Borgharen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Borgharen
Voormalige gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Wapen van Borgharen
Map NL Maastricht - Borgharen.PNG
Situering
Provincie Vlag Limburg Limburg
Gemeente Vlag Maastricht Maastricht
Algemeen
Oppervlakte 3,52 km²
Inwoners 1.805 (bron: CBS 2010)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Paardenskelet, in 2010 te Borgharen gevonden (Centre Céramique, 2013)

Borgharen (Limburgs: Hare) is een kerkdorp dat deel uitmaakt van de gemeente Maastricht, in de Nederlandse provincie Limburg. De naam Borgharen komt van de woorden borg (kasteel) en haar (zandige heuvelrug). Tot 1970 was Borgharen een zelfstandige gemeente, waarna het door Maastricht werd geannexeerd. Sindsdien is Borgharen formeel een wijk van deze gemeente, maar nog steeds ligt het enkele kilometers buiten de stad. Het dorp heeft circa 1800 inwoners.

Ligging[bewerken]

Borgharen en het enkele kilometers noordelijker gelegen Itteren zijn de twee enige nog "zelfstandige" dorpen binnen de gemeente Maastricht. Borgharen ligt ingesloten tussen twee wateren, te weten het Julianakanaal en de Maas. Deze rivier heeft Borgharen enige landelijke bekendheid bezorgd vanwege de overstromingen van het dorp bij hoogwater. Recent zijn er dijken aangelegd rond het dorp, waardoor bij hoogwater een eiland ontstaat en de dorpskern zelf niet meer onder water loopt.

Geschiedenis[bewerken]

Massagraf paarden[bewerken]

In 2010 werd bij de Oostelijke Rug tussen de Spekstraat en de Pasestraat tijdens graafwerkzaamheden in het kader van het Grensmaasproject een uniek massagraf met resten van 69 paarden ontdekt. Niet eerder vond men in West-Europa zoveel paarden in een graf. Aanvankelijk werd vermoed dat de paarden sneuvelden of gewond raakten tijdens het beleg van Maastricht in 1632, of het Franse beleg door Lodewijk XIV van Frankrijk in 1673,[1], maar later kwamen deskundigen hierop terug en werd het Beleg van Maastricht door de Franse generaal Kléber in 1794 als meest waarschijnlijke mogelijkheid gegeven.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Rijksmonumenten[bewerken]

Het imposante Kasteel Borgharen uit de 15e-18e eeuw is het belangrijkste rijksmonument in Borgharen. In het gebouw zijn resten van een toren van het oorspronkelijke middeleeuwse gebouw opgenomen. Het poortgebouw aan de noordzijde is ontworpen door Pierre Cuypers. De Wiegershof is een kasteelboerderij die vanaf 1793 naar een ontwerp van Mathias Soiron werd gebouwd. Daarnaast staan drie panden in de Bovenstraat op de monumentenlijst, waaronder een voormalige watermolen aan de Nieuwe Kanjel.

De Rooms-Katholieke Sint-Corneliuskerk is een neogotisch gebouw uit 1888, ontworpen door architect Johannes Kayser. Noemenswaardig zijn een 15e-eeuwse hardstenen doopvont, enkele grafstenen uit 1535 en 1720 en twee klokken uit 1699. Het voormalige klooster van de franciscanessen van Mariadal was van 1928 tot 1973 gevestigd in de verbouwde pastorie in de Kerkstraat (thans school), een gebouw dat echter geen rijksmonument is (zie Franciscanen in Maastricht#Klooster van de Franciscanessen van Mariadal (Borgharen)).

Stuw, sluis en waterkrachtcentrale[bewerken]

Begin 20e eeuw voerden België en Nederland gesprekken over de verbetering van de Maas als transportroute. Toen de onderhandelingen mislukten, besloot Nederland het Julianakanaal aan te leggen. Ook het geheel op Nederlands grondgebied gelegen deel van de Maas in Maastricht werd aangepakt. Bij Borgharen werd een stuw in het bestaande rivierbed aangelegd en een schutsluis aan het begin van het Julianakanaal, waardoor het waterniveau in de Maas, stroomopwaarts van de stuw, werd verhoogd. De sluis werd ontworpen door ingenieur Otto Reich van Rijkswaterstaat en kreeg drie afvoeropeningen van elk 23 meter breed en een 30 meter brede scheepvaartopening. In 1925 werd met de bouw begonnen en vier jaar later, in 1929, was het werk gereed[2].

Al enige jaren bestaan er plannen voor de bouw van een waterkrachtcentrale in de Maas bij de stuw van Borgharen. Deze waterkrachtcentrale zou jaarlijks 46 miljoen kwh moeten gaan leveren, genoeg om 13.000 huishoudens van elektriciteit te voorzien. Het streven om de centrale in 2013 in gebruik te nemen is niet gehaald.[3]

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. 'Massagraf paarden uit zeventiende eeuw', op: limburger.nl
  2. G.J. Arends, Sluizen en Stuwen, 1994, Delfste Universitaire Pers, ISBN 90-6275-700-6, pag. 208
  3. Bouwvergunning voor waterkrachtcentrale Borgharen, Gemeente Maastricht Geraadpleegd op 2011-12-01