Bevrijdingsdag

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Beluister

(info)
Intocht van Canadese militairen in Utrecht

Bevrijdingsdag is de dag waarop het einde van de Tweede Wereldoorlog wordt gevierd. In Nederland wordt als datum 5 mei aangehouden, omdat het Duitse leger in Nederland op 5 mei 1945 zou hebben gecapituleerd. Andere Europese landen vieren niet, zoals Nederland, de bevrijding van het eigen territorium, maar 8 mei, de dag waarop Duitsland in 1945 officieel capituleerde. Hun territorium was al eerder ontzet.[1] In de voormalige Oostbloklanden wordt 9 mei als de Dag van de Overwinning aangehouden omdat Duitsland tegenover de Sovjet-Unie een dag later capituleerde.

In Europa was toen de Tweede Wereldoorlog afgelopen, maar hij werd pas op 15 augustus 1945 beëindigd met de overgave van Japan als laatste asmogendheid. De formele, schriftelijke capitulatie van Japan vond plaats op 2 september 1945.

België[bewerken]

In België is 8 mei geen officiële feestdag meer sinds de federalisering van het land; de scholen hebben geen vrije dag, maar sommige overheidsinstellingen (provincie- of gemeentebesturen) en ministeries geven wel een vrije dag.

Op 4 mei 2007 is wel door de Belgische overheid besloten om deze feestdag eventueel ook als een Belgische feestdag te beschouwen, maar alleen in Brussel.[2]

Nederland[bewerken]

Ontwapening van Duitse soldaten door het 1e Canadese Corps in Amsterdam, 9 mei 1945

5 mei als nationale feestdag[bewerken]

In Nederland vindt de viering van de bevrijding plaats op 5 mei. Deze wordt voorafgegaan door de Nationale Dodenherdenking op 4 mei.

Achtergrond[bewerken]

Op 4 mei 1945 capituleerde de Duitse admiraal Von Friedeburg te Lüneburg namens de Duitse troepen in Noordwest-Duitsland, Nederland, Sleeswijk-Holstein en Denemarken voor de Britse veldmaarschalk Montgomery. De capitulatie ging de volgende dag in. De Duitse troepen stonden toen onder hoede van de Flensburgregering onder Karl Dönitz (Adolf Hitler was reeds gestorven).

Die dag ontbood de Canadese generaal Charles Foulkes de Duitse opperbevelhebber Johannes Blaskowitz naar Hotel De Wereld in Wageningen om daar in het bijzijn van Prins Bernhard (commandant van de Binnenlandse Strijdkrachten) de uitwerking van de capitulatie van de Duitse troepen in Nederland te bespreken. Er zijn zeker eenmaal en waarschijnlijk tweemaal documenten ondertekend[3]. De eerste ondertekening vond plaats op 5 mei 1945 om 16.30 uur in hotel De Wereld. Hier tekenden Foulkes en Blaskowitz beiden wat wordt genoemd het capitulatiedocument. Vermoedelijk is (of zijn) op 6 mei in de eerste helft van de namiddag door Blaskowitz in een boerderij in de Nude een of meer formulieren ondertekend waarin hij te kennen gaf dat hij had voldaan aan de op 5 mei aan hem gegeven opdracht, binnen 24 uur informatie te verstrekken over de posities en stellingen van de Duitse troepen in West-Nederland (artikel 2 van het capitulatiedocument), welke informatie direct nodig was voor de opmars van de geallieerden op 7 mei naar West-Nederland. De originele capitulatiedocument is in 1953 door generaal Foulkes cadeau gegeven aan de gemeente Wageningen. Sindsdien ligt het in het Gemeentearchief Wageningen[4]. Zowel het Canadian War Museum in Ottawa als De Casteelse Poort in Wageningen menen de pen te bezitten waarmee Foulkes tekende.

Nationale feestdag[bewerken]

Na de bevrijding in 1945 werd bepaald dat Bevrijdingsdag om de vijf jaren gevierd zou worden. Pas in 1990 werd de datum van 5 mei uitgeroepen tot een nationale feestdag, waarop jaarlijks de bevrijding van het Nederlandse koninkrijk in 1945 van de Duitse en Japanse bezetting wordt herdacht en gevierd. In 1999 werd 15 augustus, de dag van de Japanse capitulatie in 1945, tevens een dag waarop uitgebreid gevlagd mag worden. De datum van 5 mei als nationale feestdag is ook vastgelegd in de Algemene Termijnenwet.

Eén en ander betekent echter niet dat 5 mei automatisch een vrije dag is. De Nederlandse regering heeft bepaald dat werknemers en werkgevers zelf een regeling moeten treffen. Dit is terug te vinden in Staatscourant 190, 1 oktober 1990.

Werknemers in het bedrijfsleven hebben op 5 mei een vrije dag als dit in de cao is afgesproken. Als dit niet is afgesproken of als de bedrijfstak geen cao heeft, beslist de werkgever over wel of geen betaald vrij. Personeel in (rijks)overheidsdienst heeft, voor zover dit in de cao is opgenomen en de dienst het toelaat, op 5 mei een vrije dag. Semi-overheden volgen dit voorbeeld zo veel mogelijk.

Viering[bewerken]

Minister-president Mark Rutte ontsteekt het Bevrijdingsvuur in Breda (2012)

Door het gehele land worden doorgaans activiteiten georganiseerd; elke stad en plaats heeft zijn eigen activiteitenprogramma waarbij vaak veel muziekfestiviteiten.

De Nationale Viering van de Bevrijding start elk jaar in een andere provincie. De bevrijdingsprovincie was in 2012 de provincie Noord-Brabant.[5] De aftrap van de bevrijdingsfeesten vond in 2012 in Breda plaats.[6] De minister-president ontsteekt traditiegetrouw het Bevrijdingsvuur, het officiële startsein van de Bevrijdings-festiviteiten.

De Nationale Viering van de Bevrijding op 5 mei vindt plaats in Amsterdam en dertien belangrijke provinciesteden, die elk hun eigen bevrijdingsfestival houden. Daaronder zijn grote festivals als Bevrijdingspop in de Haarlemmerhout te Haarlem en het Bevrijdingsfestival Overijssel te Zwolle. Sinds 1991 worden door het Nationaal Comité 4 en 5 mei Nederlandse artiesten aangesteld als 'Ambassadeurs van de Vrijheid' en per helikopter van festival naar festival vervoerd.

Ook elders in het land zijn er verschillende bevrijdingsfestivals, waaronder het Gelderse Bevrijdingsfestival in Wageningen.

Zie ook[bewerken]

Literatuur[bewerken]

  • Peters, B., 'Herdenken en vieren. Debatten in de Tweede Kamer over de betekenis van 4 en 5 mei', in: C. C. van Baalen (red.) e.a., Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2007. De moeizame worsteling met de nationale identiteit (Amsterdam 2007) p. 97-106. Beschouwing waarbij niet alleen wordt stilgestaan bij de betekenis van 4 en 5 mei, maar die zich ook laat lezen als een overzicht van de ontwikkeling van beide dagen.

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
Vista-kmixdocked.png
Door op de afspeelknop te klikken kunt u dit artikel beluisteren. Na het opnemen kan het artikel gewijzigd zijn, waardoor de tekst van de opname wellicht verouderd is. Zie verder info over deze opname, bekijk de oorspronkelijke versie of download de opname direct. (Meer info over gesproken Wikipedia)