Boekovina

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De ligging van het historische Boekovina met de huidige opvolgerstaten Oekraïne, Roemenië en Moldavië
De Boekovina in 1901
Theater in Tsjernivtsi, de grootste stad van de Boekovina

De Boekovina (Roemeens: Bucovina; Oekraïens: Буковина, Bukovyna; Duits: Buchenland; Pools: Bukowina, de naam betekent "Beukenland") is een historische regio, die nu ongeveer voor de helft in Roemenië ligt en voor de helft in Oekraïne. De oppervlakte is 10.442 km². Het gebied ligt deels in en deels ten oosten van de Karpaten en het wordt van noordwest naar zuidoost doorsneden door de rivieren de Proet en de Siret. Langs de noordgrens stroomt de Dnjestr. De grootste plaatsen zijn Tsjernivtsi in Oekraïne, Suceava in Roemenië. Een belangrijke stad was Czernowitz (thans Tsjernivtsi).

De beroemdste trekpleister van de Boekovina zijn, afgezien van het bosrijke berglandschap, vijf aan de buitenkant met fresco's beschilderde kloosters. Deze zijn alle te vinden in de Roemeense Boekovina: in Voroneţ, Moldoviţa, Humor, Arbore en Suceviţa. Deze 15de- en 16de-eeuwse kloosters zijn opgenomen in de Werelderfgoedlijst van de UNESCO (zie Kerken in Moldavië).

Geschiedenis[bewerken]

De Boekovina staat pas sinds het einde van de 18e eeuw onder die naam bekend. Tot dan toe vormde het gebied het noordelijk deel van het vorstendom Moldavië. Dit Moldavië was een vazalstaat van het Ottomaanse Rijk, toen de Boekovina in 1775 door het Habsburgse Oostenrijk werd veroverd. Aanvankelijk stond het onder militair bestuur, maar in 1786 werd het bij Galicië (een andere Oostenrijkse verovering) gevoegd. Er volgde een periode van immigratie van verschillende kanten: Roethenen, verschillende groepen Duitsers, joden en kleinere aantallen Hongaren, Polen, Armenen, Slowaken, Grieken, Turken en Roma voegden zich bij de Roemenen die er woonden. In 1849 kreeg de Boekovina een eigen status als Oostenrijks kroonland. Toen in 1867 de Oostenrijks-Hongaarse Dubbelmonarchie ontstond, bleef de Boekovina bij het Oostenrijkse deel of Cisleithanië; het werd het oostelijkste gewest van het keizerrijk en het enige waar Roemenen woonden (de andere Roemenen in Oostenrijk-Hongarije kwamen onder het Hongaarse deel of Transleithanië).

Terwijl het centrale gezag te maken had met de nationale ambities van zowel de Roemenen als de Roethenen (die elkaar getalsmatig ongeveer in evenwicht hielden), beleefde de Boekovina een culturele bloeiperiode. In 1875, de 100e verjaardag van de Oostenrijkse overheersing, kreeg de hoofdstad Czernowitz een universiteit. De Duitsers en de joden speelden een grote rol in het culturele leven. Geen gebied in het rijk telde een zo groot percentage joden onder zijn inwoners. De dichter Paul Celan was een van hen.

Aan het eind van de Eerste Wereldoorlog viel Oostenrijk-Hongarije uiteen: het Verdrag van Saint-Germain (1919) wees de Boekovina in zijn geheel toe aan Roemenië.

Tussen de beide wereldoorlogen zou de Boekovina Roemeens blijven. Aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog bepaalden nazi-Duitsland en de Sovjet-Unie in de geheime protocollen van het Molotov-Ribbentroppact dat Bessarabië door de sovjets mocht worden ingelijfd, maar zij vielen op 26 juni 1940 na een ultimatum ook de Boekovina binnen. Roemenië werd gedwongen zowel de noordelijke Boekovina als Bessarabië en het Hertsagebied af te staan. Tussen 1941 en 1944 wist Roemenië het met Duitse hulp te heroveren en vonden er grootschalige jodenvervolgingen plaats. De joodse inwoners van de Boekovina werden in groten getale naar Transnistrië gedeporteerd om daar om te komen.

Na de oorlog, in 1947 (Vrede van Parijs) werd de splitsing van de Boekovina bevestigd. Cernăuți, zoals Czernowitz in de Roemeense tijd heette, werd bij de Oekraïense SSR gevoegd, de twee volgende steden, Suceava en Rădăuți, bleven Roemeens. Van de etnische lappendeken die de Boekovina anderhalve eeuw was geweest, was weinig meer over. De zuidelijke Boekovina is sindsdien Roemeenser geworden en de noordelijke Oekraïenser.

Sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie maakt de noordelijke Boekovina deel uit van de republiek Oekraïne.

Literatuur
  • Hannes Hofbauer en Viorel Roman 1997: Bukowina - Bessarabien - Moldawien. Wien: Promedia.