Barbertje
Barbertje is een meisjesnaam. De naam is vooral bekend uit de parabel die voorafgaat aan de Max Havelaar van Multatuli en een notitie erover in zijn Ideën.
De afleiding van deze naam is niet geheel duidelijk:
- het kan een verkleinvorm zijn van Barbara en
- het kan zijn afgeleid van het Griekse βαρβαροϛ (barbaros) in de betekenis van "vreemdelingetje". [1]
Er is nog een derde mogelijkheid geopperd: de naam "Barbertje" zou ontleend kunnen zijn aan een werk van Goethe: Faust. Bärbelchen is daar de naam van het meisje, dat het mikpunt is geworden van haar omgeving, want zij is ongehuwd zwanger en de "vader" van haar kind heeft haar verlaten. Ook hier is sprake van onterechte verachting door omstanders. Bij Multatuli wordt evenwel niet het meisje bedreigd, maar is haar beschermer degene, die moet vrezen voor zijn leven, op grond van een vals gerucht. [2]
Inhoud |
[bewerken] De parabel
Een man, Lothario, wordt ervan beschuldigd Barbertje te hebben vermoord. De rechter veroordeelt hem ter dood. Lothario verdedigt zich: hij heeft Barbertje altijd goed verzorgd, en hij weet niets van de moord. Dat maakt de zaak alleen maar erger: de rechter beschuldigt hem ook nog van eigenwaan, en ook daar staat de doodstraf op.
Op dat moment komt Barbertje - springlevend - de rechtszaal binnenwandelen. De rechter moet toegeven dat Lothario niet van moord beschuldigd kan worden. Hij is echter nog steeds schuldig aan eigenwaan en wordt daarvoor ter dood veroordeeld.
[bewerken] Verwijzingen in de parabel
In de parabel aan het begin van de Max Havelaar wordt verwezen naar een toneelstuk van Lessing, Nathan der Weise. In dit stuk heeft de Jood Nathan zich ontfermd over een christelijk gedoopt meisje en haar in alle deugd opgevoed, maar zonder enig geloof. De patriach veroordeelde hem: Thut nichts, der Jude wird verbrannt.[1] [3]
De naam Lothario is door Multatuli (E.D. Dekker) ontleend aan Goethes Wilhelm Meisters Lehrjahre
[bewerken] Barbertje moet hangen
Een merkwaardige uitdrukking is 'Barbertje moet hangen', waarmee men aangeeft dat iets sowieso moet gebeuren, ook als de omstandigheden veranderen. In de parabel is het echter Lothario die moet hangen.
[bewerken] Kastrekje
Een barbertje is ook een rekje dat aan een plank in een keukenkastje kan worden gehangen om de opslagruimte voor kleine dingen te vergroten. De naam is vermoedelijk omstreeks 1966 door een fabrikant bedacht omdat dit rekje, evenals de Barbertje in de uitdrukking, moet hangen.
Bronnen, noten en/of referenties:
- ↑ a b A.L. Sötemann (1966). De structuur van de Max Havelaar". deel I, p. 26
- ↑ A.Kets-Vree, Max Havelaar, deel 2, voorwerk, p.4
- ↑ A.Kets-Vree, Tekst-kritische uitgave Max Havelaar, deel 2, voorwerk, p.5
 |
Bronnen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Max Havelaar of de Koffiveilingen der Nederlandsche Handelsmaatschappy op Wikisource |
