Ariadne (mythologie)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
beeld van Ariadne in Parc del Laberint d’Horta, Barcelona

Ariadne (Oudgrieks: Aριάδνη) is een figuur uit de Griekse en Romeinse mythologie. Zij is de dochter van koning Minos van Kreta en koningin Pasiphaë.

Mythe[bewerken]

Theseus vecht met de Minotaurus, geflankeerd door Ariadne en Nikè (ca. 460 v.Chr.)

Ariadne zou de held Theseus geholpen hebben te ontsnappen uit het labyrint. Ze gaf hem een zwaard en een kluwen wol (de draad van Ariadne). De wollen draad moest hij afwikkelen terwijl hij het labyrint inging. Ariadne was bereid Theseus te helpen op voorwaarde dat hij, zodra hij de weg uit het labyrint had gevonden, met Ariadne zou trouwen en hij samen met haar zou terugkeren naar Athene. Theseus doodde met het zwaard de Minotaurus die in het labyrint huisde, en vond dankzij de draad van Ariadne de uitgang terug.

De ondankbare Theseus liet haar achter op Naxos na zijn terugkeer uit Kreta. De mythe is nauw met Dionysus verbonden: Dionysus zou haar daar hebben gehouden en haar tot zijn vrouw gemaakt hebben. Er wordt zelfs gezegd dat zij samen twee kinderen kregen, Staphylus en Oenopion.

Voortleven[bewerken]

Dionysos en Ariadne (ca. 400-375 v.Chr.)

In de kunst van de Oudheid komt het thema van Ariadne op Naxos overwegend voor op Hellenistische en Romeinse mozaïeken en muurschilderingen. Vreemd genoeg wordt zij in het gezelschap van Theseus vóór het labyrint slechts sporadisch uitgebeeld.
Hoogstwaarschijnlijk hebben de bitter verwijtende "brief" van Ariadne in Ovidius' Heroides en haar weeklacht in een elegisch gedicht van Catullus geleid tot de populariteit van Ariadnes droevige lot in de Westerse kunst (voornamelijk de muziek) vanaf de 16e eeuw. Van een opera van Monteverdi uit 1608 bleef alleen het beroemde "Lamento d'Arianna" bewaard. Ariadne is verder de hoofdfiguur in een groot aantal opera's uit de 17e en 18e eeuw, onder meer van Robert Cambert (1628-1677), Marin Marais (1656-1728), G.F. Haendel (1658-1759), A. Scarlatti (1660-1725) en Joseph Haydn (1732-1809).
Van recentere datum zijn de opera's "Ariane" (1906) van Jules Massenet en "Ariadne auf Naxos" (1912, herwerkt in 1916) van Richard Strauss (1864-1949) op tekst van Hugo von Hofmannsthal (1874-1929), en het ballet "Bacchus et Ariane" (1930) van Albert Roussel (1869-1937).

Zoals al blijkt uit de titel van Massenets opera luidt de Franse variant van de naam Ariadne Ariane. Onder die naam leeft Ariadne voort in de Europese Arianeraket. Als voornaam heeft de Franse naam ook in het Nederlandse taalgebied populariteit verworven. Ook Prinses Ariane draagt haar naam. [1]

Stamboom[bewerken]

 
 
 
 
 
 
Poseidon
 
Lybia
 
Nilus
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Belus
 
Agenor
 
Telephassa
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Neleus
 
Chloris
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Thasos
 
Phoinix
 
Cilix
 
Cadmus
 
Helios
 
Perseis
 
Zeus
 
Europa
 
Asterion
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Minos
 
Pasiphaë
 
Rhadamanthys
 
Alcmene
 
Sarpedon
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Apollon
 
Acacallis
 
Deukalion
 
Glaucus
 
Catreus
 
Androgeus
 
Dionysus
 
Ariadne
 
Theseus
 
Phaedra
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Miletus
 
 
 
Idomeneus
 
Althaemenes
 
Clymene
 
Sthenelus
 
Aerope
 
 
Apemosyne
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Thoas
 
Oenopion
 
Staphylus
Bronnen, noten en/of referenties
  1. Prinses Ariane, op het weblog van de Taaladviesdienst van het Genootschap Onze Taal.