Blokpartij

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Blokpartij heet een partij die in een communistische staat naast de communistische mag bestaan. Door middel van een "blok", dat op een alliantie moet lijken, zijn de blokpartijen met de communistische partij aaneengesloten. Wel heeft de communistische partij in zo een blok de volledige macht.

De functie van het blok is het om het feitelijke eenpartijstelsel te camoufleren en indirect invloed uit te oefenen op mensen die niet lid van de communistische partij willen worden maar wel van een blokpartij. Voor de leden van een blokpartij kan het lidmaatschap attractief zijn voor de carrière in maatschappij en beroep zonder lid van de communistische partij te worden.

Blokpartijen in de DDR[bewerken]

Bijeenkomst van de voorzitters van de blokpartijen op 10 december 1982, van links: Lothar Kolditz (president van de Nationalrat), Manfred Gerlach (LDPD), Gerald Götting (CDU), Heinrich Homann (NDPD), Ernst Mecklenburg (DBD), Waldemar Pilz, Erich Honecker en Joachim Herrmann (alle drie SED)

Het meest bekende blok was de Antifaschistisch-demokratischer Block (1945) in de Sovjet-bezettingszone in Duitsland. Later werd het blok onderdeel van de Nationale Front in de DDR. In de DDR bepaalde het blok bijvoorbeeld welke partij hoeveel zetels in de parlementen kreeg; de kiezer kreeg alleen een Einheitsliste van alle partijen en massa-organisaties te zien. Ofschoon ook de leidende communistische partij lid van het blok was heetten alleen de andere partijen "blokpartijen". Een bekend scheldwoord voor hen was "blokfluiten".

In 1945 hoorden bij het blok de volgende partijen:

In 1946 moest de SPD met de KPD fuseren, zo ontstond de Sozialistische Einheitspartei Deutschlands (SED). In 1948 liet de Sovjetische bezetter twee nieuwe partijen oprichten om aanhang van de burgerlijke partijen CDU en LDP weg te trekken. Sindsdien waren de blokpartijen:

Bij het blok hoorden ook zogeheten massa-organisaties, die eveneens de leidende rol van de SED moesten aanvaarden. Vele van hun functionarissen waren lid van de SED:

Ná 1989 mochten de partijen van het blok blijven bestaan. De SED ontwikkelde zich uiteindelijk tot Die Linke, de andere partijen sloten zich aan bij een van de grote partijen van West-Duitsland: CDU en DBD bij de CDU, LDPD en NDPD bij de FDP.

Blokpartijen in andere communistische landen[bewerken]

In de Sovjet-Unie en in sommige andere communistische staten bestond of bestaat maar één partij, de communistische. Andere communistische staten van het Oostblok hadden een bloksysteem net als de DDR, namelijk Bulgarije, Polen en Tsjecho-Slowakije.

De Volksrepubliek China kent naast de regerende communistische partij acht "democratische partijen". Ook in Vietnam en Noord-Korea zijn er partijen naast de communistische.

Literatuur[bewerken]

  • Andreas Herbst, Winfried Ranke, Jürgen Winkler: So funktionierte die DDR. vol. 1, Rowohlt: Hamburg 1994, s.v. „Blockpolitik“.