Balen (België)

Balen

Gemeente in België
Geografie
Gewest	Vlaanderen
Provincie	Antwerpen
Arrondissement	Turnhout
Coördinaten	51°10′N, 5°10′E
Oppervlakte – Onbebouwd – Woongebied – Andere	72,88 km² (2009) 74,55% 12,64% 12,81%
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners – Mannen – Vrouwen – Bevolkingsdichtheid	21.570 (01/01/2012) 50,13% 49,87% 295,96 inw./km²
Leeftijdsopbouw 0–17 jaar 18–64 jaar 65 jaar en ouder	(01/01/2008) 19,00% 64,59% 16,40%
Buitenlanders	4,04% (01/01/2008)
Politiek en bestuur
Burgemeester	Johan Leysen (CD&V)
Bestuur	CD&V , sp.a
Zetels CD&V N-VA sp.a Open Vld Beter Balen (Vlaams Belang)	27 11 8 5 2 1
Economie
Gemiddeld inkomen	14.993 euro/inw. (2007)
Werkloosheidsgraad	6,25% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode 2490 2491	Deelgemeente Balen Olmen
Zonenummer	014 - 011
NIS-code	13003
Politiezone	Balen - Dessel - Mol
Website	www.balen.be
Detailkaart
ligging binnen het arrondissement Turnhout in de provincie Antwerpen
Portaal    België

Balen is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Antwerpen. De gemeente telt ruim 20.000 inwoners, die Balenaars worden genoemd. Balen behoort tot het kieskanton en het gerechtelijk kanton Mol.

Sint-Andrieskerk te Balen

Etymologie

De naam van het dorp werd voor de eerste maal vermeld in 1173 als Banele, wat de bestanddelen banne (rechtsgebied) en lo (bos) bevat.

Geschiedenis

Balen was een dorp in de Voogdij Mol, Balen en Dessel, dat oorspronkelijk in bezit was van de Abdij van Corbie en later een zelfstandige heerlijkheid werd. De families Van Bocholt, De Renesse van Furstenberg en De Mol waren belangrijke heersersgeslachten.

Het dorp ontleende welvaart aan het feit dat er een aantal wegen samenkwamen, en er ontstond ook enige huisnijverheid.

In 1881 startte een zinksmelter van Vieille Montagne, in 1889 gevolgd door de kruitfabriek La Forcite. Deze fabrieken vestigden zich in Wezel en hierdoor werd Balen sterk geïndustrialiseerd. De landbouw werd ook steeds belangrijker, daar de heide eind 19e eeuw eveneens werd ontgonnen.

De Heilige Odrada was mogelijk afkomstig uit Scheps, nabij Balen.

Bezienswaardigheden

Zie Lijst van onroerend erfgoed in Balen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

• De Sint-Andrieskerk is een laatgotische kerk met een zware toren.
• Enkele 18e- en 19e-eeuwse burgerhuizen in het centrum van Balen.
• Voormalig gemeentehuis in neorenaissancestijl, uit 1906.
• Belangwekkend bouwkundig erfgoed in Rosselaar, Hoolst en Schoor, kapellen en Mariapark in Schoorheide.
• Watermolens Topmolen en Hoolstmolen in de omgeving van Balen.

Musea

• Het Kruiersmuseum, in het voormalig gemeentehuis, is een heemkundemuseum.

Natuur en landschap

Ten zuiden van Balen loopt de Grote Nete en in de vallei daarvan liggen diverse natuurgebieden, waaronder Scheps, De Most, De Vennen, en Griesbroek bij Hulsen. Ten noorden van De Most ligt, op een dekzandrug, het natuur- en recreatiegebied Keiheuvel.

Parallel aan de Grote Nete lopen de door mensen gegraven Grote Hoofdgracht en Kleine Hoofdgracht, bedoeld ter ontwatering van de moerassen.

Ten oosten van Balen loopt het Kanaal naar Beverlo en ten westen van Balen het Kanaal Dessel-Kwaadmechelen.

Trivia

De bijnaam van de Balenaars is: Kruiers. De reden kan zijn dat de patroonheilige van de kerk, de Heilige Andreas, ook patroon van de kruiers is. Het volksverhaal rept ervan dat de bewoners de kerk een aantal malen wilden verplaatsen, en daartoe een kruiwagen geschikt achtten. In 1987 werd een beeldje van de kruier geplaatst.

Kernen in de gemeente Balen

Kern	Inwoneraantal (31/12/2007)
Balen-Dorp	5482
Hulsen	1841
Rosselaar	1689
Schoorheide	2713
Wezel	2113
Rijsbergdijk	1965
Gerheide	1198
Olmen	3631

Evolutie van het inwoneraantal

• Bron:NIS - Opm:1806 t/m 1970=volkstellingen; vanaf 1977= inwoneraantal op 1 januari
• 1977: aanhechting van Olmen

Politiek

Burgemeester

• 1983-2000: Mathieu Bierkens (CVP)
• 2001-: Johan Leysen (CD&V)

2013-2018

Burgemeester is Johan Leysen (CD&V). Hij leidt een coalitie bestaande uit CD&V en sp.a. Samen vormen ze de meerderheid met 16 op 27 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976

Partij	10-10-1976		10-10-1982		9-10-1988		9-10-1994		8-10-2000		8-10-2006		14-10-2012
Stemmen / Zetels	%	25	%	25	%	25	%	25	%	25	%	27	%	27
CVP1/CD&V2	26,321	7	36,241	10	51,091	14	51,761	14	35,661	10	35,80	11	35,002	11
N-VA	-		-		-		-		-		-		26,73	8
VU	7,55	1	-		-		-		-		-		-
PVV1/VLD2/Open Vld3	-		-		22,21	5	20,632	4	22,422	6	17,602	4	11,483	2
SP1/sp.a2	21,071	5	21,471	5	26,711	6	-		-		23,982	7	18,432	5
INZET	-		-		-		27,61	7	23,64	6	-		-
AGALEV1/Groen!2	-		-		-		-		4,731	0	2,902	0	-
Vlaams Blok1/Vlaams Belang2	-		-		-		-		13,551	3	19,722	5	-
CBD	30,95	9	25,91	7	-		-		-		-		-
CDB	14,11	3	12,73	3	-		-		-		-		-
SD	-		3,65	0	-		-		-		-		-
Beter Balen	-		-		-		-		-		-		8,36	1
Totaal stemmen	11965		12905		13670		13913		14285		14230		14744
Opkomst %					96,27		95,18		93,82		94,37		92,52
Blanco en ongeldig %	3,95		6,46		6,12		8,33		6,65		5,1		5,1

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt

Religie en levensbeschouwing

Balen is de hoofdplaats van de federatie Balen, die op haar beurt dan weer deel uitmaakt van het dekenaat Zuiderkempen in het Bisdom Antwerpen.

Mobiliteit

• Station Balen

Geboren in Balen

• Bert Leysen (1920-1959), voormalig programmadirecteur Vlaamse televisie
• Servais Verherstraeten (1960), politicus (CD&V)

Bekende inwoners

• Tom Boonen (1980), wielrenner
• Frédéric Caudron (1968), biljarter
• Eric Geboers (1962), voormalig motorcrosser
• Jos Wijninckx (1931-2009), Vlaams socialist, gewezen senator, Antwerps politicus.

Externe link

• Website van de gemeente

Bronnen, noten en/of referenties

Nabijgelegen kernen

Rosselaar, Gerheide, Schoor, Olmen, Hulsen

Mediabestanden

Zie de categorie Balen van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

51° 10' NB, 5° 10' OL