Augsbuurt

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Augsbuurt
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Wapen van Augsbuurt
Augsbuurt
Augsbuurt
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Vlag Kollumerland en Nieuwkruisland Kollumerland en Nieuwkruisland
Coördinaten 53° 16′ NB, 6° 10′ OL
Algemeen
Inwoners (2007) 68
Detailkaart
Locatie in de gemeente Kollumerland
Locatie in de gemeente Kollumerland
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland

Augsbuurt, tot de 19e eeuw ook bekend als Lutjewoude (ook Lutkewolde, Fries: Lytsewâld) is het kleinste dorp van de gemeente Kollumerland en Nieuwkruisland, provincie Friesland (Nederland).

Augsbuurt is een middeleeuws komdorp. In de jaren 1650 werd de Stroobossertrekvaart tussen Kollum en Stroobos erlangs gegraven. De kerk, voormalige pastorie, school en bovenmeesterwoning van het dorp zijn te bereiken over een balkbrug uit 1907.

Naam[bewerken]

Op 16e-eeuwse kaarten staat het dorp vermeld als Lutkewold(e). Op de kaart van 1664 komt het voor als "Ausbuyr al Lutkewolde". De dubbelnaam wordt in de 19e eeuw vervangen door Augsbuurt. In de 15e eeuw komt de naam Aeltsbuur voor, begin 16e eeuw Alterbuur, rond 1700 de huisnaam Augsburg en in de 19e eeuw Ausburg. Of de naam is afgeleid van Augsburg (door migranten) of iets te maken heeft met een huizenbuurt (de betekenis van Augs- is onbekend) is niet bekend. De naam Lutjewoude komt niet meer voor op de naambordjes die begin 21e eeuw door de gemeente werden geplaatst, maar staat nog wel vermeld op een oud naambordje op een paal bij de brug.

Kerk[bewerken]

Het dorp wordt gekenmerkt door de Kerk van Augsbuurt die gebouwd is in 1782 ter vervanging van een middeleeuwse kapel die voor het eerst wordt genoemd in 1347. Het is een eenvoudig bakstenen gebouw met een later in 1917 gebouwde toren met naaldspits. In de kerk bevinden zich een 12e-eeuwse zandstenen grafzerk, bijzondere eiken (als enige in Friesland vierkante) laat-17e-eeuwse kansel met een afbeelding van Mozes en Aäron met de wet op de Ark des Verbonds (geschonken door grietman Epo van Aylva van Kollumerland) en twee grote rouwborden van de familie Van Scheltinga uit 1708 en 1712. De oude klok uit 1658 van de hand van Jurjen Balthasar werd in 1943 weggevoerd naar Duitsland en omgesmolten. De huidige klok is van 1950. De hervormde kerkgemeente werd in 1857 gecombineerd met die van Kollumerzwaag. De kerk werd in 1976 gerenoveerd. In 1990 werden glas-appliquéramen geplaatst in de kerk naar een ontwerp van de Groningse kunstenaar Janhendrik Ramaker. In 1999 werd het orgel van de Alkmaarse orgelfirma Pels geplaatst.

De kerk is sinds 1977 eigendom van de Stichting Alde Fryske Tsjerken en doet sindsdien dienst als muziekkapel voor streekmuziekschool De Wâldsang. Gedurende het winterseizoen zijn er muziekuitvoeringen.

Andere gebouwen[bewerken]

Naast de kerk staat een markante L-vormige pastorie uit rond 1905.

Al in de 15e eeuw wordt gesproken van een school in Augsbuurt. De laatste werd in 1833 gebouwd naast de kerk. In 1839 werd er een bovenmeesterhuis tegenaan gebouwd. In 1880 werd de school gesloten toen de 77-jarige meester Tije van Teijens met pensioen ging en het aantal leerlingen onvoldoende was gebleken voor het voortbestaan.

Nabij de trekvaart en ten noorden van het kerkje stond tussen de 16e en 18e eeuw de Clantstate of Augsburch. Deze heette daarvoor Harkema Heerd en werd als zodanig in 1463 voor het eerst genoemd. In 1536 werd het gekocht door Claes Clant, grietman van eerst Nieuwkruisland en later ook van Kollumerland. Na 1570 woonden er diverse andere families, zoals de Roorda's, Van Scheltema's en van Aylva's (schenkers van de kansel). Vermoedelijk werd de state in 1650 herbouwd. In 1757 werd de state afgebroken.

Bevolkingsontwikkeling[bewerken]

Bevolkingsontwikkeling
1849 1859 1869 1879 1889 1899 1909 1920 1954 1959 1964 1969 1973 2007
152 137 138 133 126 128 147 164 157 121 113 101 103 68

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • Gildemacher, K.F., "Augsbuurt" (2008). In: Friese plaatsnamen: alle steden, dorpen en gehuchten. Uitgeefmij Kok ten Have, p. 29.
  • P. Karstkarel. Augsbuurt. 419 x Friesland p. 374. Uitgeverij Kok (2005)