Bolivia
| Estado Plurinacional de Bolivia Bulibiya Mama Llaqta Wuliwya Suyu Tetã Volívia |
||||||
|
||||||
 |
||||||
| Basisgegevens | ||||||
| Officiële landstaal | Spaans, Quechua, Aymara, Guaraní en 33 andere inheemse talen | |||||
| Hoofdstad | Sucre[1] | |||||
| Regeringsvorm | Presidentiële republiek met een presidentieel systeem en een meerpartijenstelsel (democratie) | |||||
| Staatshoofd | Evo Morales | |||||
| Regeringsleider | Evo Morales | |||||
| Religie | katholiek | |||||
| Oppervlakte | 1.098.581 km² [2] (1,4% water) | |||||
| Inwoners | 8.280.184 (2001)[3] 9.775.246 (2009)[4] (8,9/km² (2009)) |
|||||
| Overige | ||||||
| Volkslied | Bolivianos, el hado propicio | |||||
| Munteenheid | boliviano (BOB) |
|||||
| UTC | -4 | |||||
| Nationale feestdag | 6 augustus | |||||
| Web | Code | Tel. | .bo | BOL | 591 | |||||
| Voorgaande staten | ||||||
|
||||||
| Topografie | ||||||
 |
||||||
|
||||||
.svg)
.svg){kind=small}
Bolivia (ook Bolivië; Aymara: Wuliwya, Quechua: Bulibiya, Guaraní: Volívia), volledig de Plurinationale Staat Bolivia (Spaans: Estado Plurinacional de Bolivia, Aymara: Wuliwya Suyu , Quechua: Bulibya Mamallaqta, Guaraní: Tetã Volívia) is een republiek in Zuid-Amerika die grenst aan Peru, Brazilië, Paraguay, Argentinië en Chili.
Voorafgaand aan de Europese kolonisatie, was de Andes-regio van Bolivia een deel van het Inca-rijk - de grootste staat in pre-Columbiaans Amerika. Het Spaanse Rijk veroverden de regio in de 16e eeuw. Tijdens het grootste deel van de Spaanse koloniale periode werd dit gebied Opper-Peru genoemd. Na het uitroepen van de onafhankelijkheid in 1809, 16 jaar van oorlog volgde vóór de oprichting van de Republiek, genoemd naar Simón Bolívar, op 6 augustus 1825. Bolivia heeft geworsteld met perioden van politieke instabiliteit, dictaturen en de economische ellende.
Bolivia is een democratische republiek. Het is een ontwikkelingsland, met een middelmatige Index van de menselijke ontwikkeling, en een armoede niveau van 53%.[5] De belangrijkste economische activiteiten zijn onder meer landbouw, bosbouw, visserij, mijnbouw en de productie van goederen, zoals textiel, kleding, verfijnde metalen, en geraffineerde aardolieproducten. Bolivia is zeer rijk aan mineralen, in het bijzonder tin.
De Boliviaanse bevolking, geschat op 10 miljoen, is multi-etnisch, met bijvoorbeeld indianen, mestiezen, Europeanen en Afrikanen. De gesproken voertaal is Spaans, hoewel ook de Aymara en de Quechua taal officeel zijn, evenals 34 andere inheemse talen. Het grote aantal verschillende culturen in Bolivia heeft veel bijgedragen aan een grote diversiteit op gebieden als kunst, gastronomie, literatuur en muziek.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
Aangenomen wordt dat de oudste bewoners van Bolivia indianen zijn en dateren van ongeveer 13000 jaar voor Chr. Rond 1441 na Chr. wordt Bolivia door de Inca's bestuurd.
Rond 1545 werd Zuid-Amerika en dus ook Bolivia gekoloniseerd door de Spanjaarden. De nomadische indianen in het laagland ten oosten van het Andes-gebergte werden echter nooit effectief onderworpen door de Spanjaarden. Na de Boliviaanse onafhankelijkheidsoorlog werd op 6 augustus 1825 de onafhankelijkheid van de "República de Bolívar" uitgeroepen (vernoemd naar de vrijheidsstrijder Simón Bolívar). Sindsdien wordt het land geteisterd door oorlogen en staatsgrepen.
In 1884 verloor Bolivia samen met Peru de Salpeteroorlog van Chili. Als gevolg daarvan moest het land de kustprovincie Litoral afstaan (nu II Región de Antofagasta). Bolivia raakte hierdoor afgesneden van de Stille Oceaan, waardoor de Boliviaanse Marine sindsdien in het Titicacameer oefent.
Van 1932 tot 1935 was Bolivia in oorlog met buurland Paraguay. Deze Chaco-oorlog was het gevolg van de mogelijke vondst van olie op de Chaco Borreal, een groot dunbevolkte savanne. Meer dan 80.000 Bolivianen verloren het leven, mede door een slechte organisatie en uitbraak van ziekten en gebrek aan water in het zeer dorre gebied. Uiteindelijk veroverde Paraguay grote gebieden op Bolivia.
In 1952 vond een revolutie plaats. De tinmijnen werden genationaliseerd en de landbouwgronden herverdeeld. De presidenten Hernan Siles Suazo en Victor Paz Estensorro hielden echter de communisten buiten de deur, en behielden de steun van Washington. In 1964 nam het leger het heft weer in handen. Op 8 oktober 1967 werd Che Guevara opgepakt tijdens een door de CIA georganiseerde militaire operatie van het Boliviaanse leger. Guevara werd door het Boliviaanse leger geëxecuteerd.
In 1982 is de militaire macht overgedragen aan een burgerregering. De spanningen tussen het land en Chili kwamen weer tot uiting bij de Boliviaanse Gasoorlog in 2003.
[bewerken] Evo Morales als president
De twee belangrijkste kandidaten voor de Boliviaanse presidentsverkiezingen in 2005 waren Juan Evo Morales Ayma van de MAS-partij en Jorge Quiroga, de leider van de Sociale en Democratische Kracht en voormalig hoofd van de Nationalistische Democratische Actie partij. Morales won de verkiezingen met 53,7% van de stemmen, een absolute meerderheid, ongebruikelijk in Boliviaanse verkiezingen. Hij werd beëdigd op 22 januari 2006 voor een termijn van vijf jaar. Voorafgaand aan zijn officiële inauguratie in La Paz, werd hij ingewijd in een Aymara ritueel op de archeologische site van Tiwanaku voor een menigte van duizenden Aymara mensen en vertegenwoordigers van linkse bewegingen uit heel Latijns-Amerika. Hoewel zeer symbolisch, was dit ritueel niet historisch gebaseerde en vertegenwoordigd in de eerste plaats inheemse Aymara's - niet de belangrijkste Quechua-sprekende bevolking. Sinds de Spaanse verovering in de vroege 16de eeuw, werd deze regio van Zuid-Amerika, waar sprake is van een meerderheid van inheemse bevolking, vooral geregeerd door afstammelingen van Europese immigranten.
Bij de verkiezingen van 2009, werd Evo Morales herkozen met 64,22% van de stemmen. Zijn partij, de Beweging voor Socialisme, won ook een tweederde meerderheid in beide huizen van het Nationaal Congres.
In 2009 nam Bolivia een nieuwe grondwet aan.
[bewerken] Geografie
Bolivia is volledig omsloten door 5 landen en heeft geen zeehavens. In het westen van Bolivia ligt de Andes. De hoogste top van dit gebergte is de Nevado Sajama met een hoogte van 6542 meter. Voor een deel beslaat het land het Hoogland van Bolivia (de altiplano), de hoogvlakte van de Andes.
Het oosten van Bolivia is laagland en is het begin van het Amazoneregenwoud. Het Titicacameer is een groot meer dat op de grens van Bolivia en Peru ligt. In het westen van Bolivia, in het departement Potosí, ligt de grootste zoutvlakte ter wereld: Salar de Uyuni.
[bewerken] Steden
De top-tien van de grootste steden is als volgt:
- Santa Cruz de la Sierra - 1.196.100
- La Paz - 850.000
- Cochabamba - 834.900
- El Alto - 745.600
- Oruro - 216.600
- Sucre - 209.000
- Tarija - 145.300
- Potosí - 143.100
- Montero - 84.000
- Trinidad - 80.700
[bewerken] Nationale parken
[bewerken] Bestuurlijke indeling
 Zie Departementen van Bolivia voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Bolivia is ingedeeld in 9 departementen, 112 provincies, 314 gemeentes en 1.384 kantons.
[bewerken] Bevolking
[bewerken] Taal
De meest gesproken taal is Spaans, gesproken door ongeveer veertig procent van de bevolking. Verder worden 36 inheemse talen gesproken, waarvan Aymara, Quechua en Guaraní het talrijkste zijn. Alle talen die in Bolivia gesproken worden hebben een officiële status
Destijds was de lingua franca van het Incarijk (Tawantinsuyu) het Quechua, dat door iedereen gesproken moest worden.
[bewerken] Religie
78% van de bevolking hangt het Rooms-katholicisme aan, 16% van de bevolking is protestant maar dat aantal groeit snel. Veel indianen vermengen hun christelijk geloof met inheems-Amerikaanse elementen. Bolivia heeft geen staatsgodsdienst.
Zie ook:
[bewerken] Etnische samenstelling
- Quechua: 30%
- Mestiezen: 30%
- Aymara: 25%
- Europeanen: 15%
[bewerken] Armoede
Bolivia is sinds lange tijd een van de armste landen van Zuid-Amerika. De invoering van een markteconomie heeft voor sommigen weliswaar veel opgeleverd, maar volgens het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties leeft 64,6% van de bevolking onder de armoedegrens. [6]
[bewerken] Politiek
Bolivia is een republiek. In Bolivia wordt iedere 5 jaar een president gekozen. Deze gekozen president vormt samen met een kabinet een regering. Het machtsapparaat bestaat uit twee kamers:
- Camara de Senadores (de Senaat met 27 zetels)
- Camara de Diputados (Kamer van Afgevaardigden met 130 zetels)
De regering van Bolivia zetelt in La Paz, maar de wettelijke hoofdstad is Sucre.
De president is sinds 22 januari 2006 de socialist Evo Morales. Hij is de eerste Boliviaanse leider van gemengde Spaans, inheemse afkomst. Momenteel heeft de partij van Evo Morales, Beweging voor Socialisme, een meerderheid van 88 zetels in het parlement.
[bewerken] Cultuur
De invloed van de Aymara's en andere indiaanse tradities is diep geworteld in zowel religie, muziek als kleding.
[bewerken] Muziek
De Boliviaanse muziek is beïnvloed door Inca's, Amazone-indianen, Spanjaarden en Afrikanen. Plattelandsorkesten van de Aymará bestaan vaak volledig uit panfluiten, de chuqui. Andere instrumenten zijn trommels, fluiten en de phututu, een koehoorn.
[bewerken] Klimaat
In het noordelijk gelegen Amazonebekken is het klimaat tropisch en vochtig, in het zuidoosten is het droog en heet, in de valleien is het vrij koel en in het hoogland is het koud.
In de dalen van de Andes is het tropisch warm. In de laaglanden heerst een tropisch, vochtig klimaat. De surazo is een koele zuidenwind.
Het regenseizoen valt in de zomer, van december tot april. De winter, die van mei tot augustus duurt, vormt het droge seizoen.
[bewerken] Mijnbouw
De tinmijnen van Bolivia liggen hoog in de Andes. De productie is gedaald, maar het land is nog altijd de grootste wereldproducent van tin. Het is ook een belangrijke producent van antimoon en zilver. Verder wordt ook nog zink, goud, koper en lood geproduceerd.
[bewerken] Externe links
- (en) Bolivia Web
- (de) (es) (en) Foto's, audio en video's van de Boliviaanse inheemse cultuur
Bronnen, noten en/of referenties:
- ↑ De regering zetelt in La Paz.
- ↑ (en) Verenigde Naties 2004
- ↑ (en) Laatste census 5 september 2001 (via V.N.)
- ↑ (en) Niet officiële schatting CIA Factbook 1 juli 2009 (berekend door US Bureau of the Census)
- ↑ Bolivia baja sus índices de pobreza en 8 años (Bolivia lowers its poverty levels). El Deber (30 November 2011). Geraadpleegd op 30 November 2011.
- ↑ UNDP: Human development indices - Table 3: Human and income poverty (Population living below national poverty line (2000-2007))
| Unie van Zuid-Amerikaanse Naties |  |
|---|---|
|
Verklaring van Cusco · Oprichtingsverdrag · Bank van het Zuiden |
|
| Landen in Zuid-Amerika |
|---|
|
Argentinië · Bolivia · Brazilië · Chili · Colombia · Ecuador · Guyana · Paraguay · Peru · Suriname · Uruguay · Venezuela |
