Ballasttank
Ballasttanks zorgen bij een vrachtschip voor voldoende stabiliteit en beperking van de belastingen op de scheepsromp, wanneer het ongeladen of slechts gedeeltelijk geladen is.
[bewerken] Onderzeeërs
Een onderzeeër of onderzeeboot heeft een aantal ballasttanks voor het onderwater gaan of trimmen onder water.
De hoofdballasttanks zijn grote tanks die bovenwater varend met lucht zijn gevuld. Deze zijn aan de onderkant open en aan de bovenkant afgesloten met een z.g. vent. Door deze vent te openen zal de lucht ontsnappen en de tank zich met water vullen. Hierdoor neemt de soortelijke massa van de boot af en zal deze onderwater gaan. Om weer bovenwater te komen zal de vent worden gesloten en het water met hoge druk lucht uit de hoofdballast tank worden geperst.
Onderwater varend zorgen de trimtanks ervoor dat de boot hetzelfde gewicht heeft als een hoeveelheid van het omringende water ter grootte van het volume van de boot, zodat deze in stilstand niet drijft of zinkt. Daarnaast moet het water over de verschillende trimtanks zo zijn verdeeld dat de boot neutraal in het water ligt, dat wil zeggen niet de neiging heeft om voorover te hellen waardoor de boot tijdens varen daalt, of achterover te hellen, waardoor de boot tijdens varen stijgt.
Het trimmen van een onderzeeboot is een continu proces. Zo zal het volume van de boot op grotere diepte kleiner worden door de waterdruk, wat moet worden gecompenseerd door water naar buiten te pompen. Ook verandert de soortelijke massa van het water steeds door verschillen in temperatuur en zoutgehalte. Om de boot in de zwevende toestand te houden zal water moeten worden ingenomen of worden uitgepompt.
Brandstoftanks van onderzeeërs bevatten diesel, die op zeewater drijft. Verbruikte diesel wordt aangevuld met (zwaarder) zeewater. Tijdens de reis wordt de boot als geheel zwaarder door het verbruiken van diesel, aangezien de soortelijke massa van zeewater groter is dan die van diesel. Ook dit moet met water in de trimtanks worden gecompenseerd.
[bewerken] Milieu
Door het innemen van ballastwater aan het begin van een lange reis en het lozen ervan aan het einde van die reis, zijn waterorganismen onbedoeld verplaatst naar gebieden waar ze het ecosysteem verstoren. Vooral organismen die in brak en zoet water leven worden op die manier over grote afstanden verplaatst door water waarin ze niet zouden kunnen overleven. De ballasttank geeft ze, als een aquarium, een omgeving waarin ze de reis kunnen overleven.
Het Ministerie van Verkeer en Waterstaat schat dat er jaarlijks vier miljard ton ballastwater wordt verplaatst. Om de problemen van ballastwater bij de bron aan te pakken is er een ontwerpwedstrijd voor een ballastloos schip uitgeschreven. De minister heeft op 19 april 2004 deze prijs uitgereikt.
