Arjan Erkel
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Arjan Erkel (Alexanderpolder (Rotterdam), 9 maart 1970) is een Nederlandse cultureel antropoloog en oud-medewerker van de internationale hulpverleningsorganisatie Artsen zonder Grenzen (AzG).
Erkel groeide op in Alexanderpolder. In 1994 ging hij voor de eerste maal voor AzG op pad. In 1997 voltooide hij zijn studie culturele antropologie.
Inhoud |
[bewerk] Gijzeling
Erkel werd op 12 augustus 2002 door drie gewapende mannen ontvoerd in Machatsjkala, de hoofdstad van de Russische deelrepubliek Dagestan, waar hij sinds april 2002 werkte voor de Zwitserse missie in Dagestan. Hij hield zich daar bezig met de opvang van vluchtelingen uit Tsjetsjenië, dat aan Dagestan grenst. Volgens Artsen zonder Grenzen werden Erkel en andere werknemers van Artsen zonder Grenzen geschaduwd door agenten van de Russische geheime dienst. De FSB had bijvoorbeeld de satelliettelefoon van het team van AzG geconfisqueerd. Er waren ook twee agenten van deze dienst in de buurt van de plek waar Arjan Erkel werd ontvoerd.
In hetzelfde jaar werden ook drie andere hulpverleners in deze regio ontvoerd. Vlak voor de ontvoering van Arjan Erkel werd Nina Davydovitsj op 23 juli 2002 ontvoerd. Zij was hoofd van de non-gouvernementele Russische organisatie Droezjba. Zij werd na 168 dagen vrijgelaten. Twee medewerkers van het Rode Kruis werden na enkele dagen vrijgelaten.
Tijdens de gevangenschap deden de Russische autoriteiten volgens Artsen zonder Grenzen erg weinig om Arjan Erkel te bevrijden, terwijl de organisatie wel berichten ontving dat Erkel nog leefde. Deze mededelingen kwamen van de Russische minister Ivanov. Eind juli 2003 ontving Artsen zonder Grenzen een foto. Er is vanuit verschillende kanten veel diplomatieke druk uitgeoefend op de Russische regering om het onderzoek voortvarend aan te pakken. Zo nam de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties in augustus 2003 unaniem een resolutie aan over de bescherming van humanitaire hulpverleners. In deze resolutie 1502 wordt de verantwoordelijkheid benadrukt die een gastland heeft voor de veiligheid van hulpverleners die in het land werken.
Gedurende deze periode was er geen enkele informatie over de verblijfplaats van Erkel, het motief voor de ontvoering of wie voor de ontvoering verantwoordelijk was.
Op 9 maart 2004 riep de familie van Arjan Erkel op tot stilte omdat, naar verwacht werd, publiciteit de risico's zou vergroten. De Franse directeur van Artsen zonder Grenzen, Jean-Hervé Bradol, doorbrak deze stilte en meldde dat Erkel ontvoerd zou zijn door een Dagestaanse parlementariër die bescherming zou genieten van een lid van de Doema in Moskou.
The Washington Post publiceerde medio maart een artikel waarin werd gesteld dat de zojuist herkozen president Vladimir Poetin in staat zou zijn Arjan Erkel te bevrijden. Dat zou ook de geloofwaardigheid van de zichzelf democratisch noemende president in het westen vergroten.
Op Eerste Paasdag, 11 april 2004, werd Arjan na 607 dagen gevangenschap vrijgelaten, door tussenkomst van een vereniging van KGB-veteranen.
[bewerk] Nasleep losgeld
Naar eind mei 2004 bekend werd, heeft het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken één miljoen euro losgeld voor Arjan Erkel betaald (770.000 euro door Buitenlandse Zaken en 230.000 euro door AzG Zwitserland). Dit geld was voorgeschoten omdat Artsen zonder Grenzen het geld niet zo snel voorhanden had. De hulporganisatie zou bij monde van de directeur van de Zwitserse tak hebben beloofd dit geld later op zijn minst terug te betalen omdat hij geautoriseerd was tot 500.000 dollar beslissingen omtrent het betalen van losgeld te maken. Dit werd later echter ontkend door Artsen zonder Grenzen, Frankrijk. Hierop trad de directeur van de Zwitserse tak, Thomas Linde, af.
Het betalen van losgeld voor gijzelaars wordt internationaal als onwenselijk beschouwd, omdat dit terrorisme zou belonen. Op 15 maart 2007 werd door een Zwitserse rechtbank bepaald dat Artsen zonder Grenzen het geld niet aan de Nederlandse staat hoeft terug te betalen en dat de organisatie een vijfde van het door haar betaalde bedrag van Nederland zou terugkrijgen. Op 4 mei 2007 heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken besloten in hoger beroep te gaan tegen deze uitspraak. Nederland verloor het hoger beroep op 27 februari 2008 en is door de Zwitserse rechtbank veroordeeld tot het betalen van de volledige som plus een deel van de proceskosten.
[bewerk] Latere activiteiten
Arjan Erkel heeft op 7 juni 2005 een boek uitgebracht onder de titel Ontvoerd: 607 dagen tussen leven en dood waarin hij zijn belevenissen beschrijft. De voormalig Artsen zonder Grenzen-medewerker bood het boek in Den Haag aan, aan minister Ben Bot van Buitenlandse Zaken, mede omdat BuZa het losgeld voorschoot. In het goed ontvangen boek staat gedetailleerd beschreven hoe Arjan de ontvoering, het gevangenschap en de uiteindelijke thuiskomst heeft beleefd. Inmiddels zijn er meer dan 25.000 exemplaren verkocht en beleefde het boek in mei 2007 zijn 12e druk. Een ander boek over deze ontvoering, dat meer het steekspel rondom de ontvoering beschrijft, is getiteld Gijzelaar van de Kaukasus van de hand van de NRC-journalist Coen van Zwol. Van Zwol schrijft goed gedocumenteerd en gedetailleerd over de situatie in Dagestan, het diplomatieke steekspel en de verschillende betrokkenen bij de ontvoering. In eerste instantie zouden Erkel en Van Zwol samen één boek schrijven maar toen bleek dat de ideeën daarover te ver uiteen liepen, hebben ze los van elkaar een boek uitgebracht.
Op 2 september 2005 werd bekend dat Arjan Erkel zich kandidaat wilde stellen voor de Rotterdamse gemeenteraad (CDA). Hij stond op plaats zes voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2006 maar werd niet verkozen. Eerder in 2005 werd hij tweede achter judoka Dennis van der Geest in de strijd om het ambassadeurschap van de Rotterdamse voetbalclub Feyenoord.
Sinds september 2005 is Erkel nauw betrokken bij het opzetten van het nieuwe themakanaal GoedTV dat eind 2007 in alle huishoudens van Nederland met een digitale aansluiting te zien moet zijn. GoedTV stelt zich ten doel om een platform te creëren voor alle partijen die zich in Nederland sterk maken voor maatschappelijk betrokken burgerschap, individueel en collectief, in binnen- en buitenland. Door het op een transparante wijze laten zien van doelstellingen en gerealiseerde projecten van maatschappelijke organisaties, overheid, bedrijven en particulieren, maakt GoedTV maatschappelijk betrokken initiatieven inzichtelijk en enthousiasmeert, activeert en motiveert GoedTV de kijker. Kabelexploitant CaiW geeft het signaal van de zender sinds april 2006 door en in 2007 zullen de overige kabelmaatschappijen volgen.
Erkel geeft lezingen en workshops om mensen, particulier en vanuit het bedrijven te wijzen op hun eigen verantwoordelijkheid iets van hun leven te maken. Samen met Leonie Linssen heeft hij het vrijheidsmodel ontwikkeld, waarbij met behulp van zijn ontvoeringsverhaal duidelijk wordt gemaakt hoe mensen te allen tijde zich vrij kunnen maken door middel van het verfijnen van de kunst van het accepteren, het gebruiken van intuïtie, motivatie, participatie, groeien en het zijn.
[bewerk] Persoonlijk
Arjan Erkel is getrouwd met de Dagestaanse Amina Gunasheva en heeft sinds 16 juli 2006 een dochter, Anna Sophia. Hij is woonachtig in Rotterdam en lid van de Nederlandse Hervormde Kerk (tegenwoordig Protestantse Kerk in Nederland).
