Beierse Landdag

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Het Landdaggebouw "Maximilianeum" op een 19de eeuwse ansichtkaart

De Beierse Landdag (Duits: Bayerischer Landtag) is het parlement (Landdag) van de Vrijstaat Beieren. Tot 1999 kende Beieren een tweekamerstelsel en was de Beierse Landdag het lagerhuis en de Beierse Senaat (Bayerischer Senat) het hogerhuis.

Geschiedenis[bewerken]

Beieren kent sinds 1819 een parlement. Het parlement tijdens het Koninkrijk Beieren droeg de naam Standenvergadering (Ständeversammlung) bestaande uit een hogerhuis, de Rijksraad (Reichsrat), en de Kamer van Afgevaardigden (Kammer der Abgeordneten). In de Rijksraad hadden koninklijke prinsen, hogere Kerkelijke ambtsdragers, oudministers en rijksvrijen zitting. De Kamer van Afgevaardigden werd gekozen door stemgerechtigden (adel, gegoede burgerij, clerus; later werd het kiesrecht uitgebreid). Veel invloed bezat het parlement niet, omdat minister-president en ministers door de koning werden aangewezen en aan hem verantwoording schuldig waren. Het parlement bezat geen recht van initiatief.

Na de Novemberrevolutie van 1918, waarna de Vrijstaat Beieren werd gesticht, werd een Provisorische Nationale Raad in het leven geroepen. Deze moest in afwachting van de stichting van een nieuwe volksvertegenwoordiging, de parlementaire taken waarnemen. In 1919 zette een linkse revolutionaire beweging in München een arbeiders en soldatenraad op om Beieren te regeren (Radenrepubliek). De macht van de radenregering bleef echter beperkt tot München en directe omgeving en de legitieme Beierse sociaaldemocratische regering (uitgeweken naar Bamberg) onder Johannes Hoffmann wist met behulp van de rijksregering in Berlijn en de rechtse vrijkorpsen de Radenrepubliek ten val te brengen. Na de val van de Radenrepubliek werd de Provisorische Nationale Raad vervangen door de Beierse Landdag (Bayerischer Landtag) die tussen 1919 en 1933 werd gedomineerd door de conservatieve en separatistische Beierse Volkspartij (Bayerische Volkspartei, BVP). De Landdagverkiezingen van 1933 werd de NSDAP (nazipartij) de grootste partij en op 30 januari 1934 werd de Landdag ontbonden.

Luchtfoto van het Maximilianeum

Na de Tweede Wereldoorlog kwam in 1946 een Beierse Grondwetgevende Landsvergadering (Bayerische Verfassunggebende Landesversammlung) bijeen om een nieuwe grondwet op te stellen. Later dat jaar kwam een nieuwe Beierse volksvertegenwoordiging tot stand, met een lagerhuis, de Beierse Landdag, en een hogerhuis, de Beierse Senaat. Een grondwetsherziening in 1999 schaftte de Senaat af waarna Beieren een eenkamerstelsel kreeg met de Landdag als enige kamer.

Sinds 1946 wordt de Landdag gedomineerd door de christendemocratische Christelijk-Sociale Unie (Christlich-Soziale Union, CSU).

Verkiezingen[bewerken]

Er worden in de regel om de vijf jaar Landdagverkiezingen gehouden op basis van het stelsel van evenredige vertegenwoordiging. Stemrecht is er voor alle volwassen mannen en vrouwen. Volgens de grondwet dienen de Landdagverkiezingen op een zondag te worden gehouden. De eerstvolgende verkiezingen staan gepland voor 2012

Er is een kiesdrempel van 5%.

In de Beierse Landdagverkiezingen van 2008[1] bleef de CSU, die 92 (-32) van de 187 zetels verwierf, de grootste partij. De partij boekte echter het slechtste resultaat sinds 1962 en verloor haar absolute meerderheid. De andere twee in de Landdag vertegenwoordigde partijen, de Sociaaldemocratische Partij van Duitsland (Sozialdemokratische Partei Deutschlands, SPD) en Bündnis 90/Die Grünen verwierven respectievelijk 39 (-2) en 19 (+4) zetels. De Vrije Democratische Partij keerde na een afwezigheid van 14 jaar terug in de Landdag met 16 zetels en een nieuwe alliantie van ongebonden kiezers, de Vrije Kiezers, verkreeg 21 zetels.

Verkiezingsuitslag 2008

Partij  % zetels
Christelijk-Sociale Unie
(Christlich-Soziale Union)
43,4% 92 (-32)
Sociaaldemocratische Partij van Duitsland
(Sozialdemokratische Partei Deutschlands)
18,6% 39 (-2)
Vrije Kiezers
Freie Wähler
10,2% 21 (+21)
Bündnis 90/Die Grünen
(Bündnis 90/Die Grünen)
9,4% 19 (+4)
Vrije Democratische Partij 8,0% 16 (+16)
Overigen 10,4% 0 (-)
Totaal 100% 187[2]

Verkiezingsuitslagen Weimarrepubliek 1919-1933[bewerken]

Partij ↓ 1919 1920 1924 1928 1932 1933
NSDAP - - 23 9 43 48
BBB 16 12 10 17 9 3
DNVP/BMP 9 19 11 13 3 5
DVP 1 4 - -
DDP/DStP 25 12 3 - - -
BVP 66 65 46 46 45 30
SPD 61 25 23 34 20 17
USPD 3 20 - - - -
KPD - 2 9 5 8 7
Overigen - - 3 - - -
Bron: gonschior.de

Verkiezingsuitslagen tijdens de Bondsrepubliek Duitsland 1946-2008[bewerken]

Partij ↓ 1946 1946 1950 1954 1958 1962 1966 1970 1974 1978 1982 1986 1990 1994 1998 2003 2008
CSU 109 104 64 83 101 108 110 124 132 129 133 128 127 120 123 124 92
SPD 51 54 63 61 64 79 79 70 64 65 71 61 58 70 67 41 39
FDP 4 9 12 13 8 9 - 10 8 10 - - 7 - - - 16
B'90/GR - - - - - - - - - - - 15 12 14 14 15 19
BP - - 39 28 14 8 - - - - - - - - - - -
Overigen (waaronder Vrije Kiezers) 8 13 26 19 17 - 15 - - - - - - - - - 21

Taken[bewerken]

De Landdag heeft als taken over wetsvoorstellen te stemmen en kiest de minister-president en dient haar vertrouwen uit te spreken over het kabinet.

Lijst van voorzitters van de Landdag[bewerken]

De voorzitter van de Landdag (Landtagspräsident) wordt tijdens constituerende zitting (dat wil zeggen de eerste zitting van een nieuwgekozen Landdag) gekozen voor een termijn van vijf jaar. Herverkiezing is mogelijk.

Persoon periode partij
Michael Horlacher 1946 - 1950 CSU
Georg Stang 1950 - 1951 CSU
Alois Hundhammer 1951 - 1954 CSU
Hans Ehard 1954 - 1960 CSU
Rudolf Hanauer 1960 - 1978 CSU
Franz Heubl 1978 - 1990 CSU
Wilhelm Vorndran 1990 - 1994 CSU
Johann Böhm 1994 - 2003 CSU
Alois Glück 2003 - 2008 CSU
Barbara Stamm 2008 - heden CSU

De plaatsvervangers van de huidige voorzitter van de Landdag, Alois Glück (CSU), zijn: Barbara Stamm (CSU) en prof. dr. Peter Paul Gantzer (SPD).

Vestiging[bewerken]

Het Maximilianeum herbergt sinds 1949 de Landdag

De Landdag is gevestigd in het zogenaamde Maximilianeum in München. Dit stadspaleis werd in opdracht van koning Maximiliaan II van Beieren gebouw (1857-1874). Sinds 1949 herbergt het de Landdag.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties