Aulos (blaasinstrument)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Aulos
Tibia
Een Griekse auloispeler
Een Griekse auloispeler
Classificatie
Gerelateerde instrumenten
doedelzak
schalmei
Meer artikelen
oud-Griekse muziek
oud-Egyptische muziek
Portaal  Portaalicoon   Muziek

De aulos (Latijn: Tibia) is een blaasinstrument uit de Oud-Griekse en de Oud-Egyptische muziek. Ook Etruskische afbeeldingen ervan zijn bekend. Het woord aulos is ook Grieks voor buis. Het meervoud van aulos is auloi.

Auloi zijn in twee varianten gemaakt: de eerste variant bestaat uit twee speelpijpen: één lange en één korte. Beide waren voorzien van een dubbelriet, wat het instrument in de familie van de hobo plaatst. Door classici wordt het woord aulos echter vaak als fluit (mis)vertaald. De lange pijp was bedoeld voor begeleiding of bourdon. De kleinere pijp werd gebruikt om de melodie te spelen. De tweede variant bevat alleen de kleine pijp.

Etruskische variant

De oudste afbeelding van een aulos die gevonden is, stamt uit de 30e eeuw v.Chr., en is afkomstig van de Cycladische beschaving. In de Oud-Egyptische muziek waren auloi populair. Ze werden daar gebruikt vanaf ongeveer de 28e eeuw v.Chr. en legden de basis voor de typische Egyptische muziek. Auloi zijn vooral bekend uit de Griekse Oudheid. Daar genoot het instrument weinig status, daar het vaak werd bespeeld door slaven, feestgangers en prostituees. Plato legde een link tussen Dionysus en Korybantes en de aulos, en verbande het instrument dan ook uit zijn Politeia. Ook in de mythologie stond het instrument in kwade reuk: er was een mythe die zei dat satyr Marsyas de uitvinder was van de auloi. Hij daagde luitspeler Apollon uit voor een muzikale wedstrijd, maar verloor jammerlijk en kreeg als straf dat hij werd opgehangen aan een boom om daarna levend gevild te worden.

Er is maar een klein aantal oud-Griekse auloi gevonden uit circa 400 v.Chr. De meest complete is in het British Museum (Elgin aulos) en is van hout. Daarnaast is er een in het Louvre en een vrij complete in Museum Vosbergen in Eelde. De laatste twee zijn van hertenbot gemaakt: de middenvoetsbeentjes van een damhert. In Napels zijn enkele tibia's uit Pompeï van 79 n.Chr. maar die kunnen beter als een ander instrument beschouwd worden.

Moderne verwanten[bewerken]

Op Sardinië wordt nog steeds een instrument bespeeld dat bestaat uit twee of drie rietpijpen met enkelrieten die zo in de mond gestoken worden. Het heet launeddas.

Launeddas

Zie ook[bewerken]