August II van Polen

August II Frederik August I
1670-1733
Koning van Polen
Periode	1697-1704
Voorganger	Jan Sobieski
Opvolger	Stanislaus Leszczyński
Koning van Polen
Periode	1709-1733
Voorganger	Stanislaus Leszczyński
Opvolger	August III
Keurvorst van Saksen
Periode	1694-1733
Voorganger	Johan George IV
Opvolger	Frederik August II
Grootvorst van Litouwen periode4=1697-1706
Voorganger	Jan II
Opvolger	Stanislaus I
Grootvorst van Litouwen
Periode	1709-1733
Voorganger	Stanislaus I
Opvolger	August III
Vader	Johan George III van Saksen
Moeder	Anna Sophia van Denemarken

August II, bijgenaamd de Sterke (Dresden, 12 mei 1670 - Warschau, 1 februari 1733) was keurvorst van Saksen (waar hij Frederik August I genoemd werd) van 1694 tot 1733 en koning van Polen en grootvorst van Litouwen van 1697 tot 1704 en van 1709 tot 1733. Hij werd in Dresden geboren als een zoon van Johan George III van Saksen en Anna Sophia van Denemarken. Hij trouwde in 1693 Christiane Eberhardine van Brandenburg-Bayreuth. August werd de Sterke genoemd door zijn fysieke kracht, maar ook vanwege het aantal kinderen. Soms wordt gesteld dat hij 354 kinderen had verwekt, bij diverse maîtresses. Hij erkende er evenwel acht.

Leven

In 1694, na de dood van zijn oudere broer Johan George IV, werd August keurvorst van Saksen. Na de dood van de Poolse koning Jan III Sobieski, bekeerde August zich tot het katholieke geloof, zodat hij kon worden gekozen tot koning van Polen. Dit gebeurde op 1 september 1697 met steun van Rusland en Oostenrijk. Financiële steun kwam van de succesvolle joodse bankier Berend Lehmann, die van Halberstadt naar Dresden verhuisde.

Als een ambitieuze heerser hoopte August dat hij de Poolse troon voor zijn erfgenamen veilig kon stellen. Toch werd hij al snel afgeleid van deze zaak door de kans van territoriale veroveringen. Hij vormde een alliantie met Frederik IV van Denemarken en Peter I van Rusland om de jonge koning Karel XII van Zweden van zijn bezittingen te beroven. Polen zou Zweeds Lijfland toebedeeld krijgen. Karel bleek echter een geduchte militaire bevelhebber, en al snel werden de Denen uit de oorlog gedwongen, en ook de Russen werden bij Narva teruggedrongen. Zo kon Karel zich helemaal richten op zijn strijd met August. Deze beslissing zou rampzalig blijken voor zowel Zweden als Polen. Karel versloeg August op 17 juni 1701 bij Riga, en hij dwong het gezamenlijke Saksisch-Poolse leger terug uit Lijfland. Daarna stootte Karel op naar Polen. Hij veroverde Warschau op 14 mei 1702, waarbij hij het Saksisch-Poolse leger weer versloeg. Ook veroverde Karel Krakau.

Tegen deze tijd wilde August vrede met Karel, maar Karel had andere plannen. Hij wilde zich verzekeren van niet nog zo'n oorlog door een andere kandidaat op de Poolse troon te zetten. Karel installeerde Stanislaus Leszczyński in 1704, en Karel viel Saksen binnen in 1706, waarmee hij August dwong om de Poolse troon los te laten, wat vastgelegd werd in het verdrag van Altranstädt.

In de tussentijd had tsaar Peter de Grote zijn leger gereorganiseerd, en hij bezorgde de Zweden een vernietigende nederlaag in de Slag bij Poltava. Dit betekende het einde van het Zweedse imperium, en de opkomst van het Russische Tsarenrijk. Het zwakkere Polen werd hierna gezien als een soort bufferstaat van Rusland. August keerde terug op de Poolse troon in 1709, onder toezicht van Rusland. Weer probeerde August zijn troon veilig te stellen voor zijn nageslacht, maar kreeg dit keer te maken met de tegenstand van de Poolse adel.

De resterende regeerperiode van August werd vooral gecontroleerd door Rusland. Hij probeerde zijn rijk nog wat sterker te maken, vooral intern, waarvan hij weinig waarmaakte. Meer succesvol was August als beschermheer van de kunst. Hij was een liefhebber van toneel en ballet.

August de Sterke en de kunst

Omdat de bodem van zijn schatkist in zicht was, liet de prachtlievende August in 1701 de apothekersleerling Böttger opsluiten, die verkondigde dat hij goud kon maken. Ook zette hij de geoloog Ehrenfried Walther von Tschirnhaus in om te proberen innoverende industrie op te zetten en in Europa Chinees porselein na te maken. Toen de beide mannen in 1708 werden gedwongen om samen te werken, gelukte het iets te maken dat op porselein leek, het zogenaamde rode of bruine Böttgersteengoed.

Von Tschirnhaus had in Leiden gestudeerd, en was een specialist op het gebied van hoge temperaturen en lenzen. Hij correspondeerde met Spinoza en was in Delft geweest om het bakproces te bestuderen. Na zijn dood kwam Böttger evenwel met het eerste Europese porselein op de proppen en werd de eerste directeur van de Meissense porseleinfabriek. Onder zijn leiding was de productie moeizaam en beperkt, omdat hij meer een uitvinder was dan een bedrijfsleider.

Bernardo Bellotto schilderde Dresden in 1748 vanaf de rechteroever

August was de beschermheer en belangrijkste afnemer van de Meissense porseleinmanufactuur, opgericht in 1710. August, die zich spiegelde aan Lodewijk XIV en concurreerde met de hoven van Wenen en München had een verzameling van 35.000 stuks Chinees en Japans porselein opgesteld in het Holländische Palast, dat hij had aangekocht in 1717. Bekend is het verhaal dat August de Sterke in dat jaar een heel regiment soldaten - dat hij wilde afdanken na de Grote Noordse Oorlog - ruilde tegen 117 vazen, kommen en schalen. De soldatenkoning Frederik Willem I van Pruisen had een interessante collectie porselein in de kastelen in Oranienburg en Charlottenburg.

Dresden werd in de 18e eeuw het Florence aan de Elbe genoemd. Permoser ontwierp de Zwinger, Pöppelmann de Augustusbrug over de Elbe. In 1726 werd een begin gemaakt met de bouw van de Frauenkirche. De stad was een centrum voor Italiaanse, Franse en Duitse muziek, een Parnassus voor schilders en musici. Vivaldi probeerde er een betrekking te verkrijgen en Händel reisde in 1719 naar Dresden om vier zangers te contracteren. Hij speelde voor de keurvorst en de kroonprins, maar kreeg pas een jaar later betaald. De opera in Dresden sloot tijdelijk haar deuren vanwege het vertrek van de castraat Senesino naar London.

Metsu - de poelier (1662)

Voor de Säksische Staatskapelle waren vele beroemde componisten actief: Johann David Heinichen, kapelmeester, Jan Dismas Zelenka, Francesco Maria Veracini, Antonio Lotti, Johann Georg Pisendel, Nicola Porpora, Johann Joachim Quantz, Johann Adolf Hasse en de gebroeders Johann Georg en Carl Heinrich Graun. Een mensenleven is niet genoeg om alles wat voor de keurvorst is geschreven te bekijken, te ordenen en tot gehoor te brengen.

August legde een grote verzameling aan van Leidse fijnschilders: in 1699 kocht hij zes schilderijen van Frans van Mieris de Oudere. Tussen 1708 en 1711 kocht hij 16 werken van o.a. Gerrit Dou, waaronder enkele zeldzame nachtstukken, Gabriel Metsu en Caspar Netscher. In 1710 schonk zijn minister August von Wackerbarth hem - na veel pressie - 80 schilderijen, waaronder enkele topwerken van Leidse schilders; sommige waren aangeleverd door Willem van Mieris en een nazaat van Pieter de la Court. Tussen 1722 en 1728 kocht August 26 werken van Philips Wouwerman. Tientallen schilderijen werden voorzien van een uniforme sierlijst en hingen in de privévertrekken.

In 1733 stierf koning August. In de rouwperiode van 3,5 maand mocht geen muziek worden uitgevoerd. Enkele delen uit de Hohe Messe van J.S. Bach zijn toen ontstaan. Hoewel August er aanvankelijk niet in slaagde om de Poolse troon in zijn familie te houden, besteeg zijn zoon Frederik August hem als keurvorst van Saksen en na drie jaar oorlog ook als koning van Polen.

Huwelijk, maîtresses en kinderen

Echtgenote:

• Christiane Eberhardine van Brandenburg-Bayreuth
  • August

Maîtresses:

• 1694-1696 gravin Aurora von Königsmarck
• 1696-1699 gravin Johanna Theresia von Lamberg
• 1698-1704 Katharina von Altenbockum, later prinses van Teschen
• 1701-1706 Fatima, Turkse vrouw, later bekend als Maria Anna von Spiegel
• 1704-1713 Constantia von Cosel, gravin van Cosel
• 1706-1707 Henriette Rénard
• 1708 Angélique Duparc, Frans danseres en actrice
• 1713-1719 Maria Magdalena von Bielinski, door haar eerste huwelijk gravin van Dönhoff en door het tweede- prinses Lubomirska
• 1720-1721 Erdmuthe Sophie von Dieskau
• 1721-1722 Barones Henriette von Osterhausen, door haar huwelijk; Van Stanislawski

Door August II erkende kinderen:

• met Aurora von Königsmarck:
  • Maurits van Saksen (1696-1750), graaf van Saksen
• met Katharina von Altenbockum:
  • Johann Georg van Saksen (1704-1774)
• met de Turkse Fatima (later Maria Anna von Spiegel):
  • Frederick Augustus Rutowsky (1702-1764), graaf Rutowsky
  • Maria Anna Katharina Rutowska (1706-1746), gravin Rutowska
• met Anna Constantia von Brockdorff:
  • Augusta Anna Constantia (1708-1728), gravin van Cosel
  • Fredericka Alexandrine (1709-1784), gravin van Cosel
  • Frederick Augustus (1712-1770), graaf van Cosel
• met Henriette Renárd:
  • Anna Orzelska (1707-1769), gravin Orzelska

Voorouders

Betovergrootouders	Keurvorst Christiaan I van Saksen (1560–1591) ∞ 1582 Sophia van Brandenburg (1568–1622)|Sophia van Brandenburg (1568–1622)	Hertog Albrecht Frederik van Pruisen (1553–1618) ∞ 1573 Maria Eleonora van Gulik-Kleef (1550–1608)		Keurvorst Johan George van Brandenburg (1525–1598) ∞ 1548 Sabina van Ansbach (1529–1575)	Koning Frederik II van Denemarken (1534–1588) ∞ 1572 Sophia van Mecklenburg- Güstrow (1557–1631)	Keurvorst Joachim Frederik van Brandenburg (1546–1608) ∞ 1570 Catharina van Brandenburg-Küstrin (1549–1602)	Vorst Willem V van Brunswijk-Lüneburg (1535–1592) ∞ 1561 Dorothea van Denemarken (1549–1617)	Landgraaf Lodewijk V van Hessen-Darmstadt (1577–1626) ∞ 1598 Magdalena van Brandenburg (1582–1616)
Overgootouders	Keurvorst Johan George I van Saksen (1585–1656) ∞ 1607 Magdalena Sibylle van Pruisen (1586–1659)		Markgraaf Christiaan van Brandenburg-Bayreuth (1581–1655) ∞ 1604 Maria van Pruisen (1579–1649)		Koning Christiaan IV van Denemarken (1577–1648) ∞ 1597 Anna Catharina van Brandenburg (1575–1612)		Hertog George van Brunswijk-Kalenberg (1582–1641) ∞ 1617 Anna Eleonora van Hessen-Darmstadt (1601–1659)
Grootouders	Kurfürst Johan George II van Saksen (1613–1680) ∞ 1638 Magdalena Sibylle van Brandenburg-Bayreuth (1612–1687)				Koning Frederik III van Denemarken (1609–1670) ∞ 1643 Sophia Amalia van Brunswijk-Lüneburg (1628–1685)
Ouders	Keurvorst Johan George III van Saksen (1647–1691) ∞ 1666 Anna Sophia van Denemarken (1647–1717)
August II van Polen (1670–1733)

Mediabestanden

Zie de categorie August II the Strong van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.