Brazilië
| República Federativa do Brasil | ||||||
|
||||||
.svg) |
||||||
| Basisgegevens | ||||||
| Officiële landstaal | Portugees | |||||
| Hoofdstad | Brasilia | |||||
| Regeringsvorm | Federatie Presidentiële republiek met een presidentieel systeem en een meerpartijenstelsel (democratie) |
|||||
| Staatshoofd | Dilma Rousseff | |||||
| Regeringsleider | Dilma Rousseff | |||||
| Religie | katholiek 74% protestants 15% geen religie 7% spiritisme 1% Overige 2% |
|||||
| Oppervlakte | 8.514.877 km² [1] (0,65% water) | |||||
| Inwoners | 169.799.170 (2000)[2] 199.321.413 (2012)[3] (23,4/km² (2012)) |
|||||
| Overige | ||||||
| Volkslied | Hino Nacional Brasileiro | |||||
| Munteenheid | Real (BRL) |
|||||
| UTC | -2, -3, -4, -5 | |||||
| Nationale feestdag | 7 september, Carnaval | |||||
| Web | Code | Tel. | .br | BRA | 55 | |||||
| Voorgaande staten | ||||||
|
||||||
| Topografie | ||||||
 |
||||||
|
||||||
|
||||||
.svg){kind=small}
|
Beluister |
(info) |
Brazilië, officieel de Federale Republiek Brazilië (Portugees: República Federativa do Brasil), is een land in Zuid-Amerika grenzend aan Frans-Guyana, Suriname, Guyana, Venezuela, Colombia, Peru, Bolivia, Paraguay, Argentinië, Uruguay en de Atlantische Oceaan. Brazilië is met zijn 8,5 miljoen vierkante kilometer het grootste land van Zuid-Amerika (het beslaat bijna de helft van dit continent) en het Zuidelijk halfrond en het op vier na grootste ter wereld (alleen Rusland, Canada, de Verenigde Staten en China zijn groter).
Inhoud |
Geschiedenis [bewerken]
 Zie Geschiedenis van Brazilië voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Vanaf duizenden jaren voor Christus werden het Amazonebekken en de kustgebieden van Brazilië bewoond door Indianen. Er waren honderden Indianenstammen die in een paar grotere etnische groepen zijn onder te verdelen, met als voornaamste de Guaraní, de Tupi en de Ge.
In 1500 eiste de Portugese zeevaarder Pedro Álvares Cabral in het huidige Porto Seguro de Braziliaanse kusten op voor de Portugese Kroon. Vanaf 1530 kwam de kolonisatie op gang en werden in Bahia en Pernambuco de eerste suikerplantages gesticht. Met de komst van de Markies van Pombal in de 18e eeuw werd het Portugese gezag verstevigd. Zo werd het Portugees in Brazilië de officiële taal (voorheen waren inheemse talen zoals het Guaraní nog wijd verbreid en werden zelfs gesproken door vele Europese kolonisten) en werden de Jezuïeten die de indianen beschermden verbannen.
Van 1630 tot 1654 werden de Braziliaanse bezittingen van de Portugese Kroon gedeeltelijk ingelijfd door de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. De verschillende gouverneurs van de kolonie trachtten zo veel mogelijk immigranten naar het gebied te lokken, met gematigd succes. Uiteindelijk werden de Nederlanders in 1654 uit het gebied verdreven door de Portugezen.[4] Zie Nederlands-Brazilië.
In 1807 vluchtte het Portugees koninklijk huis, onder leiding van de latere koning Johan VI, voor het leger van Napoleon naar Brazilië, dat toen nog steeds van Portugal was. Vanaf dat moment werd Rio de Janeiro de facto de hoofdstad van het Portugese rijk. Omdat Portugal, dat voorheen het handelsmonopolie op Brazilië had, bezet was door de Fransen moesten de Braziliaanse havens geopend worden voor buitenlandse (Engelse) schepen om een isolement te voorkomen. In deze periode werd Rio de Janeiro een machtscentrum van belang, werd de nationale bibliotheek opgericht en werden de eerste Braziliaanse universiteiten gesticht.
Toen João in 1821 terugkeerde naar Portugal bleef zijn zoon Peter als regent achter in Brazilië. Deze riep in 1822 de onafhankelijkheid uit en liet zichzelf tot keizer Peter I kronen. Drie jaar later werd de onafhankelijkheid door Portugal erkend. In 1831 werd keizer Peter I opgevolgd door Peter II.
In 1889 bracht de nieuwe elite van koffiebaronnen de monarchie ten val en stelde een federale republiek in. Tot 1930 werd de Braziliaanse regering gedomineerd door rurale grootgrondbezitters. In de jaren 30 werd echter onder een door Getúlio Vargas geleide militaire regering een begin gemaakt met de industrialisering. Na het aftreden van Vargas in 1945 begon een proces van democratisering, dat echter in 1964 abrupt ten einde kwam toen militairen opnieuw de macht grepen.
In 1984 vond er een geleidelijke overgang naar een burgerregering plaats, waardoor er weer ruimte kwam voor een verdere uitbouw van een democratische traditie in Brazilië.
Geografie [bewerken]
Brazilië wordt gekenmerkt door vier grote geografische eenheden:
- De tropische kuststrook die oorspronkelijk was bedekt met regenwoud (Mata Atlântica). Hier is de kolonisatie begonnen en liggen de meeste grote steden. Verder naar het zuiden toe wordt dit gebied vochtig subtropisch.
- Het Hoogland van Brazilië. Dit gebied bestaat uit tropisch regenwoud in het noorden, naar het zuiden toe overgaand in beboste savanne (Cerrado).
- In het noordoosten van Brazilië vindt men Sertão, een droog en woestijnachtig gebied.
- Het Amazonebekken in het noorden en westen. Hier bevindt zich hoofdzakelijk het bedreigde Amazoneregenwoud en de meest waterrijke rivier van de wereld, de Amazone. Het klimaat in dit gebied behoort tot het tropisch regenwoudklimaat.
Ten noorden van het Amazonebekken ligt het Hoogland van Guyana. Hier bevindt zich ook de hoogste berg van Brazilië; de Pico da Neblina.
Steden [bewerken]
| Zie Lijst van grote Braziliaanse steden voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Brasilia is de hoofdstad sinds 1960; voordien was dit Rio de Janeiro en tot 1763 Salvador.
De veertien grootste steden zijn:
.jpg)
Natuur [bewerken]
Enkele bekende nationale parken zijn Serra dos Órgãos, Iguaçu, Chapada dos Veadeiros en Emas.
Demografie [bewerken]
| Zie Bevolking van Brazilië voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Brazilië heeft de grootste bevolking in Zuid-Amerika en is het vijfde land in de wereld qua inwoneraantal, het inwoneraantal bedroeg in 2007 190.010.647. Bij het begin van de 20e eeuw telde Brazilië 18 miljoen inwoners; dat aantal is dus nu ruim vertienvoudigd [5].
Bevolkingssamenstelling [bewerken]
De Brazilianen zijn divers in oorsprong: het is een mengelmoes van Afrikanen, Europeanen en indianen. Hoewel elementen van de Afrikaanse en Indiaanse culturen voortleven in de Braziliaanse cultuur, heeft Brazilië overwegend een westerse cultuur. Circa 1,4 miljoen Brazilianen zijn van Japanse afkomst en leven hoofdzakelijk in het zuiden. Het land heeft buiten Japan de grootste Japanse bevolking in de wereld.[6]
Ongeveer 750.000 Brazilianen behoren tot de inheemse bevolking. Het grootste deel daarvan leeft in het Amazoneregenwoud, voornamelijk langs de Amazone. Circa 12% van de landoppervlakte van Brazilië is terzijde gesteld als inheems gebied.
Taal [bewerken]
Het Portugees is de officiële taal. Vele Brazilianen zijn eentalig; diegenen die een tweede taal machtig zijn spreken voornamelijk ook Italiaans of Duits (met name in het zuiden) vanwege hun afkomst en Spaans of Engels als bijgeleerde taal. Voorheen werden er onder grote delen van de bevolking inheemse (Amerindische, Indiaanse) talen gesproken; thans hebben deze zich ver in het binnenland teruggetrokken.
Religie [bewerken]
Ongeveer 89% van de bevolking is christelijk (74% katholiek en 15% protestants).[7]. Daarnaast is een groot gedeelte van de bevolking in het noordoosten een aanhanger van candomblé, een religie die door de slaven vanuit Afrika is meegenomen.
Bezienswaardigheden [bewerken]
Bestuur en instellingen [bewerken]
Staatsinrichting [bewerken]
Brazilië kent een federale staatsvorm, die gebaseerd is op de federale grondwet van 1988. Het land bestaat uit een federaal hoofdstedelijk district en 26 deelstaten, met elk op hun beurt een eigen grondwet. De federale grondwet stelt dat het nationale gezag wordt bekleed door een president, die voor vier jaar door universele stemming wordt gekozen. In het kader van een amendement van 1997 kan de president slechts eenmaal worden herkozen.
Op 27 oktober 2002 werd de voormalige vakbondsleider, de socialist Luiz Inácio Lula da Silva ('Lula'), leider van de PT (Partido dos Trabalhadores) in een tweede verkiezingsronde met circa 61% van de stemmen gekozen tot president van de republiek en was daarmee de eerste uitgesproken linkse president van Brazilië. Hij werd de opvolger van Fernando Henrique Cardoso (PSDB, Partido Social Democrático Brasileiro), die twee termijnen aan het roer stond. Luiz Inácio Lula da Silva leidde van 2003 tot 2011 een centrumlinkse regering.
Sinds 2011 is Dilma Rousseff de president van Brazilië. Zij is de eerste vrouwelijke president in de geschiedenis van het land.
Er is een wetgevende macht die uit een hogere Federale Senaat en een Huis van Afgevaardigden bestaat. De 81 senatoren worden verkozen voor acht jaar en de 513 afgevaardigden worden verkozen voor vier jaar. De president kan unilateraal in staatszaken tussenbeide komen. Elke staat heeft zijn eigen gouverneur en wetgevende macht. Tot de voornaamste politieke partijen behoren: de Braziliaanse Partij van de Democratische Beweging, de Democraten, de Braziliaanse Sociaal-Democratische Partij en de Arbeiderspartij van president Dilma Rousseff. Alle burgers in bezit van de Braziliaanse nationaliteit vanaf de leeftijd van 16 jaar hebben stemrecht. Brazilië is onder meer lid van de VN, de G20, de Mercosur en de Unie van Zuid-Amerikaanse Naties.
Bestuurlijke indeling [bewerken]
| Zie Territoriale indeling van Brazilië voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Brazilië bestaat uit 26 staten en 1 federaal district, gegroepeerd in 5 geografische regio's:
|
Regio Noord |
Regio Noordoost |
Regio Zuidoost |
|
.svg){kind=small}
Onderwijs [bewerken]
Na aanhoudende investeringen, vaak gecombineerd met andere sociale programma's zoals Bolsa Familia, is de Braziliaanse overheid erin geslaagd elk kind op de schoolbanken te krijgen. Het probleem ligt vaak in de lage kwaliteit van het gegeven onderwijs. Daardoor is er een bloeiende sector ontstaan van privéscholen voor de middenklasse, waar men de financiële middelen heeft om op een hoger niveau les te geven.
Het land kent een zeer groot aantal universiteiten, waarvan het merendeel in de laatste decennia is gesticht. De meerderheid van de universiteiten zijn privé-instellingen met soms hoge inschrijvingsgelden. Om het inschrijvingsgeld te bekostigen, is het heel normaal om werken en studeren te combineren. Enkel een aantal staats- en stadsuniversiteiten zijn gratis. Een aantal universiteiten zoals USP, Universidade de São Paulo, hebben een goede reputatie over de hele wereld.
Beroepsopleidingen vormen voornamelijk een alternatief voor degenen die geen universiteit kunnen betalen.
Aidsbestrijding [bewerken]
Ongeveer 600.000 Brazilianen zijn geïnfecteerd met het Hiv, 0,3% van de bevolking[8]. Dat is minder dan sommige Europese landen zoals Portugal (0,6%) en Spanje (0,4%), maar meer dan Nederland (0,2%).[9]
De centrale regering en de regeringen van individuele staten hebben effectieve aidsbestrijdingscampagnes opgezet. Het condoomgebruik is aanzienlijk gestegen en het aantal geïnfecteerden is het laatste decennium stabiel gebleven.[10] Het aidsprogramma van Brazilië is een model voor ontwikkelingslanden geworden. Het aantal Hiv-besmettingen is gestabiliseerd en het aantal aidsgerelateerde sterfgevallen is gedaald.[11] Brazilië heeft de belangrijkste geneesmiddelenfabrikanten omzeild en produceert zelf goedkope, merkloze aidsmedicijnen en deelt deze gratis uit aan degene die dit niet kunnen betalen.[12]
Economie [bewerken]
Brazilië heeft de grootste economie van Latijns-Amerika. Het land heeft een gemengde economie met een overvloed aan natuurlijke hulpbronnen. Verwacht wordt dat Brazilië in de komende decennia de op vier na grootste economie ter wereld zal worden, ook met een stijgend bruto binnenlands product (bbp) per hoofd van de bevolking. Het huidige bbp per hoofd bedraagt € 7760, de 64e van de wereld volgens gegevens van de Wereldbank. Brazilië heeft een ontwikkelde landbouw-, mijnbouw-, industrie-, en dienstsectoren.
De economische groei in Brazilië stijgt, maar blijft relatief gezien achter bij andere BRIC-landen.[14] Na de recessie van 2002 en 2003 zit de economische groei weer in de lift. De verdeling van de welvaart verbetert ook en Brazilië had in 2005 een Gini-coëfficiënt van 0,569.[15] Brazilië is steeds meer aanwezig in buitenlandse financiële markten, en is een van de vier opkomende landen die samen BRIC genoemd wordt. Er is veel handel met de Europese Unie, de Verenigde Staten, Argentinië en Japan.
Het grootste deel van de elektriciteit van Brazilië komt uit waterkracht. De Itaipudam is één van de grootste leveranciers van deze vorm van energie in Brazilië. Brazilië bezit een uitgebreid grotendeels onaangesproken hydro-elektrisch potentieel, in het bijzonder in het bassin van de Amazone.
Brazilië heeft zelf een eigen ruimtevaartprogramma (INPE).
Export [bewerken]
Grote exportindustrieën zijn vliegtuigen, elektrische apparaten, auto's, ethanol, textiel, schoeisel, ijzer, staal, koffie, sinaasappelsap, sojabonen en suiker. Vliegtuigproducent Embraer is de op drie na grootste commerciële-vliegtuigbouwer van de wereld. Zij zorgt voor het leeuwendeel van de exportopbrengsten van Brazilië. In de export van olie is Brazilië de 31e van de wereld.[16]
Brazilië hoort bij de top van de wereld als het gaat om exportproducten:[17]
| Plaats op wereldranglijst |
Exportproduct |
|---|---|
| 1e | suiker |
| 1e | rundvlees |
| 1e | koffie |
| 1e | sinaasappelsap |
| 1e | (regionale) vliegtuigen |
| 2e | sojabonen |
| 2e | kippenvlees |
| 2e | schoenen |
| 4e | staal |
| 5e | chemische producten |
Verkeer en vervoer [bewerken]
Het Braziliaans transportsysteem bestaat uit een uitgebreid wegennet, aangevuld door een beperkt systeem van riviertransport, spoorwegen en luchtvaart. Het plan om een transportnetwerk te creëren dat het hele land met elkaar zou verbinden, ontstond tijdens de democratieën, vooral tijdens die van Getúlio Vargas en Juscelino Kubitschek de Oliveira. Dezer dagen heeft Brazilië nog andere grote autobouwers op zijn territorium, zoals Fiat, Renault, Peugeot, Citroën, Chrysler, Mercedes-Benz, Hyundai en Toyota. Voorts heeft Brazilië 2.980 km pijplijnen voor ruwe olie; petroleum-producten 4,762 km; gas 4,246 km (1998).
Er zijn ongeveer 2.498 vliegvelden in Brazilië, landingsplaatsen inbegrepen. Het land beschikt over het tweede grootste aantal luchthavens van de wereld, net achter de Verenigde Staten. De luchthaven van São Paulo is de grootste en drukste van het land. Dit ligt voor een groot deel aan het feit dat de luchthaven van São Paulo verbindingen onderhoudt met bijna alle grote steden van de wereld. Brazilië beschikt over 35 internationale luchthavens en 2464 regionale luchthavens.
Met ongeveer 1.355.000 kilometer aan snelwegen zijn wegen de voornaamste transportmogelijkheid voor passagiers en goederen in het Braziliaans verkeer. Sinds het begin van de republiek hebben de overheden altijd voorrang gegeven aan het transport over wegen, ten koste van het transport per spoor en via waterwegen. De president Juscelino Kubitschek de Oliveira (1956-1960) was een belangrijke stimulator van de bouw van snelwegen. Kubitscheck was verantwoordelijk voor de komst van grote autobouwers naar het land (Volkswagen, Ford en General Motors vestigden fabrieken in Brazilië tijdens zijn presidentschap en de bouw van snelwegen was hierin een grote stimulans.
Brazilië beschikt over circa 27.882 km (1.122 km elektrisch) aan spoorwegen. Tegenwoordig echter probeert de overheid in tegenstelling tot het verleden, andere middelen van transport te stimuleren, voornamelijk het spoornet. Een voorbeeld van deze stimulans is het project van de hoge snelheidstrein Rio-São Paulo, een bullet train die de twee voornaamste metropolen van het land zal verbinden. Het Braziliaanse spoornet heeft internationale verbindingen met Argentinië via Uruguaiana, Bolivia via Corumbá en Uruguay via Santana do Livramento en Jaguarão.
Brazilië had honderd tramsystemen. Momenteel zijn er nog een aantal oude (veelal toeristische) tramlijnen in bedrijf in Belém, Campinas, Campos de Jordao, Itatinga, Rio de Janeiro en Santos. De volgende steden beschikken over een metro: Belo Horizonte, zie metro van Belo Horizonte, Brasilia, Porto Alegre, Recife, Rio de Janeiro, São Paulo en Fortaleza.
Brazilië telt ongeveer 50.000 km bevaarbare waterwegen en 37 grote havens, waarvan de haven van Santos de grootste is. Havens zijn onder andere te vinden in Belém, Fortaleza, Ilhéus, Imbituba, Manaus, Paranaguá, Porto Alegre, Recife, Rio de Janeiro, Rio Grande, Salvador, Santos, São Sebastião, Vitória en Itajaí.
Zie ook [bewerken]
Externe links [bewerken]
 |
Zie de categorie Brazilië van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
 |
Wikivoyage heeft een reisgids over dit onderwerp: Brazilië. |
Bronnen, noten en/of referenties
|
| Regio's en deelgebieden van Brazilië |  |
|---|---|
|
Regio's: Noord · Centraal-West · Noordoost · Zuidoost · Zuid Staten: Acre · Alagoas · Amapá · Amazonas · Bahia · Ceará · Espírito Santo · Goiás · Maranhão · Mato Grosso · Mato Grosso do Sul · Minas Gerais · Pará · Paraíba · Paraná · Pernambuco · Piauí · Rio de Janeiro · Rio Grande do Norte · Rio Grande do Sul · Rondônia · Roraima · Santa Catarina · São Paulo · Sergipe · Tocantins District: Federaal District |
|
| Unie van Zuid-Amerikaanse Naties |  |
|---|---|
|
Verklaring van Cusco · Oprichtingsverdrag · Bank van het Zuiden |
|
| Landen in Zuid-Amerika |
|---|
|
Argentinië · Bolivia · Brazilië · Chili · Colombia · Ecuador · Guyana · Paraguay · Peru · Suriname · Uruguay · Venezuela |
