Bessarabië

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Bessarabië in Europa
Het Russische gouvernement Bessarabië in 1883
Bessarabië in het interbellum

Bessarabië (Roemeens: Basarabia, Russisch: Бессарабия; Bessarabija, Oekraïens Бесарабія; Besarabija) is een historische regio in Oost-Europa, waarvan het grondgebied wordt gevormd door het grootste deel van het huidige Moldavië (exclusief Transnistrië). De rest behoort tot Oekraïne, namelijk het gebied tussen Moldavië en de Zwarte Zee, alsmede de streek rond Chotyn. De grenzen van Bessarabië worden derhalve gevormd door de rivieren de Proet en de Dnjestr, de Donaudelta en de Zwarte Zee. De oppervlakte bedraagt 45.600 km2.

Geschiedenis[bewerken]

Bessarabië is waarschijnlijk genoemd naar de 14e-eeuwse Basarab-dynastie van Walachije. Tot 1812 werd met deze naam alleen het zuidelijkste gedeelte van het latere Bessarabië aangeduid, een gebied dat onder sterke Ottomaanse invloed stond. De kuststreek met de vesting Akerman (nu Bilhorod-Dnistrovsky) was integraal Turks, de rest behoorde tot het vorstendom Moldavië, dat in de vijftiende eeuw een Turkse vazalstaat werd.

In 1806 veroverde Rusland het gebied tussen de Dnjestr en de Proet op Moldavië en het Ottomaanse Rijk: Rusland had als opkomende grootmacht in de achttiende eeuw al verschillende eerdere pogingen gedaan dit bruggenhoofd richting Constantinopel te veroveren en de verovering verliep vrijwel parallel aan die van de Boekovina door Oostenrijk. De Russische verovering van 1806 werd in 1812 in de Vrede van Boekarest bekrachtigd. Rusland had hiermee meer dan de helft van het vorstendom Moldavië ingelijfd en noemde het gehele gebied Bessarabië. De hoofdstad was aanvankelijk Tighina en later Chisinau. Er volgde een intensieve russificatiecampagne. De Turkse en Tataarse bevolking van de Boedzjak, de steppe aan de Zwarte Zeekust was verdreven en in hun plaats verschenen Duitse kolonisten en orthodoxe Bulgaren en Gagaoezen van de Balkan.

Na de Krimoorlog (Vrede van Parijs, 1856) moest Rusland een klein gedeelte van Bessarabië aan Moldavië afstaan: dit gebied met Izmajil, Cahul en het Gagaoezische centrum Comrat was slechts 5000 km² groot, maar het blokkeerde wel de toegang tot de Donau. Na de door Rusland gewonnen Russisch-Turkse Oorlog kwam dit gebied in 1878 bij de Vrede van Berlijn weer in Russische handen. In 1871 werd Bessarabië, dat eerder de status van oblast had, een gouvernement. Moldavië was intussen samen met Walachije Roemenië geworden en dat land kreeg als compensatie de noordelijke Dobroedzja.

Na de Oktoberrevolutie van 1917 vormde zich in Bessarabië een Landsraad (Sfatul Țării), die op 2 december de onafhankelijkheid uitriep. Op 8 april 1918 volgde aansluiting bij Roemenië, wat op 28 oktober 1920 in Parijs door de westerse mogendheden (maar niet door bolsjewistisch Rusland) werd onderschreven.

Tussen beide Wereldoorlogen was geheel Bessarabië Roemeens. Aanvankelijk had het Bessarabische deel autonomie binnen de Roemeense staat, maar na verloop van tijd veranderde dit in een meer algemeen gecentraliseerd beheer. Er werd een zekere Roemenisatiedruk toegepast op lokale minderheden, maar deze was niet zo sterk als de Russificering die men eerder in de Russische tijd had ondervonden. Bessarabië maakte een economische groei door en zette zich in voor een verbetering van de infrastructuur.[1] In 1925 werd de algemene Bessarabische tentoonstelling van 1925 gehouden, om de lokale landbouw te verbeteren en nieuwe afzetmarkten voor landbouwprodukten te vinden, nu de traditionele markt (Rusland) was weggevallen.

Het Molotov-Ribbentroppact tussen Hitler en Stalin voorzag in 1939 in annexatie van het gebied door de Sovjet-Unie en het vertrek van de Duitsers naar Duitsland, wat in 1940 allebei inderdaad gebeurde. Het grootste deel van het gebied werd ingedeeld bij de Moldavische SSR, op drie districten na: Izmajil en Akkerman, die in het strategisch belangrijke Boedzjak-gebied aan de Zwarte Zee en bij de Donaumonding lagen, kwamen aan de Oekraïense SSR, evenals het noordwestelijke district Chotyn.

Van 1941 tot 1944 was Bessarabië met Duitse steun weer enkele jaren Roemeens, gedurende welke periode de joodse bevolking grotendeels werd uitgemoord. Na de Tweede Wereldoorlog volgde er een halve eeuw sovjet-bewind.

De door Stalin in 1940 vastgestelde grenzen bleven na de onafhankelijkheid van Moldavië en Oekraïne in 1991 van kracht.

Geologie[bewerken]

Het gebied wordt begrensd door de Dnjestr rivier in het noorden en oosten, de Prut in het westen en de lagere Donau en de Zwarte Zee in het zuiden. Het strekt zich uit over zo'n ongeveer 46.000 km². Het gebied is grotendeels heuvelachtige met vlakke steppe. Het is zeer vruchtbaar voor de landbouw, en het bezit ook een aantal bruinkooldeposito's en steengroeven. Mensen die in het gebied leven telen suikerbieten , zonnebloemen , tarwe , maïs , tabak , wijndruiven en fruit Ook doen zij aan veeteelt, waaronder schapen en runderen. Momenteel is de belangrijkste industrie in de regio de verwerking van landbouwproducten.

Belangrijkste steden van de regio zijn Chisinau , de hoofdstad van Moldavië, Izmail , Bilhorod-Dnistrovs'kyi (historisch genoemd Cetatea alba / Akkerman). Andere steden van administratief of historisch belang zijn: Khotyn , Lipcani , Briceni , Soroca , Bălţi , Orhei , Ungheni , Bender / Tighina , Cahul , Reni en Kilia .

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Basarabia op de Duitstalige wikipedia, versie 24 december 2011