Kool (geslacht)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Brassica)
Ga naar: navigatie, zoeken
Kool
Raapzaad (Brassica rapa)
Raapzaad (Brassica rapa)
Taxonomische indeling
Rijk: Plantae (Planten)
Stam: Embryophyta (Landplanten)
Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade: Bedektzadigen
Clade: 'nieuwe' Tweezaadlobbigen
Clade: Malviden
Orde: Brassicales
Familie: Brassicaceae (Kruisbloemenfamilie)
Geslacht
Brassica
L. (1753)
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Kool (Brassica) is een geslacht uit de kruisbloemenfamilie (Cruciferae of Brassicaceae). Het geslacht bevat een aantal landbouw- en tuingewassen.

De bloemen bestaan uit vier kelkbladen, vier kroonbladen, zes meeldraden en twee vruchtbladen.

Bloemdiagram van kool

Toepassingen[bewerken]

Vrijwel alle delen van de planten worden als voedsel gebruikt, inclusief de wortels (koolraap, knolraap), stengels (koolrabi), bladeren (witte kool, rode kool), okselknoppen (spruitjes), bloemen (bloemkool, broccoli), en de zaden (bijv koolzaad, raapzaad). Sommige vormen met bonte bladeren, witte of paarse bloemen worden ook voor de sier geteeld.

Afstamming cultuursoorten[bewerken]

Volgens een bekende theorie zijn veel koolsoorten ontstaan uit drie verschillende voorouders, waarbij de verschillende genomen worden aangeduid met de hoofdletters AA, BB, en CC. Een genoom bestaat uit een aantal chromosomen, aangeduid met de letter n. Zo heeft Brassica rapa het genoom A met n = 10 chromosomen. De diploïde plant heeft in elke cel 2n dus 20 chromosomen. Deze voorouders zijn:

Door natuurlijke soortskruisingen zijn de volgende drie allotetraploïde koolsoorten ontstaan.

Afstamming Brassica.png

Vele soorten zijn via soorts- en geslachtskruisingen opnieuw gemaakt.

Soorten en ondersoorten[bewerken]

Er bestaan talloze variaties, we noemen hier enkele soorten en ondersoorten met Nederlandse en botanische naam:

  • Ethiopische mosterd, Abessijnse kool of Abessijnse mosterd (Brassica carinata)
  • Bloemkool (Brassica oleracea var. botrytis)
  • Boerenkool (Brassica oleracea convar. acephala var. laciniata)
  • Broccoli (Brassica oleracea convar. botrytis var. cymosa)
  • Chinese broccoli (Brassica alboglabra)
  • Chinese kool (Brassica pekinensis, synoniem: Brassica campestris)
  • Knolraap (Brassica rapa, synoniem: Brassica rapa var. rapa)
  • Koolraap (Brassica napobrassica, synoniem: Brassica napus var. napobrassica)
  • Koolrabi (Brassica oleracea var. caulorapa, synoniem: Brassica oleracea var. gongylodes)
  • Koolzaad (Brassica napus)
  • Raapstelen (Brassica rapa, synoniem: Brassica rapa subsp. oleifera (ras: Gewone groene), Brassica campestris (ras: Namenia) en Brassica sinensis (ras: Gele Malse))
  • Raapzaad (Brassica rapa, synoniem: Brassica rapa subsp. oleifera)
  • Rode kool (Brassica oleracea var. rubra)
  • Romanesco of groene torentjesbloemkool (Brassica oleracea var. botrytis)
  • Savooiekool (Brassica oleracea var. sabauda)
  • Sierkool (Brassica oleracea convar. acephala)
  • Sluitkool (Brassica oleracea var. capitata)
  • Spruitkool (Brassica oleracea var. gemmifera)
  • Stoppelknol (Brassica rapa var. rapa)
  • Witte kool (Brassica oleracea var. alba)
  • Zwarte mosterd (Brassica nigra)
  • Sareptamosterd (Brassica juncea)

Soms wordt ook de witte mosterd (Sinapis alba of Sinapis hirta) tot dit geslacht gerekend, en Brassica alba of Brassica hirta genoemd.

Zie ook: Kool (plant); Mosterd

Ecologische aspecten[bewerken]

De diverse koolsoorten zijn waardplant voor Ascia monuste, Canarctia rufescens, Chrysodeixis includens, Eurema hecabe, Evergestis extimalis, Late koolmot, Hippotion velox, Lacanobia contigua, Lacanobia suasa, Lacanobia thalassina, groente-uil (Lacanobia oleracea), Nyctemera baulus, Groot koolwitje, Klein koolwitje, Koolbladroller (Clepis spectrana), Koolmot (Plutella xylostella), Kooluil en Rhigognostis senilella.

Externe links[bewerken]