Bevrijdingsdag

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Beluister

(info)
Intocht van Canadese militairen in Utrecht
Zie het artikel Dit artikel gaat over de bevrijdingsdag in Nederland. Voor andere landen zie V-dag.

Bevrijdingsdag is de nationale feestdag op 5 mei waarop de bevrijding van de Duitse bezetting in Nederland in 1945 wordt gevierd. Op deze dag wordt ook de bevrijding van het toenmalig Nederlands-Indië gevierd. Nederland staat op 5 mei ook stil bij de grote waarde van vrijheid, democratie en mensenrechten.

Achtergrond[bewerken]

Bespreking van het capitulatiedocument in Wageningen

Op 4 mei 1945 capituleerde de Duitse admiraal Von Friedeburg te Lüneburg namens de Duitse troepen in Noordwest-Duitsland, Nederland, Sleeswijk-Holstein en Denemarken voor de Britse veldmaarschalk Montgomery. De capitulatie ging de volgende dag in. De Duitse troepen stonden toen onder hoede van de Flensburgregering onder Karl Dönitz (Adolf Hitler was reeds gestorven).

Die dag ontbood de Canadese generaal Charles Foulkes de Duitse opperbevelhebber Johannes Blaskowitz naar Hotel De Wereld in Wageningen om daar in het bijzijn van Prins Bernhard (commandant van de Binnenlandse Strijdkrachten) de uitwerking van de capitulatie van de Duitse troepen in Nederland te bespreken.

Er zijn zeker eenmaal en waarschijnlijk tweemaal documenten ondertekend[1]. De eerste ondertekening vond plaats op 5 mei 1945 om 16.30 uur in hotel De Wereld. Hier tekenden Foulkes en Blaskowitz beiden wat wordt genoemd het capitulatiedocument.

Vermoedelijk is (of zijn) op 6 mei in de eerste helft van de namiddag door Blaskowitz in een boerderij in de Nude een of meer formulieren ondertekend waarin hij te kennen gaf dat hij had voldaan aan de op 5 mei aan hem gegeven opdracht, binnen 24 uur informatie te verstrekken over de posities en stellingen van de Duitse troepen in West-Nederland (artikel 2 van het capitulatiedocument), welke informatie direct nodig was voor de opmars van de geallieerden op 7 mei naar West-Nederland.

Het originele capitulatiedocument is in 1953 door generaal Foulkes cadeau gegeven aan de gemeente Wageningen. Sindsdien ligt het in het Gemeentearchief Wageningen[2]. Zowel het Canadian War Museum in Ottawa als De Casteelse Poort in Wageningen menen de pen te bezitten waarmee Foulkes tekende.

Nationale feestdag[bewerken]

Na de bevrijding in 1945 werd bepaald dat Bevrijdingsdag om de vijf jaren gevierd zou worden. Pas in 1990 werd de datum van 5 mei uitgeroepen tot een nationale feestdag, waarop jaarlijks de bevrijding van het Nederlandse koninkrijk in 1945 van de Duitse en Japanse bezetting wordt herdacht en gevierd. In 1999 werd 15 augustus, de dag van de Japanse capitulatie in 1945, tevens een dag waarop uitgebreid gevlagd mag worden. De datum van 5 mei als nationale feestdag is ook vastgelegd in de Algemene Termijnenwet.

Eén en ander betekent echter niet dat 5 mei automatisch een vrije dag is. De Nederlandse regering heeft bepaald dat werknemers en werkgevers zelf een regeling moeten treffen. Dit is terug te vinden in Staatscourant 190, 1 oktober 1990.

Werknemers in het bedrijfsleven hebben op 5 mei een vrije dag als dit in de cao is afgesproken. Als dit niet is afgesproken of als de bedrijfstak geen cao heeft, beslist de werkgever over wel of geen betaald vrij. Personeel in (rijks)overheidsdienst heeft, voor zover dit in de cao is opgenomen en de dienst het toelaat, op 5 mei een vrije dag. Semi-overheden volgen dit voorbeeld zo veel mogelijk.

Viering[bewerken]

Minister-president Mark Rutte ontsteekt het Bevrijdingsvuur in Breda (2012)

Door het gehele land worden activiteiten georganiseerd; elke stad en plaats heeft zijn eigen activiteitenprogramma waaronder veel muziekfestiviteiten.

Bevrijdingsvuur[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie bevrijdingsvuur voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Jaarlijks wordt in Wageningen om 0.00uur het bevrijdingsvuur ontstoken. Loopgroepen steken een fakkel aan dit vuur aan, waarna het in estafette naar hun eigen woonplaats wordt gebracht. Onder deze plaatsen is ook de provinciehoofdstad waar later die dag de officiële opening in bijzijn van de minister-president plaatsvindt.

Start Nationale Viering van de Bevrijding[bewerken]

De Nationale Viering van de Bevrijding start elk jaar in een andere provincie. In aanloop naar 5 mei worden in deze provincie allerlei activiteiten georganiseerd die te maken hebben met bevrijding, vrijheid en onvrijheid. Daarnaast nodigt het Nationaal Comité 4 en 5 mei ieder jaar een spreker uit om de 5 mei-lezing te houden. De minister-president ontsteekt traditiegetrouw het Bevrijdingsvuur, het officiële startsein van de bevrijdingsfestiviteiten.

Bevrijdingsfestivals[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Bevrijdingsfestival voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De Nationale Viering van de Bevrijding op 5 mei vindt plaats in vijftien provinciale steden, die elk hun eigen bevrijdingsfestival houden. Daaronder zijn grote festivals als Bevrijdingspop in de Haarlemmerhout te Haarlem en het Bevrijdingsfestival Overijssel te Zwolle. Sinds 1991 worden door het Nationaal Comité 4 en 5 mei Nederlandse artiesten aangesteld als 'Ambassadeurs van de Vrijheid' en per helikopter van festival naar festival vervoerd.

Bevrijdingsdefilé[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Bevrijdingsdefilé voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Tot 2004 werd jaarlijks in Wageningen in het bijzijn van Prins Bernhard het veteranendefilé georganiseerd. Het defilé is na het overlijden van Prins Bernhard omgezet in het bevrijdingsdefilé op 5 mei in Wageningen en de jaarlijkse Nationale Veteranendag in juni in Den Haag.

5 mei-concert[bewerken]

Bevrijdingsdag wordt in aanwezigheid van de Koning en Koningin afgesloten met het 5 mei-concert in Amsterdam, uitgezonden op de televisie. Vanaf de Amstel verzorgt ieder jaar een ander orkest dit concert.

Vlaggen[bewerken]

De Nederlandse vlag hangt op 5 mei van zonsopgang tot zonsondergang in top. Zonder oranje wimpel. Er is een speciale wimpel beschikbaar voor gebruik op Bevrijdingsdag, de Vier Vrijheidwimpel. Deze wimpel is wit met het rood-blauwe logo van de fakkel met het vrijheidsvuur en de tekst 'Vier Vrijheid'. Ook mag de vlag gecombineerd worden met de provincievlag, gemeentevlag of vlaggen van andere bij de bevrijding betrokken landen.

De wimpel mag ook op 15 augustus gebruikt worden. Dan is de viering van het einde van de Tweede Wereldoorlog in het voormalige Nederlands-Indië. Op 15 augustus is ook de herdenking van de slachtoffers uit voormalig Nederlands-Indië.

Andere landen[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie V-dag voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Andere Europese landen vieren 8 mei, de Victory of Europe Day, de dag waarop Duitsland in 1945 officieel capituleerde. Van de meeste landen was hun territorium al eerder ontzet. In de voormalige Oostbloklanden wordt 9 mei als Dag van de Overwinning gevierd. In Europa was toen de Tweede Wereldoorlog afgelopen, maar hij werd pas wereldwijd op 15 augustus 1945 beëindigd met de overgave van Japan als laatste asmogendheid. De formele, schriftelijke capitulatie van Japan vond plaats op 2 september 1945. Deze data worden aangehouden door de landen die betrokken waren in het Aziatische deel van de Tweede Wereldoorlog als als de Victory of Japan Day.

Ontwapening van Duitse soldaten door het 1e Canadese Corps in Amsterdam, 9 mei 1945

Zie ook[bewerken]

Literatuur[bewerken]

  • Peters, B., 'Herdenken en vieren. Debatten in de Tweede Kamer over de betekenis van 4 en 5 mei', in: C. C. van Baalen (red.) e.a., Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2007. De moeizame worsteling met de nationale identiteit (Amsterdam 2007) p. 97-106. Beschouwing waarbij niet alleen wordt stilgestaan bij de betekenis van 4 en 5 mei, maar die zich ook laat lezen als een overzicht van de ontwikkeling van beide dagen.

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
Vista-kmixdocked.png
Door op de afspeelknop te klikken kunt u dit artikel beluisteren. Na het opnemen kan het artikel gewijzigd zijn, waardoor de tekst van de opname wellicht verouderd is. Zie verder info over deze opname, bekijk de oorspronkelijke versie of download de opname direct. (Meer info over gesproken Wikipedia)