Attisch (dialect)

Verspreiding van de Griekse dialecten, ca. 400 v.Chr.

Het Attisch is een Oudgrieks dialect. Omdat Athene in de klassieke Oudheid als het belangrijkste economische en culturele centrum van de Griekse wereld gold, verspreidde het lokale Ionisch-Attische dialect (de taal van Xenophon, Sophocles, Plato, Thucydides (historicus) en Demosthenes) zich buiten zijn oorspronkelijke grenzen en groeide het uit tot een soort algemene omgangstaal in de Griekssprekende gebieden. Dit is dan ook de reden dat in onze scholen hoofdzakelijk de Attische grammatica wordt onderwezen.

Alfabet

Grieks alfabet
Α	α	alfa	Ν	ν	nu
Β	β	bèta	Ξ	ξ	xi
Γ	γ	gamma	Ο	ο	omikron
Δ	δ	delta	Π	π	pi
Ε	ε	epsilon	Ρ	ρ	rho
Ζ	ζ	zèta	Σ	σς	sigma
Η	η	èta	Τ	τ	tau
Θ	θ	thèta	Υ	υ	ypsilon
Ι	ι	iota	Φ	φ	phi
Κ	κ	kappa	Χ	χ	chi
Λ	λ	lambda	Ψ	ψ	psi
Μ	μ	mu	Ω	ω	omega
Verouderde letters
		digamma			san
		stigma			qoppa
		heta			sampi
					sho

Zie Griekse alfabet voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De kleine letters :	α β γ δ ε ζ η θ ι κ λ μ ν ξ ο π ρ σ/ς* τ υ φ χ ψ ω
De hoofdletters :	Α Β Γ Δ Ε Ζ Η Θ Ι Κ Λ Μ Ν Ξ Ο Π Ρ Σ Τ Υ Φ Χ Ψ Ω

• * = de sigma heeft twee vormen : (de hoofdletter één)
  • σ voor op het begin of in het midden van een woord.
  • ς voor op het einde van een woord.

Grammatica

substantieven

De substantieven hebben een lidwoord, dat niet in het Latijn voorkomt.

Het Grieks heeft 4 naamvallen:

• nominativus (nom)
• accusativus (acc)
• genitivus (gen)
• dativus (dat)

De modellen zijn:

• δоυλος (doulos) : slaaf
• τιμη (timè) : eer, eerbewijs
• δωρον (dooron) : geschenk

	enk				mv
	m	vr	onz		m	vr	onz
nom	ὁ δоῦλος	ἡ τιμή	τὸ δῶρον		оἱ δоῦλοι	αἱ τιμαί	τὰ δῶρα
acc	τὸν δоῦλον	τὴν τιμήν	το δῶρον		τоὺς δоύλους	τὰς τιμάς	τὰ δῶρα
gen	τοῦ δоύλου	τῆς τιμῆς	τοῦ δώρου		τῶν δоύλων	τῶν τιμῶν	τῶν δώρων
dat	τῷ δоύλῳ	τῇ τιμῇ	τῷ δώρον		τоῖς δоύλοις	ταῖς τιμαῖς	τоῖς δώροις

werkwoorden

Bij de werkwoorden zitten de personen (ik, jij, hij, wij, ... ) in de vorm zoals in het Latijn. Er is net als in het Nederlands een actief en een passief, maar er er is ook een in het Nederlands niet bestaand medium. Het medium kan op verschillende manieren vertaald worden, namelijk als een actief werkwoord, als een wederkerend werkwoord en als een passief werkwoord.

INFINITIVUS	activum	vertaling	medium	vertaling
	λυ-ειν	losmaken	λυ-εσθαι	worden losgemaakt

INDICATIVUS	activum	vertaling	medium	vertaling
enkelvoud	λυ-ω	ik maak los	λυ-ο-μαι	ik word losgemaakt/ ik maak mezelf los
	λυ-ει-ς	jij maakt los	λυ-ῃ (λυ-ε-σαι)	jij wordt losgemaakt/jij maakt jezelf los
	λυ-ει	hij,zij maakt los	λυ-ε-ται	hij, zij wordt losgemaakt/hij, zij maakt zichzelf los
meervoud	λυ-о-μεν	wij maken los	λυ-о-μεθα	wij worden losgemaakt/wij maken onszelf los
	λυ-ε-τε	jullie maken los	λυ-ε-σθε	jullie worden losgemaakt/jullie maken jezelf los
	λυ-оυ-σι(v)	zij maken los	λυ-о-vται	zij worden losgemaakt/zij maken zichzelf los

IMPERATIVUS	activum	vertaling
enkelvoud	λυ-ε	maak los
meervoud	λυ-ετε	maak los

Zie ook

• Attisch Grieks
• Andere betekenissen van Attisch

Wikibooks

Wikibooks heeft een studieboek over dit onderwerp: Cursus Attisch.

Indo-Europese talen > Kentum-talen > Grieks
Helleense talen: Uitgestorven: Myceens Oudgrieks: Dorisch · Arkadisch-Cyprisch · Aeolisch · Ionisch · Attisch · Macedonisch · Koinè-Grieks · Byzantijns Grieks Nieuwgrieks: Katharevousa · Dimotiki · Modern Pontisch · Modern Grieks Zeldzame varianten: Griko · Tsakonisch · Romeyka · Cappadocisch