Bijnier
| Bijnier | ||||
| glandula suprarenalis (boven nier liggend) |
||||
| Orgaan | ||||
 |
||||
| Bijnier is nummer 1 | ||||
| Systeem | Endocriene systeem | |||
| Gray's Anatomy | 277,1278 | |||
| MeSH | A06.407.071 | |||
| Dorlands/Elsevier | g_06/12392729 | |||
|
||||
De bijnieren zijn kleine organen en liggen als kapjes op de nieren, ervan gescheiden door vetweefsel. De bijnieren bestaan uit twee gedeelten die zowel anatomisch als fysiologisch te onderscheiden zijn:
- Merg (Medulla, het binnenste); bestaat uit zenuwweefsel
- Schors (Cortex, het buitenste); bevat drie lagen
Beide lagen hebben verschillende functies, hieronder besproken.
Bijniermerg [bewerken]
Het bijniermerg produceert twee hormonen: adrenaline en noradrenaline. Het bijniermerg wordt alleen geïnnerveerd door het (ortho)sympathische deel van het autonome zenuwstelsel, niet door het parasympathische deel.
Bijnierschors [bewerken]
- De buitenste laag (zona glomerulosa) produceert mineralocorticoïden die invloed hebben op de mineraalhuishouding. De mineralocorticoïden bestaan voor 95% uit aldosteron; aldosteron reguleert op indirecte wijze de bloeddruk door de nieren aan te zetten tot het vasthouden van water door middel van de balans tussen natrium en kalium.
- De middelste laag (zona fasciculata) produceert de glucocorticoïden die invloed hebben op de glucosehuishouding. Glucocorticoïden bestaan voor 95% uit cortisol; cortisol bevordert o.a. de gluconeogenese.
- De binnenste laag (zona reticularis) produceert zowel androgenen (mannelijke geslachtshormonen) als oestrogenen (vrouwelijke geslachtshormonen). Maar de productie van deze hormonen valt in het niet bij die van de gonaden, en heeft dus maar weinig invloed op het tot uiting komen van primaire en secundaire geslachtskenmerken.
Aandoeningen [bewerken]
Een voorbeeld van een aandoening van het bijniermerg is een feochromocytoom.
De volgende aandoeningen zijn het gevolg van een niet goed functionerende bijnierschors:
- Uitval van bijnierschors waardoor de bijnierschors onvoldoende corticosteroïden aanmaakt, dit leidt tot de ziekte van Addison. Dit kan het gevolg zijn van een auto-immuun reactie tegen de bijnierschors (primaire Addison) of problemen met de aansturing vanuit de hypofyse(secundaire Addison). Ook kan langdurig gebruik van corticosteroïden (zoals inhalatiecorticoïden) leiden tot een verstoorde werking van de hypothalamus-hypofyse-bijnieras waardoor de werking van de bijnier is verstoord (Tertiaire Addison).
- Overmatige productie van glucocorticosteroïden, wat leidt tot syndroom van Cushing. Dit kan zowel het gevolg zijn van een adenoom op de hypofyse (Ziekte van Cushing) als in de bijnierschors (Syndroom van Cushing).
- Overmatige productie van mineralocorticosteroïden, wat leidt tot syndroom van Conn. Dit kan o.a. het gevolg zijn van een - meestal eenzijdig - adenoom of - meestal tweezijdige - bijnierhyperplasie.
- Overmatige productie van androgenen, wat leidt tot adrenogenitaal syndroom.
In uitzonderingsgevallen kan men besluiten om de bijnieren te verwijderen, waarna de hormoonproduktie gesubstitueerd moet worden. Men wordt dan behandeld als Addison-patiënt. In het geval van eenzijdige bijnierverwijdering neemt de overgebleven bijnier de functies over.
In Nederland is de Bijniervereniging NVACP de patiëntenorganisatie voor bijnieraandoeningen.
| Organen van het menselijk lichaam |
|---|
|
Alvleesklier · Baarmoeder · Bijnieren · Bijschildklier · Darmen · Eierstokken · Galblaas · Hart · Hersenen · Huid · Hypofyse · Longen · Lever · Maag · Milt · Nier · Prostaatklier · Schildklier · Teelballen · Twaalfvingerige darm · Urineblaas · Wormvormig aanhangsel · Zwezerik |
| Endocrien systeem |
|---|
|
Bijnieren · Epifyse · Hypofyse · Ovaria · Pancreas · Schildklier · Testes · Thymus |
| Immunologie | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
