythologie de oppergod en god van de hemel en het onweer.[1]

Sport[bewerken]

De adelaar komt voor in logo's van voetbalclubs, zoals Go Ahead Eagles en SBV Vitesse. Ook de Australische rugbyclub West Coast Eagles gebruikt een adelaar in het logo.

Afbeeldingen[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Hall, J. (2000). Hall's Iconografisch Handboek. Leiden: Primavera Pers.