Berlikum

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Dit artikel gaat over het Friese dorp Berlikum. Zie ook Berlicum in Noord-Brabant
Berlikum
Berltsum
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Wapen van Berlikum
Berlikum
Berlikum
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Vlag Menaldumadeel Menaldumadeel
Coördinaten 53° 15′ NB, 5° 39′ OL
Algemeen
Inwoners 2500
Detailkaart
Locatie in de gemeente Menaldumadeel
Locatie in de gemeente Menaldumadeel
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland

Berlikum (Fries en officieel: Berltsum) is een dorp in de gemeente Menaldumadeel, provincie Friesland (Nederland), en telt ongeveer 2500 inwoners.

Beschrijving[bewerken]

De plaats is ontstaan als terpdorp aan de monding van de Riedstroom, destijds een slenk uit de Middelzee, en is later samengevoegd met het voormalige buurtschap Tutgum. In de negentiende eeuw bezat het dorp een tramstation van de NTM aan de lijn Leeuwarden-Sint-Jacobiparochie. Berlikum ligt in een akkerbouwgebied en was in de Planologische kernbeslissing (PKB) en de Vijfde Nota Openbare Ruimte aangewezen als concentratielocatie voor glastuinbouw. Eind 2004 besloot de Raad voor het Landelijk Gebied echter dat extra financiële steun van de rijksoverheid niet nodig was, en dat de glastuinbouw moest worden geconcentreerd in de "greenports" Westland, Oostland, Aalsmeer en omstreken, en Venlo. Sinds het besluit om bij Berlikum glastuinbouw te concentreren is er ruim 60 Ha gezet.

Toponymie[bewerken]

De schrijfwijze van Berlikum is in loop der eeuwen meer dan tien keer gewijzigd. Volgens Karel F. Gildemacher (Friese plaatsnamen: alle steden, dorpen en gehuchten - 2007, ISBN 9789033006432) zijn de volgende schrijfwijzen bekend: Berlichem anno 1355, Berlekom 1376, Barlechem 1399, Berlikim, Berltjem 1470, Berltzum 1511, Berlekum, Berlicum, Belkum (stadsfries/Bildts) 1664 - 1787 en Belsum (landfries) 1700. In de negentiende eeuw kreeg de plaatsnaam de Nederlandse voorkeurspelling Berlikum, respectievelijk het Friese Berltsum. Vermoed wordt dat de naam is afgeleid van de familienaam Berlinga (dat wellicht afgeleid is van persoonsnaam Berilo = kleine beer) en van heem. Het noordoostelijke deel van het huidige Berlikum werd Tutengem genoemd. Die naam zou afgeleid zijn van de naam Tutinga (volk) en heem. Dat zou later verbasterd zijn tot Uitgang of Uitgong, omdat er een sluis (ziel) lag die toegang gaf tot de Middelzee. De oudste vermelding van Uitgong stamt anno 606. (Aardrijkskundig Woordenboek van Abraham Jacob van der Aa - 1839–1851).

Twaalfde Friese stad?[bewerken]

De Alkmaarse gemeentesecretaris Joost Cox stelde in 2005, dat Berlikum in de veertiende en vijftiende eeuw stedelijke kenmerken heeft gehad. Daarmee zouden er geen elf, maar twaalf steden in Friesland liggen. Volgens Cox heeft Berlikum in 1355 zichzelf stadsrechten toegekend, met medeweten van de raadslieden van Westergo, en werd het in 1470 in een brief van de Duitse Hanzestad Lübeck een stad genoemd. Een document waaruit onomstotelijk bleek dat aan Berlikum stadsrechten waren verleend had Cox echter niet gevonden.[bron?] Zijn claim werd weersproken door historicus Hans Mol van de Fryske Akademy. Volgens Mol had Berlikum zich destijds niet tot stad weten te ontwikkelen doordat de plaats te dicht bij Leeuwarden lag.[bron?] Voor de route van de Elfstedentocht zou het geen verschil maken: de schaatstocht komt toch al door Berlikum.

Kerk[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]