Bavaria Brouwerij

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Bavaria (bier))
Ga naar: navigatie, zoeken
Bavaria
De brouwerij van Bavaria te Lieshout,gezien vanaf het Wilhelminakanaal
De brouwerij van Bavaria te Lieshout,
gezien vanaf het Wilhelminakanaal
Oprichting voor 1680
Eigenaar familie Swinkels
Sleutelfiguren Jan Renier Swinkels, voorzitter directie [1]
Drs. R.M.M Boelen RA, voorzitter RvC [1]
Hoofdkantoor Lieshout
Producten bier, alcoholvrij bier, frisdrank, graanextract voor siroop, mout
Omzet Gestegen € 508 miljoen (2013) [1]
Winst Gedaald € 15,5 miljoen (2013) [1]
Website Bavaria
Portaal  Portaalicoon   Economie
Ontvangstruimte en café van Bavaria aan de Heuvel te Lieshout

Bavaria NV is een Nederlands familiebedrijf dat actief is in de bier- en drankensector. Het bedrijf heeft een omzet van circa 500 miljoen Euro per jaar. Het hoofdkantoor is gevestigd in Lieshout en er zijn nevenvestigingen in Frankrijk, Italië, Spanje en het Verenigd Koninkrijk. Bavaria is de tweede grootste brouwerij van Nederland en een van de grootste producenten van mout in Europa. Het bedrijf behaalt ongeveer 65 procent van de omzet uit export naar ruim 120 landen.

Producten[bewerken]

Bavaria produceert en verkoopt vier productsoorten: bier, mout, frisdrank en graanextract.

Bier

De onderneming brouwt naast alcoholhoudend bier ook alcoholvrij bier met 0,0% alcohol. Bavaria exploiteert brouwerijen in Lieshout en in Berkel-Enschot. De onderneming heeft een meerderheidsaandeel in enkele buitenlandse brouwerijen, onder andere Zuid Afrika en Ethiopië. In Rusland wordt Bavaria bier gebrouwen onder licentie. Het jaarlijkse volume is in totaal omstreeks zes miljoen hectoliter bier, goed voor ongeveer driekwart van de omzet.[1]

Mout

Holland Malt B.V., eigendom van Bavaria, heeft mouterijen in Lieshout en in de Eemshaven. De totale productiecapaciteit is 245.000 ton mout per jaar. De brouwgerst koopt Holland Malt in bij boeren in Frankrijk, Duitsland, de VS en Nederland. Een derde van de productie is bestemd voor eigen gebruik door Bavaria, een derde wordt geëxporteerd binnen Europa en een derde gaat naar landen buiten Europa, met name naar Latijns Amerika, Zuid-Amerika en Japan. De verkoop van mout aan derden draagt voor ruim vijftien procent bij aan de omzet van Bavaria.[1]

Frisdrank

Bavaria produceert in Lieshout jaarlijks circa 500.000 hectoliter frisdrank, waarvan ongeveer 95 procent onder private label. De frisdrankactiviteiten beslaan een kleine tien procent van de omzet.[1]

Graanextract

CereX B.V., een dochteronderneming van Bavaria, houdt zich bezig met de productie en verkoop van cereal extracts, natuurlijke extracten van granen. Deze extracten worden geleverd aan de food- en de beverage-industrie. Productie vindt plaats in Lieshout. Bavaria maakt gegevens over deze activiteit niet separaat bekend, deze zijn verwerkt in de informatie over frisdranken.[1]

Geschiedenis[bewerken]

Ontstaan[bewerken]

De inmiddels afgebroken boerderij aan de Kerkdijk, de oorsprong van Bavaria, met rechts de mouterij.
De Kerkdijk bestaat niet meer, de ondergrond ervan maakt nu deel uit van het bedrijventerrein van Bavaria.

De oudst bekende documenten omtrent deze brouwerij dateren uit 1680. De brouwerij hoorde bij een boerderij die gelegen was aan de Kerkdijk, eigenaar was Dirk Vereijken. Lieshout telde op dat moment drie inwoners die kleinschalig het brouwersambacht uitoefenden en in hun boerderij een herberg dreven. De brouwerij aan de Kerkdijk had de grootste brouwketel van het dorp. De oudst bekende peiling is die van 20 augustus 1691. De ketel mat toen volgens de maat van 's-Hertogenbosch twaalff ende een halff tonne nat. De Bossche maat "1 ton natte waar" uit die tijd komt ongeveer overeen met 160 liter. De ketel aan de Kerkdijk had dus een inhoud van ongeveer 2000 liter of, in de hedendaagse maat voor grote hoeveelheden bier, 20 hectoliter.

Na het overlijden van Dirk Vereijken (1684) en zijn vrouw Jenneken Maes (1690) zette hun schoonzoon Hendrik van Moorsel de brouwerij voort. Hendrik van Moorsel, een brouwerszoon uit Lierop, was in 1679 getrouwd met Josina Vereijken. Hij overleed in 1715, zijn vrouw Josina in 1719. Bij de boedelscheiding in 1720 werd de brouwerij bij loting toegedeeld aan hun dochter Helena.

Helena van Moorsel trouwde in 1730 met herbergier Laurens Moorrees. Laurens Moorrees, die ten onrechte lange tijd is beschouwd als oprichter van de brouwerij aan de Kerkdijk, overleed vier jaar na het huwelijk. Hun dochter Brigitta Moorrees trouwde in 1764 met Ambrosius Swinkels. Helena van Moorsel bleef de brouwerij leiden tot haar dood in 1773. Daarna nam Ambrosius Swinkels de leiding over van de brouwerij aan de Kerkdijk, op dat moment de enig overgebleven brouwerij in Lieshout.[2]

Familietraditie[bewerken]

Vanaf 1773 is de brouwerij onafgebroken in het bezit gebleven van de familie Swinkels. Vanaf voorjaar 2014 bestaat de directie van Bavaria geheel uit leden van de zevende generatie. Inclusief de bekende voorouders is het bedrijf reeds tien generaties familiebezit en daarmee een van de oudste Nederlandse familiebedrijven.

Gedurende eeuwen produceerde het bedrijf alleen voor lokaal gebruik, het bier had een korte bewaartijd en er waren nauwelijks transportmogelijkheden. Toen in de loop van de tijd dranken als koffie en thee beschikbaar kwamen daalde het biergebruik. Vele kleinschalige brouwerijen werden gesloten, maar de brouwerij aan de Kerkdijk bleef met wisselend succes in gebruik. In 1904 had de 'Kerkdijk' drie man personeel, het was een van de kleinere ondernemingen in Lieshout.[3]

De grondstoffenschaarste tijdens de Eerste Wereldoorlog zorgde voor een verdere concentratie van brouwerijen. Met de openstelling van het Wilhelminakanaal in 1923 verkreeg de brouwerij extra aan- en afvoerwegen en daarmee nieuwe groeimogelijkheden. In 1925 richtten de drie gebroeders Frans, Piet en Jan van de vierde generatie Swinkels de firma Gebroeders Swinkels op. Het brouwhuis verhuisde van de oude locatie aan de Kerkdijk naar een nieuw gebouwde brouwerij, die de naam Bavaria aannam. Deze naam is een verwijzing naar het 'Beiersch bier', zoals ondergistend of pilsener bier toen vaak werd genoemd. De specialisering in pilsener bleek een groot voordeel voor Bavaria te zijn toen in 1926 het Bierbesluit van kracht werd. In dit besluit werd voor het eerst wettelijk vastgelegd aan welke receptuureisen bier in Nederland diende te voldoen.

Geleidelijk aan vergrootte het bedrijf zijn afzetgebied, eerst binnen Noord-Brabant, later ook buiten deze provincie, waarbij men afspraken maakte met kasteleins. Sinds 1940 beschikt Bavaria over een eigen mouterij, die ook aan andere brouwers levert. De brouwerij groeide snel, maar de omzet stortte in gedurende en vlak na de Tweede Wereldoorlog. Daarna trad weer herstel in. Vanaf 1955 verkoopt Bavaria ook frisdrank onder de naam 3ES, een verwijzing naar de drie gebroeders Swinkels die op dat moment de directie vormden. In de jaren zeventig begon Bavaria alcoholvrij bier te produceren, dat vooral in islamitische landen zeer veel wordt verkocht. Vanaf de jaren negentig eeuw steeg de productiecapaciteit zeer snel. Bavaria heeft nu ook fabrieken in Zuid-Afrika en in Rusland. In het laatste land heeft Bavaria een groot marktaandeel verkregen.

Overnames[bewerken]

In 1987 nam Bavaria de Exportmouterij Nederland te Wageningen over. [4] In 2003 richtte de Lieshoutse brouwerij samen met Agrifirm de firma Holland Malt op. De partners investeerden in totaal 55 miljoen euro in een nieuwe moutfabriek met bijbehorende graansilo's in de Eemshaven. Medio 2006 werd de fabriek officieel in gebruik genomen en verhuisde Exportmouterij Nederland daarheen. De fabriek heeft een capaciteit van 165.000 ton wat overeenkomt met een jaaromzet van ongeveer 100 miljoen euro.[5] [6] In november 2014 heeft Agrifirm zijn belang van 43 procent in Holland Malt verkocht aan Bavaria. De bierbrouwer had al de overige 57 procent van de mouterij in handen en is dus volledig eigenaar van het bedrijf.[7]

Een andere overname was die in 1996 van de Oirschotse Brouwerij De Kroon, opgericht in 1627. De nieuwe eigenaar bracht de productie van speciaal- en seizoenbieren over van Lieshout naar de beter geschikte kleinere brouwketels van De Kroon. In 2000 sloot Bavaria de brouwerij in Oirschot in het kader van verdere concentratie van biersoorten die in kleinere hoeveelheden gebrouwen worden.[8]

Detail van de toegangspoort van Bierbrouwerij De Koningshoeven BV

In 1999 sloot Bavaria een samenwerkingsovereenkomst met bierbrouwerij de Schaapskooi van Abdij Koningshoeven te Berkel-Enschot. Bavaria nam de dagelijkse activiteiten over van de brouwerij van het trappistenbier La Trappe. Het merk La Trappe en de gebouwen van de brouwerij werden buiten de overeenkomst gehouden en zijn nog steeds eigendom van de abdij. Aanvankelijk verbood de Internationale Vereniging Trappist het voeren van het logo "authentic Trappist product". In 2005 werd dit verbod opgeheven, nadat de samenwerkingsovereenkomst was herzien. De zeggenschap van de abdijgemeenschap werd duidelijker gemarkeerd en de herkomst van de La Trappe-bieren werd beter gewaarborgd dan voorheen.[9] De brouwerij uit Berkel-Enschot opereert officieel onder de naam Bierbrouwerij De Koningshoeven BV. In 2000 concentreerde Bavaria de productie van alle speciaal- en seizoenbieren in Berkel-Enschot.[10]

In 1999 nam Bavaria frisdrankenproducent Herschi te Hoensbroek over van Hero.[11] Dit merk werd, tezamen met de productiefaciliteiten, in 2008 verkocht aan Refresco.

Procedures over de merknaam Bavaria[bewerken]

Vanaf 2001 streeft de Beierse Brouwersbond naar een verbod op het gebruik van de merknaam Bavaria door de Lieshoutse brouwer. In de Europese Unie beroept de bond zich daarbij op de verordening "beschermde geografische aanduiding", afgekort BGA. Overeenkomstig deze verordening zou de naam Bavaria voorbehouden zijn aan producenten uit de Duitse deelstaat Beieren, die in het Engels en in het Latijn "Bavaria" heet. Volgens de brouwerij is een verbod in strijd met de regelgeving: de BGA "Bayerisches Bier" is door de EU vastgelegd in 2001, toen de merknaam Bavaria reeds in de lidstaten was ingeschreven.

Het Europees Hof van Justitie deed op 2 juli 2009 in deze kwestie uitspraak. De Beierse brouwers werden in het gelijk gesteld wat betreft hun eis dat Beiers Bier een BGA product is dat niet in andere gebieden geproduceerd mag worden. Het hof stelde echter ook dat wanneer een bedrijf zijn merknaam tijdig en te goeder trouw wettelijk heeft vastgelegd, dit niet zou moeten betekenen dat het bedrijf zijn merknaam moet opgeven. Volgens het hof is het aan de nationale rechters om de registratie in hun land te toetsen.[12]

De Bayerischer Brauerbund heeft aansluitend in verscheidene landen rechtszaken aangespannen tegen Bavaria. In bijna alle gevallen hebben rechters geoordeeld dat Bavaria de merknaam in hun land mag gebruiken. Alleen in Duitsland werd het gebruik van de naam verboden. Bavaria verloor verschillende beroepszaken bij gerechtelijke instanties in deelstaten en uiteindelijk in november 2013 ook bij het Duitse federale gerechtshof in Karlruhe. Daarop heeft Bavaria de zaak voorgelegd aan het grondwettelijk hof van Duitsland.[13]

Wat landen buiten de EU betreft, ook in Australië heeft de rechter het verzoek van de Beierse Brouwersbond afgewezen.[14]

Veroordeling wegens kartelvorming[bewerken]

Op 18 april 2007 legde de Europese Commissie een boete van bijna 23 miljoen Euro op aan Bavaria vanwege verboden prijsafspraken met drie andere brouwers. Bij inspecties had de Commissie aantekeningen gevonden van geheime besprekingen waarin de bierverkopen aan supermarkten, hotels, restaurants en cafés werden verdeeld. De afspraken, die op het hoogste niveau van de organisaties werden gemaakt, omvatten ook de goedkope private labels en kortingen aan kasteleins. Euro Commissaris voor Mededinging Neelie Kroes noemde het samenspannen van brouwers om de Nederlandse markt onder elkaar te verdelen en de prijzen op te drijven een duidelijke schending van de regels. Volgens de commissaris probeerden de vier hun sporen te verbergen door codenamen te gebruiken, waaruit blijkt dat de bierbrouwers wisten dat hun afspraken illegaal waren.[15]

De andere betrokken brouwerijen waren Heineken (219 miljoen boete), Grolsch (32 miljoen boete) en InBev. Deze laatste firma ontliep een boete door informatie te verstrekken over het kartel en over andere brouwers in de EU markt die "doorslaggevend" was in het onderzoek. De vier brouwers hadden vrijwel de gehele Nederlandse biermarkt in handen, met een aandeel van ongeveer 50 procent voor Heineken en 15 procent voor elk van de andere drie.[15]

Huisstijl[bewerken]

Bavaria introduceerde de huidige huisstijl op 12 oktober 2009. Zowel de etiketten als de kratjes werden gerestyled, met een prominente rol voor de kleur blauw. Tegelijkertijd lanceerde Bavaria een nieuw logo, geïnspireerd op het verleden van het familiebedrijf. De driehoekige vorm verwijst naar de drie broers Swinkels van de vierde generatie, het kompas met de 'S' van Swinkels wijst naar de oorsprong: het Zuiden. De driehoek, het kompas en de vroeger overheersende kleur blauw zijn de hoekstenen van de huisstijl die op één dag geïntroduceerd is, in alle uitingen, in alle (destijds) 117 landen.

Merken[bewerken]

Bavaria Premium Pilsener in export uitvoering
8.6 Original
Witte Trappist van La Trappe

De firma Bavaria gebruikt meerdere merknamen.

  • Bavaria: onder deze merknaam verkoopt Bavaria de meeste van zijn bieren. De portfolio omvat acht varianten alcoholhoudend bier (waarvan Bavaria Premium Pilsener internationaal de bekendste is), vijf soorten alcoholvrij bier en zeven smaken maltbier.
  • Swinckels' : het merk is in 2007 gelanceerd als tweede "premium" merk voor speciaal bier.
  • 8.6: onder deze naam levert Bavaria een speciaalbier, in zes uitvoeringen die in sterkte oplopen van 6,5% tot 10,5%.
  • Hollandia: de brand name die Bavaria hanteert voor een groot deel van de export.
  • 3ES: de merknaam voor frisdrank. Dit merk kent drie smaken.
  • B52: deze naam is speciaal gecreëerd voor een energiedrank.
  • Holland Malt: de merknaam die Bavaria gebruikt bij de verkoop van mout.
  • Cerex: de merknaam voor Bavaria's graanextracten.

Bavaria levert ook private label bieren, onder andere:

Daarnaast behartigt Bavaria de commerciële activiteiten voor het trappistenbier van brouwerij De Koningshoeven onder de merknaam:

Marketing[bewerken]

TV-commercials[bewerken]

Bavaria kent een rijke historie aan televisiereclames waarin werd geadverteerd met bekendheden als Lee Van Cleef, Marco van Basten, Maradona, Arie Haan, Guus Meeuwis, Joan Collins, Don Johnson, Mickey Rourke, Hugh Hefner en Charlie Sheen.

De commercial uit 2014 met overleden idolen als Marilyn Monroe, Elvis Presley, Kurt Cobain, John Lennon, Bruce Lee en Tupac Shakur leidde in de Verenigde Staten tot verontwaardiging, met name in de pers. De reacties op YouTube waren overwegend positief.

Sportsponsoring[bewerken]

Profronde Stiphout[bewerken]

Van 2002 tot en met 2014 was Bavaria de (naam)sponsor van de Profronde van Stiphout. Dit wielercriterium dat twee dagen na de Tour de France plaatsvond wist altijd de vedettes uit de Tour de France aan de start te krijgen. De laatste jaren reed ook steeds de Tourwinnaar mee. Mede vanwege het wegvallen van diverse belangrijke sponsoren en de alsmaar toenemende kosten, heeft de Stichting Stiphout Wielerevenementen in november 2014 het besluit genomen geen profronde meer te organiseren.

City Racing Rotterdam[bewerken]

Bavaria was van 2006 tot en met 2012 hoofdsponsor van het evenement Bavaria City Racing, een Formule 1-demonstratie en parade van internationale raceauto's en coureurs uit de hoogste raceklasses. Het race-evenement vindt nog steeds ieder jaar plaats, maar met een andere sponsor en een andere naam.

Voetbalclubs[bewerken]

Bavaria sponsort diverse voetbalclubs, in binnen- en buitenland. De bierbrouwer heeft overeenkomsten met PSV, sc Heerenveen, NAC Breda, Roda JC, SBV Vitesse en Helmond Sport. In het buitenland worden clubs als AC Milan, Sampdoria en Genua gesponsord.

Ambush marketing[bewerken]

WK 2006: Leeuwenhose[bewerken]

Tijdens het WK Voetbal 2006 in Duitsland introduceerde Bavaria de Leeuwenhose als oranje-item. De Leeuwenhose, een broekpak dat een combinatie is van een leeuwenpak en een Duitse lederhose, werd een doorslaand succes. Dit oranje-item leidde ook tot veel ophef rondom het WK. De KNVB weerde de voorwerpen uit het stadion omdat Heineken sponsor is van de voetbalbond.

WK 2010: DutchDress[bewerken]

Voor het WK Voetbal 2010 bracht Bavaria een oranje jurkje in omloop, de DutchDress. Tijdens de wedstrijd Nederland-Denemarken werden 36 vrouwen met een Bavariajurk op last van de FIFA uit het Oranje-supportersvak verwijderd. Volgens de Wereldvoetbalbond maakten de Bavariababes zich schuldig aan ambush marketing door in korte jurkjes sluikreclame te maken voor Bavaria, dat geen commerciële partner is van de FIFA.[16] Bavaria heeft met de rel veel media-aandacht gekregen, precies het effect dat met ambush marketing in de regel wordt beoogd.[17] De twee Nederlandse vrouwen van het bureau dat de actie opzette in opdracht van Bavaria, werden vastgehouden in afwachting van een rechtszaak. De andere ingehuurde modellen gingen na een aantal uren weer vrijuit. Uiteindelijk heeft Bavaria een schikking getroffen met de FIFA vlak voor aanvang van het proces.[18]
De DutchDress is een museumstuk, het Amsterdam Museum heeft de oranje jurk in zijn collectie opgenomen. Bavaria is geen sponsor van het museum, waar Heineken wordt geschonken.[19]

Festivals[bewerken]

Bavaria Open Air[bewerken]

In augustus 2009 vond de eerste editie van Bavaria Open Air plaats, op eigen terrein nabij de brouwerij in Lieshout. Het tweedaagse popfestival had optredens van onder anderen Rowwen Hèze, Guus Meeuwis, BLØF en Novastar. In 2010 is Bavaria Open Air voor de 2e keer gehouden. Het festival telde dat jaar ongeveer 22.000 bezoekers en er waren optredens van onder anderen VanVelzen, The Baseballs, Guus Meeuwis, Jurk!, K's Choice en Clouseau. In 2011 werd het festival voor de laatste keer gehouden. Ondanks het matige weer waren er ruim 20.000 bezoekers. Er waren optredens van onder anderen Caro Emerald, Guus Meeuwis, Di-rect, BZB, Within Temptation en UB40.

Zo. Festival[bewerken]

Op 22 september 2012 organiseerde Bavaria voor de eerste keer het Zo. Festival, op het terrein waar in voorgaande jaren het Bavaria Open Air was gehouden. De eerste versie van het festival dat bedoeld is als een mix van bierbeleving, muziek en andere acts werd door ruim 3000 mensen bezocht. Het tweede Zo. Festival vond plaats op 21 september 2013, het trok 5000 bezoekers. De derde editie, die gehouden werd op 20 september 2014, telde 6500 festivalgangers.

Bestuursleden[bewerken]

Directie[bewerken]

  • Ing. J.R.A.S.E. (Jan Renier) Swinkels, (1963), voorzitter, lid sinds 2004
  • P.J.F. (Pieter) Swinkels, (1969), lid sinds 2003
  • Ir. C.A.S. (Stijn) Swinkels, (1970), lid sinds 2003
  • Drs. F.A.M. (Frank) Swinkels, (1971), lid sinds 2002
  • Drs. P.J.J.M. (Peer) Swinkels, (1975), lid sinds 2003

Raad van Commissarissen[bewerken]

  • Drs. R.M.M Boelen RA, voorzitter
  • Ing. P.P.M.M. Swinkels
  • Mr. H.J.A.M. van Iersel
  • F.S.E.M. van de Zande
  • J.W. Sieburg

Resultaten[bewerken]

In de onderstaande figuur staan de financiële resultaten en enkele andere kengetallen van Bavaria vanaf 2009.

alle geldbedragen luiden in miljoenen
Jaar Omzet Bedrijfsresutaat Nettoresultaat Biervolume Brouwerij Lieshout Werknemers in Lieshout
2009 [20] € 475 € 45,2 € 31,6 6,5 miljoen hectoliter nb
2010 [20] Gedaald € 434 Stabiel € 45,2 Gedaald € 30,4 Gedaald 6,3 miljoen hl 704
2011 [20] Gestegen € 449 Gedaald € 29,5 Gedaald € 25,1 Gedaald 5,7 miljoen hl Gestegen708
2012 [1] Gestegen € 501 Gestegen € 29,9 Gedaald € 21,7 Gestegen 5,8 miljoen hl Gestegen714
2013 [1] Gestegen € 508 Gedaald € 23,7 Gedaald € 15,5 Stabiel 5,8 miljoen hl Stabiel 714

Trivia[bewerken]

  • Op 10 mei 1989 bracht Prins Claus een bezoek aan Lieshout. Als beschermheer van de Vereniging de Hollandsche Molen verrichtte hij de onthulling van het nationale monument De Mulder, bij molen De Leest. Alle prominenten van het dorp waren uitgenodigd en de gemeente had voor de twee weken voorafgaand aan het bezoek een uitrijverbod voor mest ingesteld. Onder de aanwezigen was ook de 83-jarige Jan Swinkels. De prins richtte zich onverhoeds tot de brouwer en zei, doelend op de hoge mouterijtorens die de skyline van Lieshout domineren: "Maar meneer Swinkels, wat hebt u toch een lelijke fabriek". Waarop Swinkels antwoordde: "Dat kan wel zijn, maar er wonen een hoop mensen in Lieshout die er graag werken".[21]
  • De zesde generatie Swinkels telde vele leden die in het management van Bavaria werkzaam waren. Vijf van hen vormden de directie. Strategische beslissingen werden echter alleen genomen na overleg met de overige heren Swinkels. Dat het er in totaal zeventien waren was voor de pers aanleiding de leiding van Bavaria aan te duiden als De heren zeventien.[22]
  • Tijdens een theevisite op 21 september 1999 van vier leden van de zevende generatie bij Freddy Heineken werd gesproken over de oorsprong en betekenis van merknamen. Heineken vond dat bier het best een familienaam kon hebben. Die moest dan wel bekken, zoals bijvoorbeeld de zijne. Over de naam van zijn gasten zei hij: "Swinkels swingt en klinkt in alle talen goed".[23]

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b c d e f g h i j Bavaria MVO verslag 2013 Geraadpleegd op 30 december 2014
  2. Antoon Swinkels & Peter Zwaal (2008): Bavaria, Biografie van een brouwerij en een familie uit Lieshout, Bavaria, Lieshout, blz. 14-35, ISBN 978-90-73110-03-8.
  3. Jos Bekx (2013): Wilhelminakanaal, feiten en herinneringen, eigen uitgave, Lieshout, blz. 20, ISBN 978-90-9027557-4
  4. Antoon Swinkels & Peter Zwaal (2008): ibid., blz. 496
  5. Antoon Swinkels & Peter Zwaal (2008): ibid., blz. 499-502
  6. Opening moutfabriek Holland Malt. AD, 26 juni 2006 Geraadpleegd op 20 januari 2015
  7. Agrifirm verkoopt belang aan Bavaria. Boerderij, 28 november 2014 Geraadpleegd op 20 januari 2015
  8. Antoon Swinkels & Peter Zwaal (2008): ibid., blz. 429 en 443
  9. Antoon Swinkels & Peter Zwaal (2008): ibid., blz. 437-444
  10. Antoon Swinkels & Peter Zwaal (2008): ibid., blz. 443
  11. Antoon Swinkels & Peter Zwaal (2008): ibid., blz. 481
  12. Bierbrouwer Bavaria mag naam gebruiken. NRC Handelsblad, 2 juli 2009 Geraadpleegd op 20 januari 2015
  13. Bavaria naar Duits Hof. Omroep Brabant, 21 november 2013 Geraadpleegd op 20 januari 2015
  14. Bavaria mag merknaam houden. Volkskrant,18 juni 2009 Geraadpleegd op 20 januari 2015
  15. a b Record boete voor kartel bierbrouwers. NRC Handelsblad, 18 april 2007 Geraadpleegd op 18 januari 2015
  16. Bierbabes in shock door jurkjesaffaire AD, 18 juni 2010
  17. Bavaria-rel kan slecht voor WK-bid zijn AD, 17 juni 2010
  18. Zaak tegen Bavaria-babes geschikt Trouw, 22 juni 2010
  19. Bavariajurkje komt in museum Parool, 15 juli 2010
  20. a b c Bavaria MVO verslag 2011 Geraadpleegd op 30 december 2014
  21. Antoon Swinkels & Peter Zwaal (2008): ibid., blz. 532
  22. Antoon Swinkels & Peter Zwaal (2008): ibid., blz. 448
  23. Antoon Swinkels & Peter Zwaal (2008): ibid., blz. 449