VDL Citea

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Berkhof Citea)
Ga naar: navigatie, zoeken
VDL Citea
De eerste generatie van van het type Citea CLF 120 stadsbus werd in 2007 gepresenteerd op Busworld, locatie Kortrijk Xpo
De eerste generatie van van het type Citea CLF 120 stadsbus werd in 2007 gepresenteerd op Busworld, locatie Kortrijk Xpo
Concern VDL Groep
Busbouwer VDL Bus & Coach
Vlag van Nederland Nederland Vlag van België België
Productiejaren 2007-heden
Tweede generatie van de Citea stadsbus. Dit is GVB bus 1101 van het type Citea SLF 120.250 op 30 augustus 2011 te Amsterdam Station Sloterdijk
Tweede generatie van de Citea stadsbus.
Dit is GVB bus 1101 van het type Citea SLF 120.250 op 30 augustus 2011 te Amsterdam Station Sloterdijk
Portaal  Portaalicoon   Openbaar vervoer

De Citea is een reeks lagevloer-autobussen van busfabrikant VDL Bus & Coach, onderdeel van de internationaal opererende Nederlandse VDL Groep. De bus wordt in Nederland geproduceerd bij VDL Bus Heerenveen in Heerenveen, bij VDL Bus Modules te Valkenswaard en in België bij VDL Bus Roeselare in Beveren bij Roeselare.

Inhoud

[bewerken] Ontwikkeling

De Citea werd in 2007 gepresenteerd op de beurs "UITP Mobility and City Transport Exhibition" in Helsinki. De stadsbus heeft een volledig vlakke vloer en is het eerste model van een nieuwe generatie bussen voor het openbaar vervoer. Met de komst van de Citea werden de stadsbussen SB 250 Jonckheer (12 meter versie) en de Diplomat uit productie genomen.

Constructeurs van VDL Berkhof Heerenveen (Nederland) en VDL Jonckheere (België) waren bij de ontwikkeling van het project betrokken om zodoende technische input en marktkennis bij elkaar te brengen. De constructie van de Citea is gebaseerd op de lichtgewichtssystemen die VDL Berkhof Heerenveen al jaren met succes gebruikt voor de Berkhof Ambassador. Een voorbeeld daarvan zijn de boutverbindingen die worden gebruikt om het dak, de zijspanten en de zijpanelen met elkaar te verbinden en die een snelle reparatie mogelijk maken bij een eventuele aanrijding zonder dat grote demontages nodig zijn.

Het nieuwe concept is ook een aanvulling op het bestaande productprogramma van VDL Bus & Coach, het biedt namelijk veel ruimte om de bus af te stemmen op specifieke nationale eisen van vervoerbedrijven uit de hele wereld. Door het modulaire systeem kan de bus aangepast worden aan uiteenlopende wensen.

[bewerken] Opbouw

Een Citea bus wordt in vijftien werkdagen als een soort bouwpakket opgebouwd. Toeleveranciers hebben dan al het nodige voorwerk verricht.

Het chassis is afkomstig van zusterbedrijf VDL Bus Chassis in Eindhoven. De kunststof zijpanelen uit Duitsland zijn al bij Elzinga in Jirnsum in de gewenste kleur gespoten. De zijframes komen uit de fabriek van zusterbedrijf VDL Postma in Heerenveen.

Hoewel de Citea voor een groot deel is gebaseerd op technologische constructies die ook al worden gebruikt voor de Ambassador, kenmerkt ze zich door een aantal nieuwe ontwikkelingen. Zo is bij deze nieuwe stadsbus onder de vloer uit sandwich materiaal een verzinkt stalen frame gemonteerd. De stalen vloerframes worden thermisch verzinkt door Dejo Verzinkerij Wolvega te Wolvega en zijn duurzaam beschermd tegen corrosie. Ze geven de bussen extra stevigheid en zorgen voor een groter draagvermogen, waardoor de indeling flexibeler is.

Het bedrijf Heiwo in Wolvega levert een deel van de daken. De busdeuren zijn gemaakt bij Ventura in Bolsward, de vrijwel complete fronten komen uit Tsjechië. De sociale werkvoorziening Caparis zorgt voor de assemblage van een groot aantal componenten en een deel van de elektrische bedrading, nodig om de bus te verlichten, te koelen en om de deuren te laten functioneren. De speciale bedrading wordt in eigen huis gemaakt. De spullen staan verspreid over de veertien opbouwstations in de fabriekshal, direct bij de hand om te worden geplaatst.

De bouw begint bij het combineren van het chassis met de stalen vloerdelen en de frames van de zijwanden, front en achterzijde. De nog open constructie wordt aan de binnen- en buitenzijde bekleed met sterke kunststof sandwichpanelen en van een dak voorzien. In een spuitcabine krijgt de bus onder schone omstandigheden slijtvaste vloerbedekking. Een station verder volgen de ramen die met lijm razendsnel op hun plaats blijven zitten. Ondertussen zijn diverse werknemers al bezig met het interieur. Zoals het verlijmen van de wielkasten en de montage voor onderdelen als luidsprekers, lampen en airco. Dit biedt elektriciens even later de gelegenheid de kabelbomen in de bus te plaatsen en de apparatuur aan te sluiten.

Net zoals bij de vorige generatie stadsbussen van VDL, heeft de Citea de motor linksachter gepositioneerd. Wel verhuisden de radiateur, oliekoeler en intercooler naar een positie in de carrosserie, boven de motor. De belangrijkste onderdelen van het ventilatiesysteem bevinden zich in een speciale module op het dak, ter hoogte van de vooras. In die module is ook ruimte voor de verdamper en andere belangrijke onderdelen van de airco. Als de motor is bevestigd tilt een hefinstallatie de bus op. Daardoor kunnen op stahoogte zaken als het remsysteem en de luchtleidingen aan de onderzijde van de bus worden gemonteerd. Eenmaal terug op de grond maken interieurbouwers de bus af met stoelen, dashboard en chauffeurscabine.

De genoemde toeleveranciers worden overigens door VDL Bus Heerenveen gebruikt, de locatie in Valkenswaard en die in het Belgische Roeselare hebben gedeeltelijk andere leveranciers.

De Citea stadsbus is leverbaar met drie dubbelblads deuren met een maximale doorgang van 1200 mm. Standaard worden naar binnen draaiende deuren gemonteerd, maar als optie zijn ook naar buiten draaiende en zwenkschuifdeuren te plaatsen.

[bewerken] Vormgeving

De vormgeving van de eerste generatie Citea bussen werd in 2007 tijdens Busworld in Kortrijk gelanceerd. De Jonckheere touringcar (JHD/JSD) werd hierop gebaseerd. De bedoeling was om een "familieband" tussen de beide VDL bedrijven te creëren. Gemeenschappelijke stijlelementen tussen de stadsbus, de streekbus en de touringcar zijn herkenbaar in de grill en de achterzijde van de bus. Ook de verlichting op basis van LED-elementen werd bij beide modellen op dezelfde manier in de carrosserie en de vormgeving verwerkt.

In 2010 werd een nieuwe vormgeving voor de Citea gelanceerd die werd gemaakt door Van der Veer Designers uit Geldermalsen.[1] [2] De gefacelifte bussen zijn herkenbaar aan onder meer een vernieuwd groot VDL logo op het front van de bus.

[bewerken] Interieur

Interieur van de Citea CLF

De passagiersstoelen zijn in verschillende modellen en met vrijwel iedere soort bekleding (kleur, patroon) die de vervoerder wenst leverbaar. De bussen van het GVB hebben bijvoorbeeld blauwe stoelen met het GVB logo als motief. Ook de stastangen zijn leverbaar in verschillende kleuren. Er zijn speciale stoelen voor stadsbussen, streekbussen en luxere stoelen voor snelbussen, bijvoorbeeld de Citea's voor R-net lijn 320 Hilversum-Amsterdam.

De stoelen zijn gemonteerd volgens het cantilever-principe (vrijhangende stoelen). Dit zorgt voor veel beenruimte en daardoor optimaal zitcomfort. Doordat de vloer vrij is van obstakels, zijn de bussen ook nog eens eenvoudig te reinigen.

De bussen die in Dubai zijn afgeleverd (zie orders) zijn voorzien van panelen die zorgen voor een scheiding tussen de mannen- en de vrouwenafdeling.

[bewerken] Range

VDL Bus & Coach lanceerde tijdens de IAA 2008 in Hannover de Citea CLE 120. Het tweede model van de Citea is een streekbus met een verlaagde instap (Low Entry).[3] In 2009 werden drie nieuwe lengtevarianten voor de Citea geïntroduceerd. Naast de CLE 120 (2-asser - 12 meter) werden vanaf begin 2010 ook de lengtevarianten CLE 129 (2-asser - 12,9 meter), CLE 137 (3-asser - 13,7 meter) en de CLE 145 (3-asser - 14,5 meter) leverbaar.[4]

Op 14 september 2010 maakte VDL Bus & Coach bekend dat men de aanduiding VDL Citea gaat gebruiken voor alle bussen in het openbaar vervoer.[5] Tevens werd de typeaanduiding iets aangepast. Ook de Berkhof Ambassador wordt sinds het najaar van 2011 verder gebouwd als gefacelifte versie onder de naam VDL Citea LLE-120. De 10,6 meter variant, die eerder ook onder de naam Ambassador werd gemaakt, is komen te vervallen.

Met de Citea biedt VDL Bus & Coach een complete range stads- en streekbussen. De Citea Low Floor is met zijn volledige vlakke vloer de ideale stadsbus. Ook leverbaar als hybride variant. De Citea Low Entry is leverbaar in 4 lengtevarianten en biedt daardoor vele inzet- en indelingsmogelijkheden. De Citea Light Low Entry is de opvolger van de Ambassador.

In 2010 werd aangekondigd dat er in de toekomst ook nog een gelede variant van de Citea komt als opvolger van de Jonckheer Volvo B7LA. Deze bus is nog in ontwikkeling.[6]

[bewerken] Maten en gewicht

Model: SLF-120 SLF-120 Hybrid LLE-120 SLE-120 SLE-129 XLE-137 XLE-145
Voorloper CLF-120 CLF-120 Hybrid ALE-120
als Ambassador		 CLE-120 CLE-129 CLE-137 CLE-145
Toepassing Stadsbus Stadsbus Stadsbus
streekbus		 Streekbus Streekbus Streekbus Streekbus
Productiejaren
incl. voorloper(s)		 2007-heden 2009-heden 2001-heden 2008-heden 2010-heden 2010-heden 2010-heden
Chassis
(integrale opbouw)		 SB 260 SB 230 SB200 SB 230 SB 230 SBR 230 SBR 230
Lengte 12 000 mm 12 000 mm 11 980 mm 12 000 mm 12 900 mm 13 470 mm 14 480 mm
Breedte 2 550 mm 2 550 mm 2 500 mm 2 550 mm 2 550 mm 2 550 mm 2 550 mm
Hoogte
(incl. dakunit/airco)		 3 020 mm 3 300 mm 3 065 mm 3 160 mm 3 160 mm 3 160 mm 3 160 mm
Wielbasis 6 000 mm 6 000 mm 6 200 mm 6 000 mm 6 900 mm 6 535 mm 7 275 mm
Wielbasis 2e en 3e as 1 500 mm 1 500 mm
Vooroverbouw 2 600 mm 2 600 mm 2 380 mm 2 600 mm 2 600 mm 2 600 mm 2 600 mm
Achteroverbouw 3 400 mm 3 400 mm 3 420 mm 3 400 mm 3 400 mm 3 105 mm 3 105 mm
Stahoogte interieur
(lage vloergedeelte)		 2 420 mm 2 420 mm 2 486 mm 2 560 mm 2 560 mm 2 560 mm 2 560 mm
Draaicirkel 21 180 mm 21 180 mm 20 630 mm 21 180 mm 23 550 mm 22 580 mm 24 520 mm
Ledig gewicht* ca. 10 500 kg ca. 12 250 kg ca. 8 900 kg ca. 11 000 kg ca. 11 400 kg ca. 13 350 kg ca. 13 600 kg
Max. totaalgewicht** 19 000 kg 19 000 kg 14 440 kg 19 000 kg 19 000 kg 26 000 kg 26 000 kg
Capaciteit (personen) ca 100 ca 80 ca 80 ca 100 ca 110 ca 120 ca 130

* = Afhankelijk van uitvoering ** Volgens Europese wetgeving, nationale wetgeving kan afwijken.

[bewerken] Motor en transmissie

De Citea voldoet aan de EEV-emissiestandaard.

Motoren
4/6 cilinders
in lijn		 Cummins
ISB4.5EV 207		 Cummins
ISB6.7E 225B		 Cummins
ISB6.7E 250B		 DAF
PR 183 U1/U2		 DAF
PR 228 U1/U2		 DAF
PR 265 U1/U2
Emissienorm EEV Euro5/EEV Euro5/EEV Euro5/EEV Euro5/EEV Euro5/EEV
Vermogen 152 kW (207 pk) 165 kW (225 pk) 183 kW (250 pk) 183 kW (250 pk) 228 kW (310 pk) 9,2 265 kW (361 pk)
Cilinderinhoud 4,5 liter 6,7 liter 6,7 liter 9,2 liter 9,2 liter 9,2 liter
Koppel 760 Nm bij 1400-1800 t/min 850 nM bij 1200-1700 t/min 1020 Nm bij 1200-1600 t/min 1050 Nm bij 1100-1700 t/min 1275 Nm bij 1100-1700 t/min 1450 Nm bij 1100-1700 t/min
Automaat Voith D854.5 Voith D845.5
ZF 6HP504C		 Voith D845.5
ZF 6HP504C		 Voith D845.5
ZF 6HP594C		 Voith D845.5
ZF 6HP604C
Hybride Vossloh Kiepe
ZF AVE 130
Mogelijkheden
SLF-120/hybrid
Check
SLF-120/250
Check
SLF-120/255
Check
SLF-120/310
Check
LLE-120/225
Check
SLE-120/255
Check
SLE-120/310
Check
SLE-120/360
Check
SLE-129/255
Check
SLE-129/310
Check
SLE-129/360
Check
XLE-137/310
Check
XLE-137/360
Check
XLE-145/310
Check
XLE-145/360
Check

Bron: [7]

[bewerken] Orders

Een eerste serie van 10 CLF bussen werd in 2008 besteld door Connexxion[8]. Op 10 november 2008 werd bekend dat de Emiraten, (en) RTA (Roads and Transport Authority) uit Dubai een megaorder van 518 VDL Citea bussen had geplaatst. De bussen zullen voor eind april 2010 worden afgeleverd.[9] Op 29 juni 2009 werd in Dubai de eerste Citea overgedragen.

In Nederland reed in 2009 één Citea op proef bij Arriva in Groningen als Arriva 562. Tussen 2010 en 2011 reed er één Citea op proef bij als Veolia 121 op de stadsdienst in Maastricht. De Arriva Citea reed op proef bij het GVB van Amsterdam als GVB 009. Ook beschikte Connexxion van mei 2010 tot en met november 2011 over een Citea CLF die in juli op de stadsdienst van Maxx Leeuwarden proef reed als Connexxion 3327. Op 17 juni 2010 is een Citea CLF met whisper techniek van e-Traction genaamd E-Busz afgeleverd aan de RET. In juni/juli 2010 is een Citea CLF120 afgeleverd aan het Duitse (de) HEAG mobiBus uit Darmstadt.

Een Citea CLE137 rijdt in 2010 als testbus bij Nettbus in Kopenhagen, Denemarken. In december 2010 werden tien Citea CLE137 bussen aan Connexxion Zaandam geleverd.

In maart 2010 maakte de Waalse vervoersmaatschappij TEC bekend dat het een order had geplaatst voor 227 Citea's. De leveringen starten eind 2010 en lopen tot voorjaar 2012. De bussen worden door de Jonckheere-vestiging in Roeselare gebouwd.[10]

Op 11 april 2011 werd bekend dat GVB Amsterdam 70 bussen van het type VDL Citea SLF 120-250 te hebben besteld. De bussen werden door de VDL-vestiging in Heerenveen gebouwd. Deze bussen werden voor december 2011 geleverd.

Op 3 februari 2012 werd bekend dat de eerste order voor bussen van het type LLE-120 geplaatst was. De 56 bussen zijn besteld door het vervoersbedrijf van de Finse hoofdstad Helsinki, en is de grootste order ooit in de geschiedenis van de Finse busmarkt.

[bewerken] Hybride

Op 1 december 2010 werden de eerste twee hybride bussen van het type CLF 120Hybride bij Connexxion in Enschede gepresenteerd. Vanaf februari 2011 zal er op lijn 2 in Enschede voor 2 jaar een proef gehouden. De bussen zijn gebouwd door VDL, de hybride systemen zijn van Vossloh-Kiepe. Bij deze bussen drijft een dieselmotor een generator aan, die de stroom verdeelt over condensatoren [11] en de elektromotoren. Ook remenergie zal in de condensatoren opgeslagen worden. Software in de bus leert het traject kennen, zodat het een goede inschatting kan maken waar de bus de dieselmotor moet stoppen of juist starten. [12] De Regio Twente laat de hybridebussen aanpassen na klachten uit de Helmerhoek in verband met geluidsoverlast. Hierna wordt er opnieuw getest. [13]

In maart 2011 werden twee bussen van het type SLF 120Hybride [14] aan HEAG mobiBus [15] in Darmstadt afgeleverd.

[bewerken] Aantal Citeas

In onderstaande tabel staat het aantal in dienst zijnde Citea bussen in Nederland, Belgie en in andere landen vermeld met bijbehorende wagenparknummers..

Type Bedrijf Aantal Series
CLF 120 Arriva 1 562 (nu verder als GVB 009)
CLF 120 Connexxion 1 3327 [16][17]
CLF 120 Hybride Connexxion 2 3328-3329
CLF 120 HEAG mobiBus Darmstadt (DE) 1  ?
SLF 120 Hybride HEAG mobiBus Darmstadt (DE) 3  ?
CLE 137.360 Connexxion 10 3490-3499
XLE 137.360 Connexxion 22 5760-5781
SLE 120 B&C (BE) 1 111075
CLE 120 De Wilg (BE) 2 441314-441315
CLF 120 GVB Amsterdam 1 009 (voorheen Arriva 562) [18][19]
SLF 120.250 GVB Amsterdam 70 [20] 1101-1170
CLE 120 V.R.B.O. (BE) 1 221198
CLE 137 Netbus, Stamholmen (DK) 1 7000 [21]
CLE 137 Netbus, Skibby (DK) 4 8535-8538 [22]
CLF 120 RET Rotterdam 2 404-405
CLF 120 (en) RTA (VAE) 518 1506-2026
CLF 120 TEC (BE) 227 TEC Charleroi (7.701-7.763) [23]
TEC Henegouwen (3.851-3.898)
TEC Namen-Luxemburg (4.600-4.629)
TEC Luik-Verviers (5.420-5.505)
CLF 120 Veolia Transport Nederland 1 121 [24][25]
SLE 120 De Meibloem (TIZ) (BE) [26] 1 550766
CLE 120 Yprabus (BE) 1 466117
LLE 120 Nobina (FI)[27] 56 n.n.b.

[bewerken] Bus of the Year 2011

De VDL Citea behaalde tijdens de 'Bus Euro Test 2010' in de Roemeense hoofdstad Boekarest de hoogste score en werd uitgeroepen tot Bus of the Year 2011 [28] die tijdens de IAA in Hannover op 23 september 2010 werd uitgereikt aan de heer W. van der Leegte, (president-directeur) VDL-groep.

[bewerken] Externe links

[bewerken] Foto's

  • Achterzijde CLF

  • Arriva bus 562 op 23 april 2009 te Groningen. Dit is een VDL Citea CLF 120

  • Connexxion maxx bus 3327 op 12 augustus 2010 te Leeuwarden. Dit is een VDL Citea CLF 120

  • Connexxion maxx bus 3327 op 14 september 2010 te Leeuwarden.

  • Veolia Transport bus 121 van het VDL type Citea CLF 120 op 12 oktober 2010 te Maastricht

  • HEAG mobiBus Citea te Darmstadt. Dit is een VDL Citea CLF 120

  • Connexxion bus 3328 op 1 juli 2011 te Enschede. Dit is een VDL Citea CLF 120 Hybrid

  • Connexxion bus 3329 op 1 juli 2011 te Enschede. Dit is een VDL Citea CLF 120 Hybrid

  • Connexxion bus 3492 van het type VDL Citea CLE 137.360 op 3 januari 2011 te Zaandam CS

  • Connexxion bus 5776 van het type VDL Citea XLE 137.360 op 30 augustus 2011 te Amsterdam Amstel station

  • Connexxion bus 5776 van het type VDL Citea XLE 137.360 op 30 augustus 2011 te Amsterdam Amstel station

  • Connexion bus 5780 van het VDL Citea type XLE 137.360 op 30 augustus 2011 te Hilversum

  • GVB bus 1101 op 30 augustus 2011 te Amsterdam. Dit is een VDL Citea SLF 120.250

[bewerken] Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

  1. ↑ Een eerste gerestylede Citea bij de Turnhoutse firma B&C
  2. ↑ VDL Citea gerestylede door Van der Veer Designers
  3. ↑ Wereldpremiere VDL Bus & Coach op de IAA
  4. ↑ Nieuwe lengtevarianten van de Citea CLE (persbericht VDL 9-6-2009)
  5. ↑ VDL introduceert nieuwe bus en nieuw buslogo (VDL persbericht 14-9-2010
  6. ↑ Jaarverslag VDL-Groep 2010
  7. ↑ Citea specificaties, VDL Bus & Coach
  8. ↑ Connexxion plaatst megaorder (persbericht VDL bus & coach, juli 2008)
  9. ↑ VDL haalt mega-order binnen. Eindhovens Dagblad (10 november 2008).
  10. ↑ VDL Jonckheere bouwt bussen voor Wallonië. Het Nieuwsblad (25 maart 2010).
  11. ↑ (en) electric double-layer capacitor
  12. ↑ Hybride bus "Lijn 2" Regio Twente en de gemeente Enschede willen de ontwikkeling van innovaties in het openbaar vervoer stimuleren.
  13. ↑ Hybridebussen worden opnieuw getest
  14. ↑ Nieuwe generatie serieel hybride Citea
  15. ↑ VDL Citea SLF Hybride
  16. ↑ (test voertuig, afgevoerd)
  17. ↑ (tijdelijke inzet in 2012 bij Syntus Gelderland)
  18. ↑ (test voertuig, afgevoerd)
  19. ↑ (tijdelijke inzet in 2012 bij Syntus Overijssel)
  20. ↑ optie: 70
  21. ↑ (test voertuig, afgevoerd)
  22. ↑ (da) myldretid.dk
  23. ↑ eerste Citea in het straatbeeld van Charleroi
  24. ↑ (test voertuig, afgevoerd)
  25. ↑ (tijdelijke inzet in 2012 bij Syntus Overijssel)
  26. ↑ Rijdt in opdracht van TIZ
  27. ↑ 56 Citea’s LLE voor Nobina in Finland
  28. ↑ Bus of the Year 2011
Wikimedia Commons
VDL Bus & Coach
Bedrijven: APTS · VDL Bus Chassis · VDL Bus Heerenveen · VDL Bus Modules · VDL Bus Roeselare · VDL Bus Valkenswaard · VDL Bus Venlo
Huidige producten: Citea · Futura · Jonckheere · MidCity · Phileas · Synergy
Voormalige producten: ST2000 · 2000NL · Ambassador · Communo · Diplomat · Duvedec · Jonckheer · Transit · Parade · Premier · Procity
Overgenomen van "http://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=VDL_Citea&oldid=29428518"
Persoonlijke instellingen
Naamruimten
Varianten
Handelingen
Navigatie
Informatie
Hulpmiddelen
Afdrukken/exporteren
In andere talen