Ariane 5

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Ariane V

De Ariane 5 is de vijfde generatie draagraketten van het Arianeprogramma. De Ariane 5 wordt ontwikkeld en geconstrueerd door de ESA, maar geëxploiteerd door Arianespace die ze gebruikt om commerciële kunstmanen te lanceren. De Ariane 5 wordt in Europa in delen gebouwd, waarna hij naar Frans-Guyana wordt verscheept en daar wordt geassembleerd. Vervolgens wordt hij gelanceerd vanaf platform ELA-3 op het Centre Spatial Guyanais (CSP) bij Kourou.

Het is in tegenstelling tot de andere Arianes een tweetrapsraket. Hij was gebruiksklaar vanaf 1998 en heeft sinds 2003 alle vluchten van de Ariane 4 overgenomen. De Ariane 5 wordt aangedreven door een Vulcain raketmotor. Deze wordt aangedreven door 130 ton zuurstof en 26 ton waterstof. De Ariane 5 heeft ook twee boosters, vastebrandstofmotoren van 30 meter lang, die 90% van het startvermogen van de Ariane 5 leveren.

De Ariane 5 kan grotere ladingen aan dan de Ariane 4 en andere commerciële raketten. Om de concurrentie voor te blijven, wordt ook het draagvermogen sterk verbeterd (van 7400 kg tot een 12.000 kg in 2006). Oorspronkelijk was het ook de bedoeling dat de Hermes (een soort Spaceshuttle van de ESA) gebruik zou maken van de Ariane 5, maar dit project is stopgezet

Feiten[bewerken]

  • Er bestaan verschillende uitvoeringen van de Ariane 5; de uitvoering is afhankelijk van de lading
  • Hoogte: 45 tot 55,9 meter
  • Maximale diameter : 5,4 m
  • Maximale kracht opgewekt bij de start: 10.600 kN
  • Massa bij start : 710 tot 718 ton
  • Maximale lading voor Geostationary Transfer Orbit (GTO) : 10 ton (mogelijk in 2015 tot 12 ton)
    • GTO: d.i. even snel als de aarde (circa 3,07 km/s), op 35.785 km hoogte en bijgevolg beweegt de satelliet niet ten opzichte van de aarde.
  • Maximale lading voor low Earth orbit (LEO): Meer dan 18 ton
    • LEO: d.i. tussen ongeveer 350 en 1400 km boven het aardoppervlak, met een snelheid van ongeveer 8 km/s, waardoor een volledige omgang rond de Aarde circa 90 minuten duurt.
  • De motorgondel (het deel van de raket waar de motor in hangt) is een ontwerp van Dutch Space in Leiden en wordt geproduceerd door Fokker Aerostructures in Hoogeveen.

Geschiedenis[bewerken]

Lancering van een Ariane 5 raket vanaf CSP
  • 31 januari 1985 - De ESA raad komt op ministerieel niveau samen in Rome. Er wordt besloten om verder te gaan met de ontwikkeling van een nieuwe generatie draagraketten.
  • 9 november 1987 - De lidstaten van de ESA gaan akkoord om verder te gaan met het Ariane 5 programma.
  • 18 juni 1988 - De Ariane 4 maakt zijn eerste testvlucht.
  • juli 1990 - Eerste test ontsteking van de cryogene hoofdmotor in Frankrijk.
  • februari 1994 - Ariane 5 kritisch ontwerp compleet.
  • oktober 1995 - De ESA raad komt op ministerieel niveau bijeen in Toulouse, en besluit verder te investeren om het draagvermogen te vergroten.
  • 4 juni 1996 - De eerste vlucht van de Ariane 5 (501 test vlucht) mislukt. Dit kwam doordat er softwarecomponenten uit Ariane 4 waren hergebruikt, die eigenlijk de capaciteiten van de Ariane 5 niet aankonden.
  • 30 oktober 1997 - Ariane 5 tweede testvlucht is een (gedeeltelijk) succes.
  • 21 oktober 1998 - Ariane 5 is klaar voor operationeel gebruik nadat testvlucht 503 slaagt.
  • 11 december 2002 - De eerste vlucht van de Ariane 5 ECA eindigt na drie minuten met de zelfvernietiging van de raket. Deze zelfvernietiging vond plaats omdat de Ariane uit koers was geraakt door een probleem met de software.
  • 12 februari 2005 - De Ariane 5 ECA brengt onder meer de Nederlandse satelliet Sloshsat FLEVO in de ruimte.
  • 11 augustus 2005 - De telecommunicatiesatelliet Thaicom 4 wordt 28 minuten na de start succesvol uitgezet. Thaicom 4 is eigendom van het Thaise bedrijf Shin Satellite, en zal voornamelijk gebruikt worden voor Internet- en multimediaverbindingen tussen Zuidoost-Azië, Australië en Nieuw-Zeeland. De satelliet weegt 6.5 ton, en heeft een verwachte levensduur van 12 jaar.

Varianten[bewerken]

De Ariane 5G is de eerste versie van de Ariane 5 raket. Deze raket had een Vulcain raketmotor voor zijn eerste trap. De tweede trap bestond uit een Aestus motor, die werkt op een hypergole brandstofmix. De Ariane 5G kon 5.970 kilogram in een geostationaire baan lanceren, maar dit werd na de eerste kwalificatievluchten verhoogd tot 6.200 kilogram.

De Ariane 5G+ had een verbeterde tweede trap, en kon tot 6.950 kilogram in een geostationaire baan lanceren. De Ariane 5G+ heeft maar 3 vluchten gemaakt in 2004.

De Ariane 5GS maakt voor zijn eerste trap gebruik van een Vulcain 2 motor.

De Ariane 5 ECA (Evolution Cryotechnique type A) maakt voor zijn eerste trap gebruik van de Vulcain 2 motor en heeft een nieuwe ESC-A (Etage Supérieur Cryogénique-A) tweede trap. Deze tweede trap maakt gebruik van een cryogene brandstofmix van vloeibare waterstof en vloeibare zuurstof. De HM7B motor van de tweede trap werd ook al voor de Ariane 2, 3 en 4 gebruikt.

De Ariane 5 ES-ATV (Evolution Storable) wordt gebruikt om het ATV ruimteschip te lanceren. Deze maakt gebruik van dezelfde verbeteringen in de eerste trap van de Ariane5ECA, maar omdat de ATV naar een lage baan gelanceerd wordt, heeft de Ariane 5 ES-ATV geen verbeterde tweede trap. Geschat wordt dat de Ariane 5 ES-ATV tot 21.000 kilogram in een lage baan om de aarde kan lanceren.

Lijst van Ariane 5 lanceringen[bewerken]

Datum
en tijdstip (UTC)
vluchtnr. variant serienummer lading resultaat #
1996-06-04 12:34:06 V-88[1] 5G 501 Cluster misluktCrystal Clear action button cancel.png 1
1997-10-30 13:43:00 V-101 5G 502 MaqSat-H, TEAMSAT, MaqSat-B, YES gedeeltelijk misluktCrystal Clear action button cancel.png[2] 2
1998-10-21 16:37:21 V-112 5G 503 MaqSat 3, ARD voltooidCrystal Clear action apply.png 3
1999-12-10 14:32:07 V-119 5G 504 XMM-Newton voltooidCrystal Clear action apply.png 4
2000-03-21 23:28:19 V-128 5G 505 INSAT-3B, AsiaStar voltooidCrystal Clear action apply.png 5
2000-09-14 22:54:07 V-130 5G 506 Astra 2B, GE-7 voltooidCrystal Clear action apply.png 6
2000-11-16 01:07:07 V-135 5G 507 PAS-1R, Amsat P3D, STRV 1C, STRV 1D voltooidCrystal Clear action apply.png 7
2000-12-20 00:26:00 V-138 5G 508 Astra 2D, GE-8, LDREX voltooidCrystal Clear action apply.png 8
2001-03-08 22:51:00 V-140 5G 509 Eurobird 1, BSAT-2a voltooidCrystal Clear action apply.png 9
2001-07-12 22:58:00 V-142 5G 510 Artemis, BSAT-2b gedeeltelijk misluktCrystal Clear action button cancel.png[3] 10
2002-03-01 01:07:59 V-145 5G 511 Envisat voltooidCrystal Clear action apply.png 11
2002-07-05 23:22:00 V-153 5G 512 Stellat 5, N-Star c voltooidCrystal Clear action apply.png 12
2002-08-28 22:45:00 V-155 5G 513 Atlantic Bird 1, Meteosat 8 voltooidCrystal Clear action apply.png 13
2002-12-11 22:22:00 V-157 5ECA 517 Hot Bird 7, Stentor misluktCrystal Clear action button cancel.png[4] 14
2003-04-09 22:52:19 V-160 5G 514 INSAT-3A, Galaxy 12 voltooidCrystal Clear action apply.png 15
2003-06-11 22:38:15 V-161 5G 515 Optus and Defence C1, BSAT-2c voltooidCrystal Clear action apply.png 16
2003-09-27 23:14:46 V-162 5G 516 INSAT-3E, eBird 1, SMART-1 voltooidCrystal Clear action apply.png 17
2004-03-02 07:17:44 V-158 5G+ 518 Rosetta voltooidCrystal Clear action apply.png 18
2004-07-18 00:44:00 V-163 5G+ 519 Anik F2 voltooidCrystal Clear action apply.png 19
2004-12-18 16:26:00 V-165 5G+ 520 Helios 2A, Essaim 1, 2, 3, 4, PARASOL, Nanosat 01 voltooidCrystal Clear action apply.png 20
2005-02-12 21:03:00 V-164 5ECA 521 XTAR-EUR, Maqsat-B2, Sloshsat voltooidCrystal Clear action apply.png 21
2005-08-11 08:20:00 V-166 5GS 523 Thaicom 4 voltooidCrystal Clear action apply.png 22
2005-10-13 22:32:00 V-168 5GS 524 Syracuse 3A, Galaxy 15 voltooidCrystal Clear action apply.png 23
2005-11-16 23:46:00 V-167 5ECA 522 Spaceway F2, TELKOM-2 voltooidCrystal Clear action apply.png 24
2005-12-21 22:33:00 V-169 5GS 525 INSAT-4A, Meteosat 9 voltooidCrystal Clear action apply.png 25
2006-03-11 22:32:50 V-170 5ECA 527 Spainsat, Hot Bird 7A voltooidCrystal Clear action apply.png[5] 26
2006-05-26 21:09 V-171 5ECA 529 Satmex 6, Thaicom 5 voltooidCrystal Clear action apply.png[6] 27
2006-08-11 22:15 V-172 5ECA 531 JCSAT-10, Syracuse 3B voltooidCrystal Clear action apply.png[7] 28
2006-10-13 20:56:00 V-173 5ECA 533 DirecTV-9S, Optus D1, LDREX-2 voltooidCrystal Clear action apply.png[8] 29
2006-12-08 22:08:00 V-174 5ECA 534 WildBlue 1, AMC-18 voltooidCrystal Clear action apply.png[9] 30
2007-03-11 22:03 V-175 5ECA 535 Skynet 5A, INSAT-4B voltooidCrystal Clear action apply.png[10] 31
2007-05-04 22:29 V-176 5ECA 536 Astra 1L, Galaxy 17 voltooidCrystal Clear action apply.png[11] 32
2007-08-14 23:44 V-177 5ECA 537 Spaceway-3, BSAT-3A voltooidCrystal Clear action apply.png[12] 33
2007-10-05 22:02 V-178 5GS 526 Intelsat 11, Optus D2 voltooidCrystal Clear action apply.png[13] 34
2007-11-14 22:06 V-179 5ECA 538 Skynet 5B, Star One C1 voltooidCrystal Clear action apply.png[14] 35
2007-12-21 21:41 V-180 5GS 530 RASCOM-QAF 1, Horizons-2 voltooidCrystal Clear action apply.png[15] 36
2008-03-09 04:03 V-181 5ES 528 ATV-1 "Jules Verne" voltooidCrystal Clear action apply.png[16] 37
2008-04-18 22:17 V-182 5ECA 539 Star One C2, Vinasat-1 voltooidCrystal Clear action apply.png[17] 38
2008-06-12 22:05 V-183 5ECA 540 Turksat 3A, Skynet 5C voltooidCrystal Clear action apply.png[18] 39
2008-07-07 21:47 V-184 5ECA 541 Badr-6, ProtoStar I voltooidCrystal Clear action apply.png[19] 40
2008-08-14 20:44 V-185 5ECA 542 AMC-21, Superbird 7 voltooidCrystal Clear action apply.png[20] 41
2008-12-20 22:35 V-186 5ECA 543 Eutelsat W2M, Hot Bird 9 voltooidCrystal Clear action apply.png[21] 42
2009-02-12 22:09 V-187 5ECA 545 Hot Bird 10, NSS-9, Spirale A, Spirale B voltooidCrystal Clear action apply.png[22] 43
2009-05-14 13:12 V-188 5ECA 546 Herschel, Planck voltooidCrystal Clear action apply.png[23] 44
2009-07-01 19:52 V-189 5ECA 547 TerreStar-1 voltooidCrystal Clear action apply.png[24] 45
2009-08-21 22:09 V-190 5ECA 548 JCSAT-12, Optus D3 voltooidCrystal Clear action apply.png[25] 46
2009-10-01 21:59 V-191 5ECA 549 Amazonas 2, COMSATBw-1 voltooidCrystal Clear action apply.png[26] 47
2009-10-29 20:00 V-192 5ECA 550 NSS-12, Thor 6 voltooidCrystal Clear action apply.png[27] 48
2009-12-18 16:26 V-193 5GS 532 Helios 2B voltooidCrystal Clear action apply.png[28] 49
2010-05-21 22:01 V-194 5ECA 551 Astra 3B, COMSATBw-2 voltooidCrystal Clear action apply.png[29] 50
2010-06-26 21:41 V-195 5ECA 552 Arabsat-5A, COMS-1 voltooidCrystal Clear action apply.png[30] 51
2010-08-04 20:59 V-196 5ECA 554 Nilesat 201, RASCOM-QAF 1R voltooidCrystal Clear action apply.png[31] 52
2010-10-28 21:51 V-197 5ECA 555 Eutelsat W3B, BSAT-3b voltooidCrystal Clear action apply.png[32] 53
2010-11-26 18:39 V-198 5ECA 556 Intelsat 17, HYLAS 1 voltooidCrystal Clear action apply.png[33] 54
2010-12-29 21:27 V-199 5ECA 557 Koreasat 6, HispaSat-1E voltooidCrystal Clear action apply.png[34] 55
2011-02-16 21:50 V-200 5ES 544 ATV-2 "Johannes Kepler" voltooidCrystal Clear action apply.png[35] 56
2011-04-22 21:37 VA-201 5ECA 558 Yahsat 1A, Intelsat New Dawn voltooidCrystal Clear action apply.png[36] 57
2011-05-20 20:38 VA-202 5ECA 559 ST-2, GSAT-8 voltooidCrystal Clear action apply.png[37] 58
2011-08-06 22:52 VA-203 5ECA 560 Astra 1N, BSAT 3c voltooidCrystal Clear action apply.png[38] 59
2011-09-21 21:38 VA-204 5ECA 561 Arabsat 5C, SES 2 voltooidCrystal Clear action apply.png[39] 60
2012-03-23 04:34 VA-205 5ES 553 ATV-003 "Edoardo Amaldi" voltooidCrystal Clear action apply.png[40] 61
2012-05-15 22:13 VA-206 5ECA 562 JCSat 13 en VINASAT-2 VoltooidCrystal Clear action apply.png 62
2012-07-05 21:36 VA-207 5ECA 563 Echostar 17 en MSG-3 VoltooidCrystal Clear action apply.png 63
2012-08-02 20:54 VA-208 5ECA 564 Intelsat 20 en HYLAS 2 VoltooidCrystal Clear action apply.png 64
2012-09-28 21:18 VA-209 5ECA 565 GSAT-10 en Astra 2F VoltooidCrystal Clear action apply.png 65
2012-11-10 21:05 VA-210 5ECA 566 Eutelsat 21B en Star One C3 VoltooidCrystal Clear action apply.png 66
2012-12-19 21:49 VA-211 5ECA 567 Skynet 5D en Mexsat-Bicentenario VoltooidCrystal Clear action apply.png 67
2013-02-07 21:36 VA-212 5ECA 568 Amazonas 3 en Azerspace/Africasat-1A VoltooidCrystal Clear action apply.png 68
2013-06-05 21:52 VA-213 5ES 592 ATV-4 "Albert Einstein" VoltooidCrystal Clear action apply.png 69

Toekomstige verbeteringen[bewerken]

Er wordt gewerkt aan een nieuwe tweede trap, de ESC-B. Deze maakt gebruik van een nieuwe cryogene motor (Vinci), die vaker dan 1 keer gestart kan worden. Hiermee zou tot 12.000 kilogram in een geostationaire baan gelanceerd kunnen worden.

Voor de eerste trap van de Vega raket is gebruikgemaakt van een verkorte versie van de boosters van de Ariane 5, en hier zijn enkele verbeteringen op toegepast, zoals een lichtere (composiete) behuizing en een verbeterde straalpijp. Het is te verwachten dat deze ontwikkelingen hun weg terug vinden naar de Ariane 5. Met deze verbeteringen kan tot 27.000 kilogram naar een lage baan om de aarde gelanceerd worden, wat bijvoorbeeld nodig is voor missies naar de maan.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. V88 Ariane 501 (1997)
  2. Ariane 502 - Results of detailed data analysis. ESA (1998-04-08)
  3. Ariane Launch Report: Ariane 5 failure investigation focuses on upper stage. Spaceflight Now (2001-07-13)
  4. Arianespace releases initial information on Flight 157. ESA (2002-12-12)
  5. First Ariane launch of 2006. ESA (2006-03-12)
  6. Ariane 5 ECA carries record payload mass to GTO. ESA (2006-05-28)
  7. Ariane 5 launches two telecommunications satellites. ESA (2006-08-12)
  8. Fourth Ariane 5 launch of 2006. ESA (2006-10-16)
  9. Fifth Ariane 5 launch completes a busy year. ESA (2006-12-09)
  10. First Ariane 5 launch of 2007. ESA (2007-03-12)
  11. Ariane 5 – second launch of six in 2007. ESA (2007-05-05)
  12. Arianespace boosts SPACEWAY 3 and BSAT-3a into orbit. Arianespace (August 14, 2007)
  13. Arianespace boosts Intelsat 11 and Optus D2 into orbit. Arianespace (October 5, 2007)
  14. Ariane 5 - fifth launch of six in 2007. ESA (2007-11-15)
  15. Sixth successful Arianespace mission in 2007: RASCOM-QAF1 and Horizons-2 in orbit. Arianespace (December 21, 2007)
  16. Mission Accomplished! Arianespace launches Jules Verne ATV to the International Space Station. Arianespace
  17. Arianespace orbits Star One C2 and VINASAT-1: Second successful launch in 2008. Arianespace
  18. Successful dual launch for Arianespace: Skynet 5C and Turksat 3A in orbit; 25th successful launch in a row for Ariane 5. Arianespace
  19. Another successful Arianespace launch: ProtoStar I and BADR-6 are in orbit. Arianespace
  20. Another successful Arianespace launch: Superbird-7 and AMC-21 in orbit. Arianespace
  21. Two Eutelsat satellites are orbited by Arianespace on Ariane 5's 28th consecutive mission success. Arianespace
  22. Ariane 5 begins 2009 with another successful launch at Arianespace's service. Arianespace
  23. Arianespace launches two spacecraft on missions to explore the universe. Arianespace
  24. Ariane 5 soars to another heavy-lift success in lofting the TerreStar-1 mobile communications satellite (July 1, 2009)
  25. Ariane 5's fourth launch of 2009 orbits the JCSAT-12 and Optus D3 payloads for two key Arianespace Asian-Pacific customers Ariane 5 soars to another heavy-lift success in lofting the TerreStar-1 mobile communications satellite (August 21, 2009)
  26. Another Arianespace launch success and a new commercial record for Ariane 5. Arianespace (October 1, 2009)
  27. Ariane 5 delivers the NSS-12 and THOR 6 television broadcast satellites on Arianespace’s sixth mission of 2009. Arianespace (October 29, 2009)
  28. Arianespace delivers Helios 2B into Sun-synchronous polar orbit on Ariane 5's seventh flight of 2009. Arianespace (December 18, 2009)
  29. Arianespace’s double success: 50th Ariane 5 mission, 36th successful launch in a row - ASTRA 3B and COMSATBw-2 in orbit. Arianespace (May 21, 2010)
  30. Mission accomplished! Arianespace orbits Arabsat-5A and COMS. Arianespace (June 26, 2010)
  31. Arianespace Flight 196 orbits satellites for Africa and the Middle East. Arianespace (August 4, 2010)
  32. Arianespace orbits satellites for Eutelsat and B-SAT. Arianespace (October 28, 2010)
  33. Arianespace orbits INTELSAT 17 and HYLAS 1. Arianespace (November 26, 2010)
  34. Arianespace 6 for 6 in 2010: Last mission of the year orbits Hispasat 1E and Koreasat 6. Arianespace (December 29, 2010)
  35. Mission accomplished! ATV2 cargo vessel en route for the International Space Station. Arianespace (February 16, 2011)
  36. Arianespace launch a success: Yahsat Y1A and Intelsat New Dawn in orbit. Arianespace (April 22, 2011)
  37. Arianespace launch for Asia and India ST-2 and GSAT-8 satellites in orbit. Arianespace (May 20, 2011)
  38. A boost for direct broadcast satellites: ASTRA 1N and BSAT-3c/JCSAT-110R in orbit. Arianespace (August 6, 2011)
  39. Arianespace launch a success: Arabsat 5C and SES-2 in orbit. Arianespace (September 21, 2011)
  40. Mission accomplished! Arianespace launches ATV Edoardo Amaldi cargo vessel to the International Space Station. Arianespace (March 23, 2012)