Bakoe
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
_baku_azerbaijan.jpg)
Bakoe (Azerbeidzjaans: Bakı) is de hoofdstad van Azerbeidzjan. Het is een wetenschappelijk, cultureel en industrieel centrum in de Kaukasus. De stad heeft de vorm van een amfitheater en is de belangrijkste havenstad aan de Kaspische Zee. Het is ook de grootste stad van de Kaukasus. De stad heeft een bevolking van 2.130.000 (2010) inwoners.[1] De oppervlakte van Bakoe is 2.130 km².[1] De stad telt elf bestuurlijke districten en vijf nederzettingen.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
[bewerken] Klassieke oudheid
Bakoe is sinds de tijden van de oude beschavingen een belangrijke stad geweest, zowel cultureel als industrieel. Er is veel archeologisch bewijs dat er reeds beschaving was in Bakoe rond 6000 voor Christus. Dit kan afgeleid worden uit de grottekeningen en kervingen in Gubustan, dat ook in de Apsheron regio ligt. De grottekeningen en kervingen gaan terug tot 10.000 voor Christus, sommigen gaan zelfs terug tot 20.000 voor Christus.
Eeuwenlang is Bakoe een van de centrumpunten van de Zijderoute die Europa en Azië met elkaar verbond geweest. Dit komt omdat Bakoe niet alleen klimatologische en geografische voorwaarden aanbiedt maar ook een gunstige locatie is in het midden de Zijderoute.
Bakoe was een van de grenssteden van het Perzische rijk en had een bevolking van Iraanse afkomst. De naam Bakoe komt uit het Perzisch. Deze naam werd in oudere teksten vermeld als Badkoebe wat in het Perzisch "geslagen door de wind" betekent. Bakoe kent harde winden in verschillende seizoenen.
[bewerken] Middeleeuwse periode
De stad Bakoe werd belangrijk in de 12e eeuw nadat een aardbeving een andere stad genaamd Shamakhi helemaal verwoestte. In die tijd was de Shirvanshah dynastie aan de macht en zij kozen Bakoe als de nieuwe hoofdstad. Kort hierna werd de Paleis van de Shirvanshah herbouwd in Bakoe. Inmiddels behoort het historische paleis, de stadsmuren en de Maagdentoren tot de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Het Shirvanshah Rijk was een onafhankelijke staat, dat ongeveer de helft van het moderne Azerbeidzjan omvatte. Ondanks grote buurlanden, zoals het Russische en Perzische Rijk, wist de staat haar onafhankelijk te behouden.[2][3][4][5][6]
In het jaar 1540 werd het Bakoe veroverd door het Safavidische rijk. In de 14e eeuw werd Bakoe benoemd tot hoofdstad van het Azerbeidzjaanse Safawidische rijk.[7] Dit rijk omvatte het huidige Iran en heel de Kaukasus plus delen van Afghanistan, Pakistan, Irak, Turkmenistan en Turkije.
[bewerken] Moderne periode
Wegens de strategische waarde is de Bakoe door verschillende rijkdommen veroverd. In de 17e eeuw werd Bakoe veroverd door het Ottomaanse Rijk. Vervolgens werd de stad weer veroverd door de Safawiden. Kort hierna werd de stad door het Russische Rijk veroverd. Vervolgens werd Bakoe, in 1795, weer veroverd door de Kadjaren. In 1813, ondertekende Rusland het Verdrag van Gulistan met Perzië. Hiermee kwam Bakoe, en een groot deel van Azerbeidzjaanse khanaten, onder het beheer van Rusland. De zuidelijke Azerbeidzjaanse khanaten werden onderdeel van Iran.
Tegen het eind van de 19e eeuw werden grote hoeveelheden olie gewonnen in de regio rond Bakoe. Het bestaan van aardolie in Bakoe was al sinds de 8e eeuw bekend. Zo schreef de Arabische reiziger, in de 10e eeuw, genaamd Marudee, dat zowel witte als zwarte olie op een natuurlijke wijze werd geëxtraheerd uit Bakoe.[8] In de 15e eeuw werd olie voor lampen verkregen vanuit hand gegraven putten. De commerciële massa exploitatie begon pas in 1872. Tegen het jaar 1900 had de stad meer dan 3.000 oliebronnen, waarvan er 2.000 olie produceerden op industriële niveau. Hierdoor groeide de stad, in een paar decennia, tot de belangrijkste leverancier van olie in de wereld. Tegelijkertijd ontstond een zeer rijke bovenklasse, wat zich tegenwoordig nog uit in de vele klassieke en jugendstil panden. Echter ontstond er ook een grote arbeidersklasse. De onderdrukking door de Russen en de armoede onder Azerbeidzjanen leidde tot een hervorming van de Azerbeidzjaanse cultuur. Europese ideeën zoals etno-linguïstische rassenleer, democratie, republicanisme, secularisme werden snel opgenomen in de cultuur van Azerbeidzjan.
In 1905 in de maand februari brak de eerste confrontatie tussen Armeniërs en Azerbeidzjanen in Bakoe. De confrontatie sloeg snel over naar andere delen van Azerbeidzjan, waaronder Nachitsjevan, Şuşa en Jelizavetpol (Ganja). Tussen de 3.000 en 10.000 mensen kwamen om het leven, de meerderheid hiervan waren Azerbeidzjanen. Met de uitbraak van de Eerste Wereldoorlog in 1914 volgde een Ottomaanse-Armeense oorlog.
In maart 1918 werd er etnisch verzuivering ondernomen door Armeense Dashnak en Russische Bolsheviken in Bakoe. De genocide staat bekend als de Maart Dagen. Hierbij kwamen ongeveer 12.000 Azerbeidzjanen om het leven.[9][10] In Azerbeidzjan is het een erkend genocide.[11][12] Kort na de genocide in Bakoe werd op 28 mei 1918 werd, in de stad Ganja, de Azerbeidzjaanse Democratische Republiek (ADR) uitgeroepen. Ganja was de hoofdstad van de onafhankelijke staat omdat Bakoe destijds onder de bezetting van Russische en Armeense troepen was. In september 1918, begonnen Azerbeidzjaanse troepen hun opmars naar Bakoe met de steun van het Ottomaanse leger onder leiding van Nuru Pasha. Na hun overwinnen werd Bakoe werd als de nieuwe hoofdstad van ADR verklaard. De Democratische Republiek Azerbeidzjan was de eerste democratische en seculiere republiek in de islamitische wereld.[13] Echter duurde het niet lang of Bakoe werd door de Sovjet-Unie veroverd in 1920.[14][15] Hiermee werd Bakoe de hoofdstad van de Azerbeidzjaanse Socialistische Sovjetrepubliek.
Bakoe staat genoteerd als één van de grootste centra voor de productie van olie-industrie apparatuur vóór de Tweede Wereldoorlog. De Tweede Wereldoorlog van Stalingrad werd gevoerd om te bepalen wie de controle zou krijgen over de olievelden in Bakoe. Destijds produceerde Bakoe de helft van de olie in de wereldvoeding: Azerbeidzjan en de Verenigde Staten zijn de enige twee landen die ooit 's werelds grootste olieproducenten zijn geweest.[16]
Bakoe speelde een belangrijke rol in de val van de Sovjet-Unie. In de nacht van 19 op 20 januari bestormde het Sovjetleger Bakoe vanuit drie kanten. De onderdrukkingsactie is bekend als Zwarte Januari. Hierbij kwamen officieel meer dan 130 mensen het leven. Officieuze bronnen melden een dodenaantal variërend van 300 tot 800 doden. Na de onafhankelijkheid van Azerbeidzjan, in 1991, is de stad in een proces van modernisering. Tegenwoordig is Bakoe een dynamisch groeiende en ontwikkelende stad. Overal in de stad verschijnen winkelcentra, wolkenkrabbers en torenflats en de straten zijn gevuld met wit- en crèmekleurige terreinwagens. Het geld heeft echter nog niet alle buurten van de stad bereikt, met name de bewoners van het de noordelijke wijken van de oude stad (19e-eeuws) leven deels nog in armoede alsmede de vluchtelingen uit Armenië en Karabach die her en der verspreid over de stad wonen in krottenwijken.
[bewerken] Geografie
Bakoe is gelegen aan de westelijke kust van de Kaspische Zee. In de nabijheid van de stad zijn er een aantal moddervulkanen aanwezig, zo kan er onder andere gedacht worden aan, Keyraki, Bogkh-bogkha en Lokbatan. Tevens zijn er ook zoutmeren zoals Boyukshor en Khodasan aanwezig.
[bewerken] Klimaat
Bakoe heeft een gematigd halfdroge klimaat met warme en droge zomers. In de winter heeft Bakoe juist koude en soms natte winters. Echter, in tegenstelling tot veel andere steden zal Bakoe geen extreem warme zomers meemaken. Dit is grotendeels vanwege de noordelijke breedtegraad en het feit dat het gelegen is op een schiereiland aan de kust van de Kaspische Zee. Bakoe en de Absheron schiereiland waarop zij gevestigd zijn, zijn de meest droge deel van Azerbeidzjan (neerslag is hier rond of minder dan 200 mm per jaar). Tegelijkertijd wordt Bakoe genoteerd als een zeer winderige stad en dit het heel jaar door.[17]
Het dagelijks gemiddelde temperatuur in juli en augustus is 26,4 ° C (79,5 ° F) en er is zeer weinig neerval tijdens dat seizoen. In de zomer waait de Khazri wind door Bakoe wat voor een gewenste koeling zorgt. Tempratuur in januari en februari zijn gemiddeld 4,3 ° C (39,7 ° F).[18]
[bewerken] Toerisme
Bakoe is één van de belangrijkste toeristische bestemmingen in de Kaukasus. In 2009 hadden de hotels in het land een winst van 7 miljoen euro gemaakt.[19] De meeste bekende hotelketens, zoals Hilton, Hyatt, Excelsior, Park Inn, Kempinski, zijn gevestigd in Bakoe.
[bewerken] Bezienswaardigheden
De stad is centra voor culturele, historische en wetenschappelijke ontwikkelingen in het land. Bakoe heeft vele kenmerkende toeristische bestemmingen en bezienswaardigheden. Het symbool van de stad is de Maagdentoren , een wachttoren van de 12e eeuw die gelegen is in de Oude stad van Bakoe . Verder in de oude stad bevindt het Shirvanshahpaleis en de oude stadsmuren van Bakoe. Deze behoren tot de UNESCO werelderfgoeden. Andere bezienswaardigheden is de Boulevard van Bakoe, de Fonteinsplein, het Shikhovstrand en de olierotsen. Vervolgens is er de Nationale Vlagplein, een indrukwekkende vlaggenmast die benoemd is tot de langste vlaggenmast ter wereld door Guinness Book of Records.
Rondom de stad liggen enkele geografische bezienswaardigheden zoals de Yanar Dag, een heuvel met aardgas die al duizenden jaren vlammend brandt. De naam Azerbeidzjan betekent letterlijk Land van het vuur, de Yanar Dag is een mogelijke aanleiding hiervan. Daarnaast is er ook de Nationaal Park Gobustan, hier bevinden zich ongeveer 6000 rotstekeningen, die een periode van 12.000 jaar beslaan. Dit park werd in 2007 door UNESCO tot de werelderfgoed verklaard. Verderop in het park bevinden zo'n 400 moddervulkanen, dit is ongeveer de helft van het aantal moddervulkanen wereldwijd.
[bewerken] Winkelen
Bakoe heeft een aantal winkelcentra, de twee meest bekende winkelcentra zijn AF MALL en Park Bulvar. De winkelcentra bestaande uit de van bekende winkelketens tot en met hoogwaardige boetieks.
In de lijst van het duurste stad ter wereld uitgevoerd door Mercer Human Resource Consulting in 2011, vervuld Bakoe hierin de 48ste plaats.[20]
[bewerken] Economie
Azerbeidzjan staat bekend om zijn handel in aardolie, dit vormt een grote bijdrage aan de betalingsbalans van het land. Momenteel ondergaat de olie-economie van Bakoe een opleving, met de ontwikkeling van het massale Azeri-Chirag-Guneshliolieveld (ondiep water Guneshli door SOCAR, diepere gebieden door een consortium van BP), de ontwikkeling van het Shah Deniz-gasveld, de uitbreiding van de Sangachal Terminal en de bouw van de BTC-pijplijn.
De effectenbeurs van Bakoe is de grootste van Azerbeidzjan en de grootste in de Kaukasische regio berekend naar de marktkapitalisatie. Een relatief groot aantal transnationale bedrijven is gevestigd in Bakoe. Internationale banken met vestigingen in Bakoe omvatten HSBC, Société Générale en Credit Suisse.[21]
[bewerken] Vluchtelingen
Op 1 januari 2005 waren er in Bakoe 153.400 ontheemden en 93.400 vluchtelingen, die afkomstig waren uit Nagorno-Karabach en Armenië. Tot de Oorlog in Nagorno-Karabach had Bakoe een groot aantal Armeense inwoners, die de stad ontvluchtten na anti-Armeense pogroms in 1988 en 1990.[22]
[bewerken] Openbaar vervoer
Bakoe beschikt over een metrosysteem, de metro van Bakoe. Het systeem bestaat uit twee lijnen.
[bewerken] Muziek
Op 22, 24 en 26 mei 2012 werd in Bakoe de 57e editie van het Eurovisiesongfestival gehouden.
[bewerken] Stedenbanden
Bordeaux (Frankrijk)
İzmir (Turkije)
Honolulu (Verenigde Staten)
Napels (Italië)
Sarajevo (Bosnië en Herzegovina)
[bewerken] Geboren
- Lev Landau (1908-1968), winnaar Nobelprijs voor de Natuurkunde in 1962
- Lotfi Zadeh (1921), Azerbeidzjaans-Amerikaans wiskundige en uitvinder van de fuzzy logica
- Fikret Amirov (1922-1984), componist
- Mstislav Rostropovitsj (1927-2007), cellist en dirigent
- Bella Davidovich (1928), pianiste
- Bogdan Trotsoek (1931), componist
- Tatjana Zatoelovskaja (1935), Russisch schaakster
- Garri Kasparov (1963), Russisch schaker
- Aziza Mustafa Zadeh (1969), jazzpianiste en zangeres
- Teymur Gasimov (1973), atleet
- Rena Effendi (1977), fotografe
- Alibay Shukurov (1977), Azerbeidzjaans atleet
- Sergey Bochkov (1979), Azerbeidzjaans atleet
- Teimour Radjabov (1987), Azerbeidzjaans schaker
[bewerken] Trivia
- Bakoe stelde zich kandidaat als gastheer voor de Olympische Zomerspelen van 2016 maar het viel af bij de eerste selectie. In 2013 probeert Bakoe opnieuw de Olympische Spelen naar zich toe te trekken, dit keer in 2020
Referenties
|
 |
Zie de categorie Baku van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
| Bestuurlijke indeling van Azerbeidzjan |  |
||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|||||||||
| Hoofdsteden in Azië | ||||
|---|---|---|---|---|
|
