Boornitride

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Boornitride
Structuurformule en molecuulmodel
Gelaagde kristalstructuur van boornitride
Gelaagde kristalstructuur van boornitride
Algemeen
Molecuulformule
     (uitleg)
BN
IUPAC-naam boornitride
Andere namen BN 40SHP, Borazon, BZN 550, Elboron, Elbor R, Elbor RM, Geksanit R, Hexanite R, Hexanit R, KBN-H10, Kubonit, Sho BN, Super mighty M, UHP-Ex, Wurzin
Molmassa 24,82 g/mol
CAS-nummer 10043-11-5
EG-nummer 233-136-6
PubChem 66227
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
Schadelijk
Waarschuwing
H-zinnen H319 - H335
EUH-zinnen geen
P-zinnen P261 - P305+P351+P338
Hygroscopisch? ja
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand vast
Kleur wit
Dichtheid (α-BN) 2,27 kg/m³
(β-BN) 3,34 g/cm³
Smeltpunt 2967 °C
Kookpunt 3273 °C
Geometrie en kristalstructuur
Kristalstructuur hexagonaal
Thermodynamische eigenschappen
ΔfHog 476,98 kJ/mol
ΔfHos -250,91 kJ/mol
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Boornitride is een verbinding van boor en stikstof, met als brutoformule BN.

Structuur en eigenschappen[bewerken]

Omdat boor een elektron minder heeft dan koolstof en stikstof juist een elektron meer, is de verbinding iso-elektronisch met het element koolstof. Dergelijke elementen worden combo-elementen genoemd. Net als bij koolstof bestaat er zowel een hexagonale gelaagde structuur, vergelijkbaar met grafiet, met dien verstande dat ieder koolstofatoom afwisselend door een boor- of een stikstofatoom vervangen is. Bij hoge temperaturen en drukken ontstaat een adamantaanachtige structuur, vergelijkbaar met diamant.

Toepassingen[bewerken]

Beide kristalvormen vinden wijdverbreid toepassing. In tegenstelling tot grafiet is hexagonaal boornitride niet een zwarte maar een witte vaste stof. Een eigenschap die daarmee nauw verband houdt is dat het ook geen elektrische geleider is. Het is een halfgeleider met een vrij wijde bandgap. De warmtegeleiding is daarentegen uitstekend voor beide modificaties en hetzelfde geldt voor de chemische inertheid. Het zijn stoffen die tot zeer hoge temperaturen tegen een stootje kunnen.

Kubisch boornitride is op diamant na de hardste vaste stof en wordt daarom gebruikt als slijp- en boormiddel. Daarentegen is hexagonaal boornitride een droog smeermiddel net als grafiet. Omdat het wit is en ongevaarlijk vindt het veel toepassing in cosmetica. Er kunnen echter ook vormen van geperst worden die goed te bewerken zijn. Het materiaal wordt daarom gebruikt om metalen in te smelten.

Zoek dit woord op in WikiWoordenboek