Blokfluit

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Blokfluit
bekfluit
vanaf boven: tenor, alt, sopraan, sopranino
vanaf boven: tenor, alt, sopraan, sopranino
Classificatie
Gerelateerde instrumenten
kleine sopranino, sopraninoblokfluit, sopraanblokfluit, altblokfluit, tenorblokfluit, basblokfluit, grootbasblokfluit, contrabasblokfluit
Fabrikanten
Johann Christoph Denner, Jacob Denner, Jacques Hotteterre, Jean-Hyacinthe Rottenburgh, Jan Steenbergen
Meer artikelen
dwarsfluit, panfluit
Portaal  Portaalicoon   Muziek

De blokfluit (of bekfluit) is een houten blaasinstrument met een labium. Het labium bevindt zich achter het blok dat in een cilindrische buis geschoven wordt (vandaar de naam blok-fluit).

Inhoud

[bewerken] Geschiedenis

Fluiten in het algemeen zijn bijzonder oud. Veel culturen kennen hun eigen varianten zoals de dvojnice uit Dalmatië, een dubbelfluit. Fluiten stammen uit de prehistorie en konden op twee manieren aangeblazen worden: recht en dwars. Beide versies hadden waarschijnlijk oorspronkelijk een vingerzetting gebaseerd op zes vingergaten, zoals dat vandaag de dag bij de Ierse tin whistle nog steeds het geval is. Ook de traverso zoals deze vóór de uitvinding van de moderne dwarsfluit door Theobald Böhm gebouwd werd was op dit ontwerp gebaseerd.

De echte blokfluit onderscheidt zich van het zes gaten ontwerp doordat het een duimgat voor de linkerduim bezit en vaak een achtste gat voor de rechter pink. Dit ontwerp is duidelijk een stuk jonger. De voorlopers van de moderne blokfluit stammen mogelijk uit de 14e eeuw. Zij worden echter pas echt -maar dan ook razend- populair vanaf 1500. Dit hing samen met de opkomst van de gegoede burgerij en de verspreiding van muziek in gedrukte vorm

In 1511 en 1535 verschenen de eerste boeken over blokfluit respectievelijk door Sebastian Virdung en Silvestro Ganassi geschreven.

De populariteit van het instrument bleef voortduren tot aan de 19e eeuw. In het grote orkest van die dagen met muziek die sterk moduleerde naar moeilijk te spelen toonsoorten was geen plaats meer voor de blokfluit.

[bewerken] Blokfluit-familie

Blokfluiten zijn er in zeer veel verschillende soorten en maten, de lengte kan van 10 cm tot zo'n 320 cm variëren. Veel van deze blokfluiten krijgen een verhoogde toon (één octaaf hoger dan grondtoon) als men 'overblaast'. Een C 1 gestreept, wordt dan een C 2 gestreept. Dit effect bereik je door (te) hard te blazen.

benaming toonsoort lengte
Kleine sopranino/Garklein C 17 cm
Sopraninoblokfluit F 24 cm
Sopraanblokfluit C 32 cm
Altblokfluit F 48 cm
Tenorblokfluit C 62 cm
Basblokfluit F 93 cm
Grootbasblokfluit C 120 cm
Contrabasblokfluit of Subbasblokfluit F

[bewerken] Grootste blokfluit

De "grootste blokfluit ter wereld" is gemaakt door de Nederlandse blokfluitbouwster Adriana Breukink. Zij heeft er in totaal drie gemaakt; er zijn er twee in Nederland en één in België in gebruik. Een afbeelding van deze reuzenblokfluit is te zien op de Nederlandse Blokfluitpagina.

Ook de Slowaakse Fujara is manshoog.

[bewerken] Materiaal

De blokfluit wordt meestal van hout gemaakt. De gebruikte houtsoorten zijn zachte Europese houtsoorten (perenhout, pruimen, kersen, esdoorn / ahorn, olijfhout, noten, buxus / palmhout) of harde tropische houtsoorten (palissander, cocobolo, rozenhout, ebbenhout, coromandel, grenadille, bubinga, West-Indische buxus). De prijs van een instrument hangt onder andere af van het soort hout dat werd gebruikt.

Goedkope blokfluiten worden ook gemaakt van kunststof, wat een aantal voordelen heeft ten aanzien van zuiverheid en ongevoeligheid voor vocht. Kunststof blokfluiten zijn vrijwel onderhoudsvrij en worden in kwaliteit alleen overtroffen door veel duurdere houten fluiten. De meeste kunststof blokfluiten worden gebruikt voor lessen op muziekscholen, waar leerlingen net beginnen en nog niet weten of ze doorgaan of niet. Tevens nuttig, houten fluiten gaan bij het blok snel kapot.

Fluiten kunnen ook van andere materialen gemaakt worden zoals glas, maar hier betreft het curiositeiten.

[bewerken] Bespeling

Een blokfluit heeft acht gaten (zonder dubbele boring), zeven aan de bovenkant en een aan de onderkant. Aan de onderkant bevindt zich het duimgat dat helemaal of half geopend kan worden om hogere noten te produceren. De onderste twee gaten aan de bovenkant zijn vaak dubbel uitgevoerd om het gedeeltelijk afsluiten van een toongat te vereenvoudigen, en daarmee het spelen van laddervreemde tonen.

Een blokfluit heeft Duitse boring ('gewone' vingerzetting) of barokboring ('barok' vingerzetting). Bij de Duitse boring is het 4e vingergat van boven (duimgat niet meegeteld) groter dan het 5e. Bij barokboring is het 4e vingergat kleiner dan het 5e. Een f op een "standaard" blokfluit (sopraan) is met Duitse boring: duim + 1,2,3 en 4 en met een barokboring: duim + 1,2,3,4 met 6,7. Sommigen bevelen de gewone vingerzetting aan om muziek aan te leren en om blokfluit te leren spelen. De gevorderde speler verkiest veelal een blokfluit met barokboring.

Op de blokfluit wordt voornamelijk barokmuziek gespeeld, maar er is ook veel oudere muziek en veel modernere muziek voor dit instrument geschreven. Een blokfluit komt niet in een symfonieorkest voor, maar wel vaak in een barokorkest. Verder wordt dit instrument vaak solo gebruikt of met piano- of klavecimbelbegeleiding. Ook bestaan er talloze blokfluittrio's en -kwartetten, waar het Amsterdam Loeki Stardust Quartet een voorbeeld van is.

[bewerken] Werken voor blokfluit

Voorbeelden van stukken voor blokfluit:

In de op de barok volgende vroegklassieke en klassieke periode werd er nauwelijks meer voor blokfluit gecomponeerd, evenmin als gedurende de romantische periode. Andere, luidere, instrumenten namen haar plaats in. De moderne periode luidde een heropleving van de blokfluitmuziek in, waarbij nieuwe blokfluitwerken werden gecomponeerd. Ook de herleving van de belangstelling voor oude muziek heeft aan de heropleving van de blokfluit als volwaardig instrument bijgedragen.

[bewerken] Historische blokfluitbouwers

Hieronder volgt een lijst van bekende blokfluitbouwers uit de 16e tot 18e eeuw.

[bewerken] Zie ook

[bewerken] Externe links

Wikimedia Commons

Overgenomen van "http://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Blokfluit&oldid=29112185"
Persoonlijke instellingen
Naamruimten
Varianten
Handelingen
Navigatie
Informatie
Hulpmiddelen
Afdrukken/exporteren
In andere talen