Boxermotor

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Werking boxermotor
BMW boxermotor uit de /7-serie
Dit Douglas Model N uit 1912 had een van de eerste flat-twinmotoren
De Honda F6C Valkyrie heeft een flat six-motorblok
Het bovenaanzicht maakt duidelijk dat de cilinders versprongen ten opzichte van elkaar zijn geplaatst. Dit is nodig vanwege de twee afzonderlijke kruktappen waar de drijfstangen op gemonteerd zijn.

Een boxermotor is een verbrandingsmotor met als kenmerk dat de cilinderparen (bijna) recht tegenover elkaar zijn gepositioneerd. Daarmee wordt bereikt dat het motorblok minder hoog is. Daardoor wordt het zwaartepunt van een voertuig lager, wat een positief effect heeft op de rij-eigenschappen. Een ander voordeel is dat de motor perfect in balans is, doordat de krachten van tegenover elkaar liggende zuigers elkaar opheffen. De boxermotor is met succes toegepast in zowel auto's als motorfietsen, en is populair voor lichte vliegtuigmotoren.

De Engelse benaming voor de viercilinderboxermotor is flat four; voor de tweecilinderboxermotor is dit flat twin of boxertwin; en de Engelse benaming voor de zescilinderboxermotor is flat six.

Toepassing[bewerken]

Het boxerprincipe wordt onder andere toegepast door BMW (zie Airhead en Oilhead), DAF, Honda (zie Goldwing), Ural, Dnepr (motorfietsen), Volkswagen (Kever en Transporter), Citroën 2CV, met twee cilinders, de GS/GSA met vier cilinders, en Subaru auto's. Ook de Italiaanse automerken Alfa Romeo en Lancia hadden boxermotoren in respectievelijk onder andere de AlfaSud, Arna, 33 en de eerste versie van de 145/146, en de Flavia en Gamma. Andere voorbeelden hiervan zijn terug te vinden in de Porsche 911 en de Porsche Boxster, die zijn naam ontleent aan de woorden boxer en roadster.

Ferrari paste een 180 graden-twaalfcilindermotor toe in de Testarossa, en in de voorgangers 365BB en 512BB waarbij BB stond voor Berlinetta Boxer, dit zijn echter geen boxermotoren maar 180 graden V12 omdat de tegenover elkaar liggende zuigers een krukastap delen.

Boxermotoren worden tevens veel toegepast in lichte vliegtuigen, waaronder diverse types van Cessna en Piper.

Configuratie[bewerken]

De vlakke boxermotoren zijn korter dan lijnmotoren en hebben een lager zwaartepunt dan een andere gemeenschappelijke configuratie. Auto’s en motorfietsen die door een vlakke boxermotor worden aangedreven hebben over het algemeen een lager zwaartepunt dat betere stabiliteit en controle geeft. Deze motoren zijn echter ook breder dan traditionelere configuraties en zijn duurder om te bouwen. De vlakke configuratie past ook zeer goed met luchtkoeling en vliegtuigmotoren. De luchtgekoelde ontwerpen zoals in de Volkswagen Kever en de Porsche 356 en 912 gebruikten een viercilinderboxermotor. De Chevrolet Corvair gebruikte een luchtgekoelde zescilinderboxermotor, een zeldzaamheid in Amerikaanse ontwerpen. Zowel de oudere als de nieuwere modellen van de Porsche 911 gebruiken een zescilinderboxermotor, in eerste instantie luchtgekoeld, maar de recentere modellen zijn vloeistofgekoeld. Deze auto's hebben de motor meestal in het achtergedeelte, waar de breedte ervan niet conflicteert met de voorwielophanging. Boxer-tweelingmotoren met luchtkoeling werden gebruikt door Citroën in de 2cv en andere modellen. Citroën gebruikte een viercilinderboxermotor voor de GS en er werd een zescilinderboxermotor voorgesteld voor de Citroën DS, maar niet toegepast. BMW gebruikt een luchtgekoelde of gedeeltelijk oliegekoelde tweelingboxermotor in veel van hun motorfietsen. Alle versies van Subaru Impreza, Forester en Legacy gebruiken vier of zescilinderboxermotoren.

Opmerkelijke boxermotoren[bewerken]

In 1896 vond Karl Benz de eerste interne verbrandingsmotor met horizontaal tegengestelde zuigers uit.

In 1921 ontwierpen Martin Stolle en Max Friz de bayernmotor, naar voorbeeld van de Douglas-motor die Stolle privé reed. Dit motortype, dat in 1923 werd gebruikt in de allereerste BMW-motorfiets, is nog in productie. De BMW 247-motor, die luchtgekoeld was, werd geproduceerd tot 1995. BMW verving de motor toen door een nieuw model met het gedeeltelijke oliegekoeld deel en vier kleppen per cilinder, maar toch was dit van dezelfde boxer tweelingconfiguratie. In 2008 kwam Subaru met de Boxer Diesel.

Oorlogsboxers[bewerken]

Opmerkelijk is ook dat verschillende motorfietsfabrikanten die normaal gesproken geen boxermotoren in hun programma hadden legermotoren met boxermotoren maakten. Dit gebeurde bijvoorbeeld bij de Harley-Davidson XA, de FN M12, de Saroléa 38H en door Puch.

Dubbelboxer[bewerken]

Een dubbelboxer is een viercilinder boxermotor. De naam werd vroeger gebruikt voor de tweetaktboxers van Helmut Fath en König, die in de zijspanrace werden gebruikt. Ook de Honda GL-serie werd tot 1985 met een dubbelboxer geleverd, voordat een 6-cilinder boxer werd gebruikt. Bekende dubbelboxers uit auto's zijn de Porsche, Volkswagen, Alfa Romeo en Subaru-motoren.

Benaming[bewerken]

De boxermotor heeft waarschijnlijk zijn naam omdat de zuigers van de motor, wanneer bekeken vanaf de bovenkant, op de vuisten van een bokser lijken die zijn tegenstander stompt.

Boxermotoren worden ten onrechte ook wel 180º V-motoren genoemd. Er is echter een verschil: bij een boxermotor bewegen twee tegenover elkaar liggende zuigers in tegengestelde richting (dus naar elkaar toe of van elkaar af) en hebben ze elk een eigen krukastap. Bij een 180º V-motor hebben twee tegenover elkaar gelegen zuigers samen één krukastap en bewegen ze in dezelfde richting. Deze opzet werkt echter alleen maar goed met vier- en zescilindermotoren. Bij twee cilinders is de motor onderhevig aan stevige onbalans door de onregelmatige ontstekingsvolgorde.