NS 7742
Bello is de bijnaam van stoomlocomotief NS 7742 die sinds 1915 dienst doet op diverse trajecten in Nederland. De locomotief is Nederlands enig bewaard gebleven lokaalspoorlocomotief maar dankt haar bekendheid vooral aan de tramlijn Alkmaar - Bergen aan Zee.
Bello werd in 1914 door de Berlijnse fabriek Schwartzkopf geleverd aan de HIJSM en reed als locomotief 1046 vanaf 1915 op allerlei lokaalspoorlijnen zoals de zg. Haarlemmermeerlijnen, de lijnen Dieren – Apeldoorn en Apeldoorn – Zwolle en lijnen van de GOLS in Oost-Nederland. Standplaatsen van de lok waren in die tijd onder andere Apeldoorn, Winterswijk, Neede, Doetinchem, Uithoorn en Hattem. In 1921 werd de HSM 1046 vernummerd in NS 7742. Op 2 juni 1927 was ze betrokken bij een cycloonramp. Op deze dag stond ze voor onderhoud in de locloods in Neede toen het dak van de loods in stortte en op de NS 7742 kwam. De loc werd in Wpc Haarlem weer hersteld van haar schade. Vanaf 1932 werd ze ingezet op de tramlijn Alkmaar - Bergen aan Zee, langs Koedijk en via Bergen. Na 31 augustus 1955 werd het traject gesloten door de NS, de dag nadat de NS 7742 de afscheidsrit op de lijn gereden had.
In 1960 kwam Bello terug in Bergen en werd ze midden in het dorp neergezet als monument. Stilstaan in weer en wind bleek niet ten goede te komen aan de levensduur, en daarom werd in 1978 de locomotief voor het symbolische bedrag van ƒ 1,00 verkocht aan de Museumstoomtram Hoorn-Medemblik. De restauratie duurde tot 1985. Op 3 april 1985 werd de nieuwgebouwde losse ketel proefgestookt. Menige krant berichtte daarop, niet geheel correct, "Bello weer onder stoom". Op 4 augustus reed de machine voor het eerst weer op eigen kracht: de dag van het inrijden op het emplacement. Op 6 augustus reed de locomotief haar eerste kilometers op de lijn Hoorn - Medemblik, in een retourrit naar Wognum, met aan boord onder andere een inspecteur van NS, die de lok goedkeurde voor de dienst. Op 9 augustus, de eerste dag van het eerste 'Bello-festival', werd de lok met een rit met genodigden feestelijk in gebruik genomen. De SHM-leiding bleef dit echter beschouwen als één der proefritten en de officiële indienststelling vond plaats op 26 juni 1986, door een gedeputeerde van de provincie Noord-Holland.
In de praktijk zet de SHM de lok vooral in voor de dagelijkse middagtram in het hoogseizoen, met de Nederlandse houten tramrijtuigen. In juli 2010 werd gevierd dat de locomotief een totaal van 1.000.000 kilometer had afgelegd.
In Bergen zijn nog enkele sporen van de toenmalige tramlijn terug te vinden. Zo is er nog steeds een Stationsstraat, en is in de lijn Dreef - Plein - Berkenlaan - Rondelaan nog iets van het traject te herkennen.
De naam 'Bello' heeft de machine in haar lokaalspoor- of tramtijd nooit gedragen. De term werd een bijnaam bij het publiek voor alle kleinere locomotieven op lokaalspoor- en tramwegen die regelmatig luid bellend van zich lieten horen bij het passeren van een overweg of in de berm van een weg. De lijn Alkmaar - Bergen aan Zee was één der laatste lijnen met dat karakter. Toen de locomotief NS 7742 als monument in Bergen kwam te staan ging de bijnaam over op deze ene locomotief.
In de miniatuurstad Madurodam bevindt zich een model van loc 7742.
[bewerken] Externe links
- Locomotief 7742 in de Nederlandse Museummaterieel Database
- Locomotief 7742 in het Nationaal Register Railmonumenten
- Locomotief 7742 bij de Museumstoomtram
Bronnen, noten en/of referenties
|
