Brakel (Zaltbommel)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Brakel
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Brakel Wapen van Brakel
(Details) (Details)
Brakel (Zaltbommel)
Brakel (Zaltbommel)
Situering
Provincie Vlag Gelderland Gelderland
Gemeente Vlag Zaltbommel Zaltbommel
Coördinaten 51° 49′ NB, 5° 5′ OL
Algemeen
Inwoners (1 januari 2015) 3050
Overig
Postcode 5306
Netnummer 0418
Belangrijke verkeersaders veerpont Brakel - Herwijnen, Van Heemstraweg (N322)
Detailkaart
Locatie in de gemeente Zaltbommel
Locatie in de gemeente Zaltbommel
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Brakel is een dorp en heerlijkheid in de gemeente Zaltbommel, in de Nederlandse provincie Gelderland. Het dorp telt 3050 inwoners (per 1 januari 2015). Brakel ligt nabij de samenvloeiing van de Afgedamde Maas en de Waal.

Geschiedenis[1][bewerken]

't Huis Brakel

Naamsvermelding[bewerken]

De oudste bekende vermelding van Brakel stamt uit 1228 ('Bracle'). De naam is mogelijk een samenstelling van het Germaanse 'brako', dat varen betekent en 'lo', loofbos op een oeverwal.

Bestuur[bewerken]

In de middeleeuwen was Brakel één van de zeven lage heerlijkheden in de Bommelerwaard behorende tot het Kwartier van Nijmegen in het Hertogdom Gelre.[2] De heerlijkheid Brakel wordt al in de dertiende eeuw vermeld als afsplitsing van de landen van Altena. Later, in 1595, behoorde Brakel tot de hoge heerlijkheid Poederoijen, blijkens een akte uit dat jaar.

Van 1799 tot 1801 was Brakel onderdeel van de gemeente Bommelerwaard. Bij de invoering van gemeenten in Nederland rond 1810 werd Brakel een zelfstandige gemeente waartoe initieel naast het dorp Brakel ook het dorp Poederoijen behoorde, inclusief Munnikenland en Slot Loevestein. In 1811 werden deze echter afgesplitst. Op 1 juli 1955 werden de gemeenten Poederoijen en Zuilichem opgeheven en bij de gemeente Brakel gevoegd. Daardoor kwamen ook het dorp Aalst en de buurtschap De Rietschoof bij Brakel. Op 1 januari 1999 ging deze gemeente tenslotte op in de gemeente Zaltbommel. Gedurende haar bestaan als gemeente had Brakel dertien burgemeesters.

Heerlijkheid[bewerken]

Huis en heerlijkheid De Brakell waren eeuwenlang in het bezit van het geslacht Van Brakell:

  • Lodewijk van Brakell († voor 25 september 1547), heer van de Brakell
    • Dirck van Brakell (-1592), heer van de Brakell
      • Dirck van Brakell (-1626), heer van de Brakell
        • Floris van Brakell tot den Brakell (-1649), heer van de Brakell
          • Diederik van Brakell tot den Brakell (1647-1695), heer van de Brakell
            • mr. Floris Adriaan van Brakell tot den Brakell (1680-1722), schepen en burgemeester van Tiel
              • Diedrik Louis van Brakell tot den Brakell (1712-1761), heer van Vredestein en in Grijsoord, heemraad van Neder-Betuwe
                • jhr. Floris Adriaan van Brakell tot den Brakell (1745-1822), heer van Vredestein en in Grijsoord (-1766, verkoop), heemraad van Neder-Betuwe

Begin 19e eeuw kwam de heerlijkheid in het bezit van het geslacht Van Dam, in welk geslacht het tot nu toe is gebleven:

  • Wilhelmus van Dam (1779-1858), heer van Brakel, enz., schout, secretaris en burgemeester van Brakel
    • Dirk Willem van Dam (1804-1850), burgemeester en secretaris van Poederoyen
      • Jean Paul Henri Mari van Dam (1843-1900), heer van Brakel en Rodichem, wethouder van Wageningen
        • Dirk Willem van Dam (1866-1931), heer van Brakel, lid gemeenteraad van Brakel en dijkgraaf, bewoner van huis Brakel
          • Dirk Willem van Dam (1901-1991), heer van Brakel, fruitteler en dijkgraaf
    • Samuel Pieter Jean Charles van Dam (1811-1879), heer van Hekendorp en Polanen
      • Dirk Willem van Dam (1854-1916), heer van Hekendorp
        • Dr. ir. George Otto van Dam (1893-1979), huisarts
          • George Otto van Dam (1928), heer van Brakel en bewoner van huis 't Spijker in Brakel, huisarts

Bezienswaardigheden[bewerken]

  • Kasteelruïne van Brakel in het Brakelse Bos
  • de hervormde kerk, die gedeeltelijk uit de 13e en gedeeltelijk uit de 15e eeuw dateert.
  • Het Spijker, de woning van D.W. van Dam van Brakel. De huidige bewoner is een directe nakomeling van D.W. van Dam van Brakel.
  • Huis Brakel, een herenhuis tevens ooit bewoond door Van Dam van Brakel. Het pand doet heden ten dage dienst als dorpshuis voor lokale evenementen en wordt verhuurd voor diverse particuliere aangelegenheden, zoals trouwerijen, recepties en vergaderingen. De Brakelse begraafplaats ligt aan de overkant van Huis Brakel.
  • Batterij onder Brakel, een verdedigingswerk in de Nieuwe Hollandse Waterlinie

Verkeer en vervoer[bewerken]

Tussen Brakel en Herwijnen (gemeente Lingewaal) wordt een veerdienst over de Waal onderhouden.

Vervoersbedrijf Arriva verzorgt het busvervoer in Brakel. Lijn 49 stopt minstens elk uur in Brakel voor de richtingen Andel en Rossum.

Onderwijs[bewerken]

Brakel telt twee basisscholen.[3]

Naam Soort onderwijs Type Aantal leerlingen
Basisschool D.W. van Dam van Brakel[4] Basisonderwijs Openbaar 80 (01-10-2007)
Basisschool Willem van Oranje[5] Basisonderwijs Protestants-Christelijk 200

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties

Noten

Beluister

(info)