Schipholbrand
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
52° 17' 30" NB, 4° 46' 58" OL De Schipholbrand was een brand die op donderdag 27 oktober 2005 in het cellencomplex op Schiphol-Oost woedde. Door de brand kwamen elf gedetineerde illegalen om het leven en vielen er vijftien gewonden, onder wie ook enkele bewaarders. De brand woedde in de K-vleugel, waar in 24 tweepersoonscellen in totaal 43 gevangenen vastzaten. Het cellencomplex was een detentie- en uitzetcentrum voor illegaal in Nederland verblijvende personen gelegen in Schiphol-Oost. Deze werd gebouwd als noodmaatregel voor de detentie van zogenoemde bolletjesslikkers.
Van de elf doden waren er twee afkomstig uit Suriname, twee uit Turkije, twee uit Oekraïne en verder één uit Roemenië, Georgië, Bulgarije, Libië en de Dominicaanse Republiek.
Drie gevangenen probeerden na de brand te ontsnappen maar werden, mede doordat helikopters werden ingezet, snel opgepakt. Kort na de brand werden alle gedetineerden elders in het land ondergebracht.
Toen de brand begon waren er minimaal 268 vreemdelingen in het complex. 39 van deze toenmalig afgewezen asielzoekers hebben op 31 augustus 2006 van minister Rita Verdonk alsnog een verblijfsvergunning gekregen.[1]
Inhoud |
[bewerk] De dodelijke slachtoffers
- Robert Jules Arah (34 jaar, man, Suriname) (bekend in Nederland onder vier valse namen)
- Naiva Apensa (43 jaar, man, Suriname)
- Mehmet Ava (40 jaar, man, Turkije, Koerd)
- Kemal Sahin (51 jaar, man, Turkije, Koerd)
- Vitaliy Khvylovyy (30 jaar, man, Oekraïne) (echte naam: Taras Bilyk)
- Oksana Nynych (29 jaar, vrouw, Oekraïne)
- Gheorge Sas (21 jaar, man, Roemenië)
- Dato Khidiritsj Kasolev (20 jaar, man, Georgië)
- Vladislav Leniev Petrov (31 jaar, man, Bulgarije) (ook in bezit Portugees paspoort)
- Lofti Al Swaee Al Swaiai (32 jaar, man, Libië)
- Maribel Martinez Rodriguez (25 jaar, vrouw, Dominicaanse Republiek)
[bewerk] Oorzaak
Op 26 oktober ging om 23:55 uur het brandalarm af in cel 11 van de K-vleugel. Op dat moment zat er één persoon in deze cel.
De marechaussee arresteerde op 7 november in het Brandwondencentrum Beverwijk een 25-jarige man uit Libië, die later veroordeeld is voor de brandstichting. De man zou de volgende dag het land worden uitgezet. Zijn advocaat verklaarde dat hij de brand niet opzettelijk had gesticht.
[bewerk] Onderzoek
De Onderzoeksraad voor Veiligheid onder leiding van Pieter van Vollenhoven heeft een onderzoek naar de brand gehouden. De conclusies van dat onderzoek, gepresenteerd op 21 september 2006, waren vernietigend. De Dienst Justitiële Inrichtingen (van het Ministerie van Justitie), de Rijksgebouwendienst (van het Ministerie van VROM) en de gemeente Haarlemmermeer hebben te weinig aandacht aan brandveiligheid gegeven en de bestaande regels onvoldoende nageleefd en gehandhaafd.
De Onderzoeksraad ging zelfs zover de brand aan te merken als "het gevolg van het tekortschieten van de drie instanties". Ook stelde de raad vast dat de bouw van het complex in strijd was met het bouwbesluit en dat er dus geen vergunning voor had mogen worden gegeven.
Doordat deze instanties zich niet aan de regels hielden, zijn onnodig veel slachtoffers gevallen.
De Onderzoeksraad stelde onder meer:[2]
- De bedrijfshulpverleningsorganisatie van de Dienst Justitiële Inrichtingen had beter doordacht, voorbereid en getraind moeten zijn, inclusief de samenwerking en afstemming met de brandweer.
- De vleugels J en K van het cellencomplex hadden door de Rijksgebouwendienst gebouwd dienen te worden volgens het Bouwbesluit.
- De gemeente Haarlemmermeer had haar verantwoordelijkheid als vergunningverlener, toezichthouder en handhaver meer inhoud moeten geven.
[bewerk] Verklaringen
Eén van de gevangenen, die vastzaten op Schiphol, zei tegen het NOS Journaal dat de bewakers niet precies wisten hoe ernstig de brand was. Hij zei ook dat de bewakers hen niet geloofden. Het Ministerie van Justitie verklaarde dat de bewakers meteen na het brandalarm gingen kijken. Ze probeerden alle deuren tegelijk open te doen, maar dat lukte niet, omdat dat technisch niet mogelijk was.
Het beveiligingsbedrijf Securicor was namens Justitie verantwoordelijk voor het cellencomplex. Onduidelijk is of er voldoende gekwalificeerd personeel aanwezig was ten tijde van de brand.
Volgens de uitzending van 4 september 2006 van het televisieprogramma NOVA [3] over bovenstaand onderzoek zouden er veel minder doden gevallen zijn als het ministerie van Justitie, het ministerie van VROM en de gemeente Haarlemmermeer zich gehouden hadden aan het bouwbesluit.
[bewerk] Herdenking
Op 8 november 2005 werd in een hangar op Schiphol een herdenkingsbijeenkomst georganiseerd. De dienst werd geleid door een pastor en een imam. Ook de ministers Piet Hein Donner en Rita Verdonk waren aanwezig. Daarnaast waren 80 nabestaanden aanwezig en vele belangstellenden. De gevangenen die op het moment van de brand in het cellencomplex aanwezig waren, konden de dienst niet bijwonen, volgens justitie om logistieke redenen.
Op 26 oktober 2006 kwamen de overlevenden van de brand naar het cellencomplex om de doden te gedenken. Zij plaatsten 11 houten zuilen bij het hek met de namen van de doden. Op een podium spraken ze de 300 aanwezigen toe. De leider van de campagne Vertrokken Gezichten [2] riep op tot solidariteit met Ahmed Isa Al Jabali, die beschuldigd wordt van het opzettelijk aansteken van de brand.
De herdenkingsdient die daarvoor werd gehouden in de Dominicuskerk in Amsterdam werd bijgewoond door 600 mensen. Hier spraken o.a. oud-burgemeester Ed. van Thijn en schrijver Kader Abdollah.
[bewerk] Eerdere branden in het complex
Er heeft verscheidene keren eerder brand plaatsgevonden in het cellencomplex.
[bewerk] 2002
Op 30 november 2002 werd het complex ook al getroffen door een brand. Toen was het gebouw nog niet geheel voltooid en nog niet in gebruik genomen. Bij de brand in 2002 gingen 25 cellen verloren en moesten 25 andere cellen opnieuw worden gebouwd.
[bewerk] 2003
Op 12 december 2003 stak een Italiaanse gevangene de wand van zijn cel aan in het complex. Hij moest met lichte verwondingen worden overgebracht naar het ziekenhuis. Er vielen verder geen gewonden.
[bewerk] Politieke gevolgen
Naar aanleiding van de brand werd in de Tweede Kamer een spoeddebat aangevraagd. Minister Verdonk stelde dat er "adequaat" gehandeld was door de betrokken instanties, maar minister Donner verklaarde dat er mogelijk fouten zijn gemaakt. Een onafhankelijk onderzoek concludeerde dat er geen of minder dodelijke slachtoffers zouden zijn gevallen als het bouwbesluit niet was genegeerd[4].
De stichting Een Royaal Gebaar vond de brand 'een logisch gevolg' van het beleid van de ministers Donner en Verdonk. De stichting achtte de ministers schuldig aan dood door nalatigheid, het toebrengen van ernstig lichamelijk letsel en het onderwerpen van personen aan wrede en onmenselijke behandeling. Via internet verzamelde de stichting circa twintigduizend handtekeningen. Zij diende in december 2005 een aanklacht in wegens dood door schuld tegen Donner en Verdonk.
Ofschoon de ministers Donner en Dekker niet persoonlijk verantwoordelijk waren voor de Schipholbrand, waren zij wel politiek verantwoordelijk voor het falen van de overheidsinstanties. Daarom traden zij op 21 september 2006 af. Het nemen van deze politieke verantwoordelijkheid getuigde volgens politici, zowel binnen als buiten het kabinet, van respect.[5] Ook burgemeester Fons Hertog van de gemeente Haarlemmermeer diende zijn ontslag in.
Minister Verdonk trad niet af, omdat zij niet politiek verantwoordelijk was voor detentie (een taak van Justitie) of de staat van het cellencomplex (Volkshuisvesting).
[bewerk] Strafrechtelijke vervolging
Op 15 juni 2007 werd de 25-jarige Libiër Ahmed Isa Al-Jabali, bij het uitbreken van de brand de gedetineerde in cel 11 in de K-vleugel, tot 3 jaar celstraf veroordeeld voor het nemen van een aanmerkelijk risico.[6][7] Dit betekent dat hij opzettelijk het risico heeft genomen op de brand, waarbij er 11 mensen zijn omgekomen. Het Maastrichtse ingenieursbureau DGMR voerde in opdracht van justitie een onderzoek uit, waarvan de conclusie was dat dat de brand waarschijnlijk was ontstaan door een ongeluk, maar dat opzet niet kon worden uitgesloten.[8] Tijdens deze zaak uitte een branddeskundige, die ingeschakeld was door de advocaat van de Libiër, sterke twijfel over het door DGMR uitgevoerde onderzoek naar het ontstaan van de brand.[9] Het OM maakte op 4 juli 2007 bekend andere verantwoordelijken niet te zullen vervolgen.[10][11][12]
Op 30 oktober 2007 maakte het Hof in Amsterdam bekent dat er nieuw onderzoek komt naar de brand. Ahmed Isa Al-Jabali wordt in afwachting van het onderzoek vrijgelaten. [13]
[bewerk] Externe links
- Dossier NOS
- Persbericht van de Onderzoeksraad voor Veiligheid van 21/09/01
- Rapport, Brand Cellencomplex Schiphol-Oost, Eindrapport van het onderzoek naar de brand in het detentie- en uitzetcentrum Schiphol-Oost in de nacht van 26 op 27 oktober 2005.
Nieuwsartikelen:
