Bataafs-Brabant
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
|
||||
| Kaart | ||||
|
|
||||
| Algemene gegevens | ||||
| Hoofdstad | 's-Hertogenbosch | |||
| Talen | Nederlands, Frans (officieel) | |||
| Religie(s) | Rooms-Katholicisme | |||
| Regering | ||||
| Regeringsvorm | Departement | |||
Bataafs-Brabant (later Departement Brabant) is de naam van een gewest in de Bataafse Republiek en van een departement in het Bataafs Gemenebest en het Koninkrijk Holland, alle satellietstaten van Frankrijk in de Franse tijd.
De naam Brabant is een afgeleide van Braecbant. Dit is een samenvoeging van braec, wat broek of drassig land betkent. Bant betekent streek.[1]
Inhoud |
[bewerk] Deel van de Bataafse Republiek
Bataafs-Brabant was de opvolger van Staats-Brabant. De positie van de generaliteitslanden was in het begin van de Franse tijd weer actueel geworden. Staats-Brabant had net als Staats-Limburg, Staats-Opper-Gelre en Staats-Vlaanderen geen regionale autonomie gekend. Zij werden als generaliteitslanden rechtstreeks bestuurd door de Staten-Generaal van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en hadden daarmee ook geen zeggenschap in het bestuur van de republiek. De generaliteitslanden werden op 8 januari 1795 door de Eerste Franse Republiek ingelijfd, maar voor Bataafs-Brabant werd dat al op 16 mei 1795 ongedaan gemaakt.
De politieke elite in Bataafs-Brabant kwam vervolgens in actie om er voor te zorgen dat Bataafs-Brabant niet net zoals Staats-Brabant opnieuw een onderworpen gewest zou worden. Op 1 maart 1796 trad Bataafs-Brabant als gelijkwaardig gewest met autonome status toe tot de Bataafse Republiek, de opvolger van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Deelname aan het landsbestuur liet nog op zich wachten, eerst moest nog het aandeel van Bataafs-Brabant in de staatsschuld worden vastgesteld.
[bewerk] Herindeling
 Zie ook Departement van de Dommel en Departement van de Schelde en Maas |
De Bataafse Republiek kende kort na het uitroepen hiervan een roerige geschiedenis. Dit had ook gevolgen voor het gewest Bataafs-Brabant. In 1798 brak een nieuwe grondwet met de oude gewestelijke indeling en stelde departementen in. Het departement Bataafs-Brabant werd gesplitst in twee departementen: het departement van de Dommel, dat zich uitstrekte tot aan Nijmegen, en het departement van de Schelde en Maas, waarin de Baronie van Breda en het Markgraafschap Antwerpen met Zeeland werden verenigd. De hoofdsteden van deze departementen waren respectievelijk 's-Hertogenbosch en Middelburg.
[bewerk] Deel van het Bataafs Gemenebest
In het Bataafs Gemenebest werd in 1801 deze indeling ongedaan gemaakt; het voormalige gewest Bataafs-Brabant verscheen nu als departement weer op de kaart. In 1802 werden hieraan nog enige kleine heerlijkheden en graafschappen toegevoegd: de heerlijkheden Boxmeer, Gemert en Ravenstein en de graafschappen Megen en Bokhoven.
[bewerk] Deel van het Koninkrijk Holland
Het Koninkrijk Holland bracht in 1806 geen verandering in de indeling. Wel verschoof de grens van Brabant in deze periode nog wel eens. De gebieden ten noorden van Bataafs-Brabant die tot het gewest Holland behoorden, maar zich wel op het vasteland van Brabant bevonden, werden nu ook daadwerkelijk een deel van Brabant. Een goed voorbeeld hiervan is het Land van Heusden en Altena. In dit gebied is men nog steeds voornamelijk protestants, in tegenstelling tot de rest van de provincie. In 1807 werd Lommel geruild met Luyksgestel.
[bewerk] Deel van Frankrijk
| Zie ook Twee Neten en Monden van de Rijn |
Op 16 maart 1810 werden de departementen Bataafs-Brabant, Zeeland en delen van de departementen Maasland en Gelderland ingelijfd bij het Eerste Franse Keizerrijk. Op 9 juli van dat jaar werd ook de rest van het Koninkrijk Holland geannexeerd. Opnieuw werd Bataafs-Brabant opgesplitst in twee delen, een oostelijk deel en een westelijk deel. Nu werd het westelijk deel, dat samengevoegd werd met de latere provincie Antwerpen, hernoemd tot Twee Neten, met als hoofdstad Antwerpen. Het oostelijk deel werd vergroot met het gebied van Gelderland ten zuiden van de Waal, en hernoemd tot departement Monden van de Rijn, met 's-Hertogenbosch als hoofdstad. Aan het einde van de Franse bezetting werd de opsplitsing weer ongedaan gemaakt.
[bewerk] Noord-Brabant
Bij het ontstaan van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden werd Bataafs-Brabant een provincie van het Verenigd Koninkrijk. De naam veranderde in Noord-Brabant, omdat ook Zuid-Brabant (het voormalige departement Dijle) een provincie werd.
[bewerk] Voetnoten
- ^ Ons Baarle, een bijzonder dorp. Bouwstenen voor de geschiedenis van Baarle. Henricus Joosen. 1946
[bewerk] Bron
[bewerk] Literatuur
- J.G.M. Sanders (eindred.): "Noord-Brabant in de Bataafs-Franse Tijd, 1794-1814", uitg. Verloren, Hilversum (2002), ISBN 9065506284
| Gewesten van de Bataafse Republiek (1795-1798) |  |
|---|---|
|
Bataafs-Brabant (vanaf 1796) · Friesland · Gelderland · Groningen · Holland · Overijssel · Utrecht · Zeeland |
| Departementen van de Bataafse Republiek (1798-1801) | |
|---|---|
|
Amstel · Delf · Dommel · Eems · Oude IJssel · Rijn · Schelde en Maas · Texel |
| Departementen van het Bataafs Gemenebest (1801-1806) | |
|---|---|
|
Bataafs-Brabant · Friesland · Gelderland · Groningen · Holland · Overijssel · Utrecht · Zeeland |
| Departementen van het Koninkrijk Holland (1806-1810) |  |
|---|---|
|
Brabant · Drenthe · Gelderland · Groningen · Holland (1807 Amstelland · Maasland) · Friesland · Oost-Friesland (1807) · Overijssel · Utrecht · Zeeland |
| Franse departementen in de Zuidelijke Nederlanden (1795-1814) |  |
|---|---|
|
Deux-Nèthes · Dyle · Escaut · Forêts · Jemappes · Lys · Meuse-Inférieure · Ourte · Rour (1798) · Sambre-et-Meuse |
| Franse departementen in de Noordelijke Nederlanden (1810-1814) | |
|---|---|
|
Bouches-de-l'Escaut · Bouches-de-la-Meuse · Bouches-du-Rhin · Bouches-de-l'Yssel · Ems-Occidental · Ems-Oriental · Frise · Yssel-Supérieur · Zuyderzée |
