Blokpartij
Blokpartij heet een partij die in communistische staten naast de communistische mag bestaan. Door middel van een "blok", dat op een alliantie moet lijken, zijn de blokpartijen met de communistische partij aaneengesloten. Wel heeft de communistische partij in zo een blok de volledige macht.
De functie van het blok is het om het feitelijke eenpartijstelsel te camoufleren en indirect invloed uit te oefenen op mensen die niet lid van de communistische partij willen worden maar wel van een blokpartij. Voor de leden van een blokpartij kan het lidmaatschap attractief zijn voor de carrière in maatschappij en beroep zonder lid van de communistische partij te worden.
Inhoud |
Blokpartijen in de DDR[bewerken]
Het meest bekende blok was de Antifaschistisch-demokratischer Block (1945) in de Sovjet-bezettingszone in Duitsland. Later werd het blok onderdeel van de Nationale Front in de DDR. In de DDR bepaalde het blok bijvoorbeeld welke partij hoeveel zetels in de parlementen kreeg; de kiezer kreeg alleen een Einheitsliste van alle partijen en massa-organisaties te zien. Ofschoon ook de leidende communistische partij lid van het blok was heetten alleen de andere partijen "blokpartijen". Een bekend scheldwoord voor hen was "blokfluiten".
In 1945 hoorden bij het blok de volgende partijen:
- Kommunistische Partei Deutschlands (KPD), communisten
- Sozialdemokratische Partei Deutschlands (SPD), democratisch socialisten
- Christisch-Demokratische Union (CDU), christenen en conservatieven
- Liberaldemokratische Partei Deutschlands (LDP of LDPD), liberalen
In 1946 moest de SPD met de KPD fuseren, zo ontstond de Sozialistische Einheitspartei Deutschlands (SED). In 1948 liet de Sovjetische bezetter twee nieuwe partijen oprichten om aanhang van de burgerlijke partijen CDU en LDP weg te trekken. Sindsdien waren de blokpartijen:
- SED
- CDU
- LDPD
- Demokratische Bauernpartei Deutschlands (DBD), boeren
- Nationaldemokratische Partei Deutschlands (NDPD), voor "kleine" leden van de Nationaalsocialistische Duitse Arbeiderspartij en voormalige soldaten
Bij het blok hoorden ook zo geheten massa-organisaties, die eveneens de leidende rol van de SED moesten aanvaarden. Vele van hun functionarissen waren lid van de SED:
- Freier Deutscher Gewerkschaftsbund (FDGB), vakbond
- Freie Deutsche Jugend (FDJ), jongeren
- Kulturbund (KB), intellectuelen en hobbyisten
- Demokratischer Frauenbund Deutschlands (DFB), vrouwen
- Vereinigung der gegenseitigen Bauernhilfe (VdgB), boeren
Ná 1989 mochten de partijen van het blok blijven bestaan. De SED ontwikkelde zich uiteindelijk tot Die Linke, de andere partijen sloten zich aan bij een van de grote partijen van West-Duitsland: CDU en DBD bij de CDU, LDPD en NDPD bij de FDP.
Blokpartijen in andere communistische landen[bewerken]
In de Sovjet-Unie en in sommige andere communistische staten bestond of bestaat maar één partij, de communistische. Andere communistische staten van het Oostblok hadden een bloksysteem net als de DDR, namelijk Bulgarije, Polen en Tsjecho-Slowakije.
De Volksrepubliek China kent naast de regerende communistische partij acht "democratische partijen". Ook in Vietnam en Noord-Korea zijn er partijen naast de communistische.
Blokpartijen in andere dan communistische landen[bewerken]
In Syrië regeert de nationalistisch-socialistische Baath-partij. In de nationale front van het land zijn er in totaal tien geoorloofde partijen.
Literatuur[bewerken]
- Andreas Herbst, Winfried Ranke, Jürgen Winkler: So funktionierte die DDR. vol. 1, Rowohlt: Hamburg 1994, s.v. „Blockpolitik“.
