Bleekloog

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Een fles bleekloog

Bleekloog, chloorbleekloog of bleekwater (in Vlaanderen ook Javel van het Franse Eau de Javel) is een huishoudmiddel. Het is een verdunde oplossing met als actief ingrediënt natriumhypochloriet (NaClO).

Natriumhypochloriet is een product van de zoutindustrie. Wanneer een waterige oplossing van keukenzout NaCl aan elektrolyse wordt onderworpen, ontstaan er aan de twee elektroden twee producten: natronloog NaOH en dichloor Cl2. Wanneer deze twee producten samengevoegd worden, ontstaat daar, althans bij lagere temperaturen, naast NaCl ook NaClO.

In het laatste zout heeft chloor het oxidatiegetal +1, in keukenzout juist -1. Deze reactie van dichloor met loog is dan ook een voorbeeld van een autoredoxreactie, waarbij het ene chlooratoom het andere van een elektron berooft:

\mathrm{2\ OH^-\ +\ Cl_2\ \longrightarrow\ 2\ OH^-\ +\ Cl^+\ +\ Cl^-\ \longrightarrow\ H_2O\ +\ ClO^-\ +\ Cl^-}

Een andere manier om naar deze reactie te kijken, is deze beschouwen als een substitutie door OH- aan Cl-Cl, waarbij een Cl- uitgestoten wordt. Dat in het basische milieu vervolgens het gevormde HClO zijn zure proton verliest is in de vormingsreactie niet echt belangrijk.

\mathrm{OH^-\ +\ Cl_2\ \longrightarrow\ HClO\ +\ Cl^-}

Gevolgd door

\mathrm{OH^-\ +\ HClO\ \longrightarrow\ H_2O\ +\ ClO^-}

Concentratie[bewerken]

In de praktijk wordt in België de concentratie uitgedrukt in chlorometrische graad: een chlorometrische graad is de hypochlorietconcentratie die, bij sterk zuur maken van 1 liter bleekwater, één liter dichloor vrijmaakt (onder normomstandigheden).

In Nederland wordt voor huishoudelijk gebruik de concentratie meestal aangegeven in het aantal grammen actief chloor per 100 ml. De conversiefactor is 3,16. Een oplossing van 4g/100 ml komt zo overeen met 4 x 3,16 = 12,64 graad.

Titratie[bewerken]

Om de (massa-)concentratie van NaClO in een bleekloog-oplossing te kennen, kan een titratie worden uitgevoerd. De meest geschikte manier is via jodometrie, waarbij een ionair jodide-zout (veelal kaliumjodide) reageert met een bepaalde NaClO-oplossing in zuur milieu. Hierbij ontstaat volgens de volgende reactie di-jood:

\mathrm{NaClO\ +\ 2\ KI\ +\ 2\ HCl\ \longrightarrow\ I_2\ +\ 2\ KCl\ +\ NaCl\ +\ H_2O}

De hoeveelheid di-jood kan worden bepaald aan de hand van een redoxtitratie met natriumthiosulfaat:

\mathrm{I_2\ +\ 2\ Na_2S_2O_3\ \longrightarrow\ 2\ NaI\ +\ Na_2S_4O_6}

Aan het di-jood wordt vlak voor het bereiken van het stoichiometrisch punt zetmeel als indicator toegevoegd. Zetmeel vormt met het roodbruine di-jood namelijk een diepblauw complex. Uiteindelijk wordt het stoichiometrisch punt bereikt wanneer de blauwe kleur uit de oplossing verdwijnt, wat wijst op een volledige omzetting naar natriumjodide en het kleurloze natriumtetrathionaat.

Productie[bewerken]

Natriumhypochloriet kan als waterige oplossing worden voorbereid door chloorgas te absorberen in koude natriumhydroxideoplossing:

\mathrm{2\ NaOH\ +\ Cl_2\ \longrightarrow\ NaCl\ +\ NaOCl\ +\ H_2O}

Het hydroxide en de chloor van het natrium zijn commercieel geproduceerd door chloralkaliproces, en er is geen behoefte om hen te isoleren om natriumhypochloriet voor te bereiden. Vandaar wordt NaOCl voorbereid industrieel door elektrolyse van natriumchlorideoplossing met minimale scheiding tussen anode en kathode. De oplossing moet onder 40 °C (door koelrollen) worden gehouden om de vorming van natriumchloraat te verhinderen.

De commerciële oplossingen bevatten altijd significante hoeveelheden natriumchloride (keukenzout) als belangrijkst bijproduct, zoals die in de vergelijking hierboven wordt gezien.

Toepassingen[bewerken]

Natriumhypochloriet is een goed oplosbaar zout en het is een vrij sterk oxidans. Het wordt daarom gebruikt als desinfecterend schoonmaakmiddel. Het is ook in staat om veel kleurstoffen te oxideren, waardoor het een blekende werking heeft. De producten van reacties zijn meestal ook niet gekleurd.

Labarraquewater, met een concentratie van minder dan drie graden, wordt gebruikt om algengroei en wierenvorming tegen te gaan in zeewater of (brak) oppervlaktewater dat over lange afstanden in pijpleidingen getransporteerd dient te worden.

Javelwater, tussen de 8 en 35 graden, wordt als desinfecterend middel gebruikt.

Javelextract, tussen de 35 en 47 graden, wordt voor scheikundige doeleinden gebruikt.

Onderzoekers van de Northwestern University Feinberg School of Medicine zijn door middel van een onderzoek erachter gekomen dat een bad nemen in sterk verdund bleekwater (+- 100ml per 250-300 liter, ofwel een half kopje per bad) meerdere vormen van eczeem kan tegengaan. Hierbij doodt het bleek de bacteriën en schimmels welke de eczeem veroorzaken. Wanneer men dit dagelijks 10 minuten doet en enkele weken tot maanden volhoudt, vermindert de hoeveelheid huiduitslag drastisch.[1][2]

Veiligheid[bewerken]

De bovenstaande reactie gebeurt in sterk basisch milieu, bij toevoeging van zuur (bijvoorbeeld zoutzuur) keert de reactie om en ontstaat er weer chloorgas. Daarom moet men voorkomen dat twee wc-reinigers samen worden gebruikt, waarvan de ene een sterk zuur is en de andere bleekloog bevat.

Bronnen, noten en/of referenties