Bergense School

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Polygoonjournaal: In memoriam John Rädecker.(behoorde bij de groep van de de Bergense School)

De Bergense School is een stroming in de Nederlandse schilderkunst tussen 1915 en 1925 die wordt gekenmerkt door een expressionistische stijl met kubistische invloeden en donkere tinten. De kunstenaars woonden en werkten in of nabij het Noord-Hollandse kunstenaarsdorp Bergen.

Ontstaan[bewerken]

In Bergen (NH) hebben al veel Nederlandse kunstenaars geleefd en gewerkt; het staat bekend als 'kunstenaarskolonie'. Tussen 1915 en 1925 kreeg hier de Bergense School in de Nederlandse schilderkunst vorm. De meeste schilders van de groep vonden dicht bij elkaar huisvesting aan de Buerweg, in de buurtschap Bergen Binnen, tussen Bergen en Bergen aan Zee.

Grondleggers van deze stroming waren de Franse schilder Henri Le Fauconnier en de Nederlandse schilder Piet van Wijngaerdt. Ze kregen veel navolging van jonge schilders die ageerden tegen het Impressionisme, net zoals dat in Frankrijk gebeurde met het Fauvisme en in Duitsland met het Expressionisme. De schilderkunstige theorieën van de groep zijn voor een groot deel opgeschreven in het tijdschrift 'Het Signaal'.

De kunsthistoricus F.M. Huebner was de eerste die erover schreef.[1]

Kenmerken[bewerken]

De werken van deze school kenmerken zich door figuratie met kubistische invloeden en een expressionistische toets in donkere tinten.

De schilders hadden een voorkeur voor het stilleven en de menselijke figuur. De beweging werd een eerste originele uiting van wat later het Nederlandse Expressionisme zou gaan heten. De naam verwijst naar het dorp waar de schilders zich vanwege de bijzondere lichtval zich hadden gegroepeerd, Bergen.

Vertegenwoordigers[bewerken]

Tot de meest aansprekende en consequente kunstenaars die tot deze groep van Bergense avant-gardisten gerekend worden behoorden Charley Toorop en John Rädecker. Vooral de Amsterdamse kunstverzamelaars Piet Boendermaker[2] en Kees Baard zorgden voor de bekendheid van deze Bergense School. Tot de Bergense school worden ook gerekend: Else Berg, Gerrit van Blaaderen, Kees Boendermaker, Arnout Colnot, Edgar Fernhout Dirk Filarski, Leo Gestel, Johannes Graadt van Roggen, Adriaan Lubbers, Jaap Weyand, Jan van Herwijnen, Frans Huysmans, Fokke Kamstra, Jac. J. Koeman, Germ de Jong, Harry Kuyten, Kees Maks, Kasper Niehaus, Jan Ponstijn, Mia van Regteren Altena, J.H. Roggeveen, Frieda Rutgers van der Loeff, Jaap Sax, Mommie Schwarz, Jan Sluijters, Wim Schuhmacher, Dirk Vis, Tjipke Visser, Matthieu Wiegman, Piet Wiegman en Piet Worm..

Verwante schilders zijn verder Jelle Troelstra, Henri ten Holt, Bernard Essers, Hendrik Chabot[3] en Thé Lau.

Schilders als Karel Colnot, Jaap Min en Henk van den Idsert zijn van een latere generatie, maar ze zijn hun schilderkunst in de trant van de Bergense School begonnen. Later kozen ze een andere weg.

Museum Kranenburgh in Bergen (NH) en het Stedelijk Museum Alkmaar bezitten in de vaste collectie een aanzienlijk aantal werken van vertegenwoordigers van de Bergense School.

Verwante stromingen[bewerken]

Henri Le Fauconnier was al in 1912, samen met Fernand Léger en Piet Mondriaan, lid van de Amsterdamse Moderne Kunstkring. Een paar jaar na het ontstaan van de Bergense School werd in in 1917-1918 te Groningen De Ploeg opgericht, met als centrale figuur Jan Wiegers. Hier werd ook expressionistisch gewerkt, maar wel werd het kleurenpalet heel wat uitbundiger gehanteerd, opvallend schilderkunstig beïnvloed door het Duitse Expressionisme van Ernst Kirchner, en maatschappelijk beïnvloed door het opkomende socialisme.

Literatuur[bewerken]

  • D.A. Klomp: In en om de Bergensche School. Tauber Architecten BV in Alkmaar, herdruk t.g.v. het veertigjarig jubileum op 21 oktober 1995. De 1e druk was in Amsterdam bij A.J.G. Strengholt, in 1943.
Bronnen, noten en/of referenties
  1. F.M. Huebner, Die neue Malerei in Holland, Arnhem: Van Loghum Slaterus & Visser 1921.
  2. Zie: Piet Spijk, De Bergense School en Piet Boendermaker. Kunstverzamelaar in Amsterdam en Bergen, Zwolle: Waanders 1997.
  3. Zie: Jaap Bremer et al., De vriendschap : Henk Chabot en Charley Toorop, Rotterdam: Chabot Museum 1999.