Bisdom 's-Hertogenbosch

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Bisdom 's-Hertogenbosch
BisdomshertogenboschLocatie.png
Symbolen
Wapen
(Details)
Basisgegevens
Kerkprovincie Utrecht
Patroonheilige Heilige Johannes[1]
Website www.bisdomdenbosch.nl
Hiërarchie
Bisschop Antoon Hurkmans
Hulpbisschop Rob Mutsaerts
Vicaris-generaal Rob Mutsaerts
Statistieken
Oppervlakte 3.826 km²
Bevolking 2.066.000 (100,0%)
Katholieken 1.140.000 (55,2%)
Dekenaten 12
Parochies 325
Portaal  Portaalicoon   Christendom

Het bisdom 's-Hertogenbosch (Latijn: Dioecesis Buscoducensis) is een van de zeven bisdommen waaruit de rooms-katholieke Nederlandse kerkprovincie bestaat en is het grootste bisdom van Nederland. Kathedraal van het bisdom is de Kathedrale Basiliek van Sint-Jan Evangelist.

Het bisdom staat onder leiding van bisschop Antoon Hurkmans en hulpbisschop Rob Mutsaerts. Hurkmans is de 17e bisschop sinds de oprichting van het bisdom 's-Hertogenbosch in 1559 en 9e sinds de heroprichting in 1853.

Geschiedenis[bewerken]

Ontstaan[bewerken]

Toen de periode van de missionering als afgesloten beschouwd mocht worden, kwam het grootste gedeelte van het huidige bisdom onder het bisdom Luik, een situatie die ongeveer achthonderd jaar zou duren. De oude vestingstad aan de noordelijke grens van Brabant, in 1184 door graaf Godfried III van Leuven stadsrechten gegeven, werd het middelpunt van een bisdom dat zich uitstrekte over de Meierij van 's-Hertogenbosch, de Langstraat, Bommelerwaard en een gedeelte van de Belgische Kempen.

Instelling van het eerste bisdom (1559)[bewerken]

In de bul Super Universas van 12 mei 1559 richtte Paus Paulus IV nieuwe bisdommen op in de Nederlanden. In het midden-Nederlandse gebied werd het aartsbisdom Mechelen opgericht, waaronder naast Antwerpen, Gent en Brugge ook de nieuwe zetels van 's-Hertogenbosch en Roermond kwamen te ressorteren. De eerste bisschop, Franciscus Sonnius, werd benoemd op 10 maart 1561. De eerste bisschop was Franciscus Sonnius; kathedraal werd de gotische Kathedrale Basiliek van Sint-Jan Evangelist, gebouwd tussen 1380 en 1530.

Opheffing van het eerste bisdom (1629)[bewerken]

Tijdens de Tachtigjarige Oorlog werd de positie van de katholieke kerk in de Nederlanden fel bestreden, en in 1581 werd de rooms-katholieke eredienst verboden, hoewel verborgen belijdenis werd getolereerd. In 1592 werden de Noordelijke Nederlanden door de Heilige Stoel uitgeroepen tot missiegebied en de verbroken bisschoppelijke hiërarchie werd vervangen door de Hollandse Zending. Het bisdom 's-Hertogenbosch werd na de verovering bij het beleg van 's-Hertogenbosch in 1629 de facto opgeheven; het gebied werd toegevoegd aan het bisdom Luik.

Instelling van het apostolisch vicariaat (1648)[bewerken]

In 1648 werd het apostolisch vicariaat 's-Hertogenbosch ingesteld. Meer dan twee eeuwen werd het bisdom geleid door een apostolisch vicaris. In de 19e eeuw vond nog een aantal gebiedswijzigingen plaats. In 1801 werd een gedeelte van het opgeheven bisdom Antwerpen toegevoegd, dat in 1803 weer werd afgesplitst als apostolisch vicariaat Breda. In 1851 werden de apostolische vicariaten Grave-Nijmegen en Ravenstein-Megen toegevoegd.

Instelling van het tweede bisdom (1853)[bewerken]

Tenslotte maakte de Grondwetsherziening van 1848 het herstel van de bisschoppelijke hiërarchie in Nederland mogelijk, waarbij ook het bisdom 's-Hertogenbosch op 4 maart 1853 opnieuw werd ingesteld.

Kerncijfers 2006-2009[2][bewerken]

In het jaar 2006 maakte het katholieke volksdeel met circa 1.167.000 kerkelijk geregistreerde gelovigen 56,8% van de totale bevolking van het bisdom uit. Ieder weekend bezochten gemiddeld 80.310 gelovigen de kerk, dat is 3,9 percent van de totale bevolking van het bisdom 's-Hertogenbosch. Helaas zijn de meest recent KASKI-kerncijfers over 2007 voor het bisdom nog niet gepubliceerd (in augustus 2009 nog steeds onder embargo), alhoewel uit de wel gepubliceerde landelijke cijfers en de cijfers voor het bisdom Roermond blijkt dat het aantal gelovigen, priesters, kerkgebouwen, gedoopten en het aantal kerkbezoekers in 2007 verder is afgenomen. In een interview met Dagblad De Limburger (29 mei 2009) geeft een KASKI-onderzoeker aan dat het aantal kerkbezoekers in het bisdom 's-Hertogenbosch relatief erg sterk is afgenomen. Het weekendkerkbezoek over het jaar 2007 daalde naar 76.000 kerkgangers (circa 3,7%).

Secularisatie veroorzaakt herstructurering[bewerken]

Het bisdom 's-Hertogenbosch gaat het aantal parochies de komende jaren terugbrengen van een kleine driehonderd in 2008 tot zestig in 2020. Dat schreef bisschop Antoon Hurkmans in zijn kerstbrief aan alle parochies van zijn diocees. “Om dit proces goed te doen verlopen is een nieuwe manier van leidinggeven in het bisdom nodig.” Daarom gaat het bisdom op korte termijn van 17 naar 12 dekens. De 26 dekenaten maken plaats voor 12 regio’s met een deken en daarmee wordt ook in dit bisdom de dekenaten als bestuurslaag afgeschaft.

Zie ook[bewerken]

Noten

  1. 27 december: feest van bisdompatroon H. Johannes
  2. kerncijfers 2006, KASKI (Katholiek Sociaal-Kerkelijke Studiekring gelieerd aan de Radboud Universiteit Nijmegen)

Bronnen