Blauwboekje

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
1664 Blauwboekje tegen Sceperus

Het oorspronkelijke blauwboekje is de aanduiding voor de vorm waarin een vlugschrift in de 17de eeuw werd verspreid. Zo genoemd vanwege de blauwe omslag die het oorspronkelijk had.[1][bron?]. Vlugschriften waren vaak expliciet bedoeld om collectieve steun te verwerven of publieke verontwaardiging te mobiliseren. In de eerste helft 17de eeuw wilde men een zo groot mogelijk aantal lezers bereiken. Daarom ging het om zo goedkoop mogelijk geproduceerde uitgaven, meestal ingenaaide boekjes met een slappe omslag. In de eerste helft 17de eeuw waren die omslagen vaak blauw gekleurd, vandaar de aanduiding 'blauwboekje'.[2] 'Blauwboekje' geeft de vorm aan, niet de inhoud.

Het vlugschrift werd voornamelijk in de eerste helft van de 17de eeuw als 'blauwboekje' verspreid met name tegen de De Witten. Blauwboekje was in de 17de eeuw ook de gebruikelijke naam voor allerlei pamfletten, schotschriften en volksboekjes, die door leurders aan de deur verkocht werden. Inhoudelijk ging het om oude ridderromans, reisverhalen, toverspreuken, almanakken, mythologische verhalen, heiligenlevens, raadsels- en spreukenverzamelingen. Als er al illustraties opgenomen waren ging het vaak om niet passende en versleten houtsnedes.

Vanaf 1700 wordt in Nederland het vlugschrift pamflet genoemd. In de 17de eeuw en de eeuwen ervoor werd het begrip 'liedje' en 'traktaat' gebruikt. In Engeland kende men het begrip pamphlet al wel in de vroegmoderne periode.

In Frankrijk kent men de term bibliothèque bleue, die daar bijna synoniem is aan volkscultuur en volksliteratuur. En de term littérature de colportage, wat duidt op de manier waarop de vlugschriften aan de man werden gebracht. Huis aan huis of via kermissen en markten.

Tegenwoordig wordt het begrip blauwboekje gebruikt voor o.a. receptenboekjes, informatieboekjes van drinkwaterbedrijven en veiligheidsboekjes.

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen

  • Roeland Harms (2010): De uitvinding van de publieke opinie: pamfletten als massamedia in de zeventiende eeuw.
  • Leonard H.M. Wessels (2002) De palimpsest. Geschiedschrijving in de Nederlanden 1500-2000
  • G.D.J. Schotel (1874) Vaderlandsche volksboeken en volkssprookjes van de vroege tijd tot het einde 18de eeuw.

Noten

  1. Roeland Harms (2010): De uitvinding van de publieke opinie: pamfletten als massamedia in de zeventiende eeuw.
  2. Leonard H.M. Wessels (2002) De palimpsest. Geschiedschrijving in de Nederlanden 1500-2000 p. 85